700.000 nhân viên giao hàng sẽ mất việc vì bị robot thay thế: Cảnh báo chấn động từ 1 founder TMĐT

Làn sóng tự động hóa đang đẩy thị trường lao động phổ thông vào một cuộc đại khủng hoảng, đến nỗi người sáng lập tập đoàn thương mại điện tử khổng lồ JD.com, tỷ phú Liu Qiangdong mới đây phát đi lời cảnh báo đanh thép rằng hệ thống robot và trí tuệ nhân tạo (AI) sớm hay muộn cũng sẽ thay thế vị trí của khoảng 700.000 nhân viên giao hàng. 

Phát ngôn không chỉ vạch trần tương lai khốc liệt của ngành logistics mà còn châm ngòi cho những cuộc tranh luận vĩ mô về số phận của lao động phổ thông trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên trước đó, ông đồng thời cũng đưa ra một lời cam kết nhằm xoa dịu nỗi sợ hãi đang ngày một leo thang của lực lượng lao động.

Là một trong những doanh nghiệp có số lượng nhân sự lớn nhất Trung Quốc, JD.com hiện đang sở hữu đội ngũ lao động hùng hậu lên tới 900.000 người. Trong bài phát biểu nội bộ vào ngày 27/5, ông Liu khẳng định tập đoàn sẽ “làm mọi cách có thể để bảo vệ công ăn việc làm cho hàng trăm nghìn nhân viên, bao gồm cả khối lao động chân tay”.

“JD.com sẽ không sa thải bất kỳ một nhân viên tuyến đầu nào bị thay thế bởi máy móc,” vị tỷ phú tuyên bố. 

Các tập đoàn công nghệ Trung Quốc hiện đang bước vào một cuộc chạy đua vũ trang khốc liệt nhằm ứng dụng hệ thống AI vào vận hành. Đây là một phần trong chiến lược tổng thể của chính phủ nhằm chiếm lĩnh vị thế tối tôn trong kỷ nguyên số.

Tuy nhiên, mệnh lệnh công nghệ này lại đặt ra một thách thức cực kỳ hóc búa cho các nhà hoạch định chính sách của Bắc Kinh. Giới chức quản lý vừa muốn thúc đẩy năng suất, vừa phải nỗ lực duy trì sự ổn định của thị trường lao động trong bối cảnh nền kinh tế quốc gia đang chậm lại và tỷ lệ thất nghiệp trong giới trẻ vẫn neo ở mức cao.

JD.com - công ty đang quản lý danh mục nhân sự khổng lồ từ nhân viên chuyển phát nhanh, nhân viên bán hàng cho đến các chuyên gia huấn luyện AI và kỹ sư bảo trì robot - hiện đang thử nghiệm hàng loạt công nghệ không người lái trên quy mô lớn. Theo hồ sơ báo cáo tài chính gần đây của hãng, các dự án thực nghiệm bao gồm: hệ thống kho bãi tự động, giao hàng bằng máy bay không người lái (drone), xe tự hành, trạm giao hàng thông minh và chuỗi cửa hàng tiện lợi không người lái.

Trong bối cảnh đó, để hiện thực hóa lời hứa không bỏ rơi người lao động, ông Liu tiết lộ nhà bán lẻ trực tuyến này đã chủ động thiết lập hơn 80 cơ sở đào tạo chiến lược trên khắp cả nước. Mục tiêu cốt lõi của các trung tâm này là tiến hành tái đào tạo cho các công nhân tuyến đầu, trang bị cho họ những kỹ năng mới tối quan trọng như bảo trì, bảo dưỡng và vận hành chính các hệ thống tự động hóa đang thay thế họ.

Lời tuyên bố mang tính xoa dịu của ông chủ JD.com xuất hiện ngay sau một bước ngoặt pháp lý quan trọng tại Trung Quốc. Vào cuối tháng 4 vừa qua, một tòa án cấp cao của Trung Quốc đã đưa ra phán quyết mang tính tiền lệ: Các doanh nghiệp không được phép đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động hoặc tự ý cắt giảm lương của nhân viên chỉ để thay thế họ bằng các hệ thống trí tuệ nhân tạo.

Tấm khiên pháp lý này, kết hợp với chiến lược dịch chuyển mô hình lao động của JD.com, đang vẽ nên một cục diện mới cho cuộc chiến giữa con người và máy móc. Lời cảnh báo về việc 700.000 người giao hàng bị robot thay thế sớm hay muộn là một sự thật công nghệ không thể đảo ngược, nhưng cách JD.com biến công nhân thành “người giám sát robot” sẽ là bài học quản trị đắt giá cho toàn bộ nền kinh tế toàn cầu trong thế kỷ AI.