Dữ liệu Bộ Tài chính Mỹ công bố ngày 16/10 cho thấy chi phí lãi vay ròng trong năm tài khóa kết thúc tháng 9 đạt 1.050 tỷ USD, tăng hơn 8% so với mức 970 tỷ USD của năm tài khóa 2025.
Peterson Foundation ước tính khoản tiền này tương đương khoảng 3,2% GDP Mỹ, vượt kỷ lục trước đó được thiết lập năm 1991.
Nguyên nhân đầu tiên là Washington phải trả lãi trên một khối lượng nợ ngày càng lớn. Theo một thước đo quan trọng, quy mô nợ đã vượt 32.000 tỷ USD, cao hơn khoảng 10.000 tỷ USD so với 5 năm trước.
Nhưng vấn đề không chỉ nằm ở lượng nợ. Lãi suất bình quân chính phủ phải trả đối với trái phiếu kho bạc có thể giao dịch đạt 3,52% vào cuối tháng 9, cao hơn gấp đôi mức 1,47% cách đây 5 năm.
Trong khi đó, lợi suất hiện tại trên một chỉ số trái phiếu chính phủ Mỹ đã lên khoảng 5%. Điều này đồng nghĩa khi những khoản nợ cũ đáo hạn và phải tái cấp vốn, Washington có nguy cơ phải thay chúng bằng các khoản vay mới đắt đỏ hơn.
Chi phí trả lãi hiện đã trở thành một trong ba khoản chi lớn nhất của chính phủ liên bang Mỹ, sau khi tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2022.
Chỉ An sinh Xã hội và Medicare - 2 chương trình khổng lồ dành cho người cao tuổi - tiêu tốn nhiều ngân sách hơn. Quốc phòng và Medicaid đứng ở những vị trí tiếp theo.
Louise Sheiner, chuyên gia cấp cao tại Brookings Institution và từng là nhà kinh tế tại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), cho rằng tình hình hiện tại chưa phải khủng hoảng. Theo bà, tình trạng này giống như “sự ăn mòn từ từ” đối với năng lực tài khóa của Mỹ.
Rủi ro lớn hơn sẽ xuất hiện nếu một thời điểm nào đó các chủ nợ không còn sẵn sàng cho Washington vay tiền. Khi đó, Bộ Tài chính có thể gặp khó khăn trong huy động vốn trên thị trường và một cuộc khủng hoảng tài khóa thực sự mới có thể hình thành.
Hiện kịch bản này vẫn còn xa. Nhu cầu tại các phiên đấu giá trái phiếu chính phủ Mỹ vẫn vững chắc và chi phí vay cao chưa cản trở đáng kể dòng tín dụng.
Một yếu tố khác giúp Mỹ duy trì trạng thái tương đối ổn định là tăng trưởng GDP danh nghĩa vẫn cao hơn lợi suất trái phiếu.
GDP danh nghĩa quý II tăng 6,3% so với cùng kỳ, trong khi lợi suất trái phiếu thấp hơn mức này. Gennadiy Goldberg, Giám đốc chiến lược lãi suất Mỹ tại TD Securities, nhận định một “ngày tận thế tài khóa” vẫn chưa xảy ra.
Dù vậy, giới chuyên gia ngày càng chú ý đến nguy cơ hiệu ứng dây chuyền.
Giám đốc Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) Phillip Swagel cảnh báo khi nợ đã ở mức cao, một cú sốc khiến lãi suất tăng có thể tạo ra hiệu ứng như "bộ tăng áp".
Lãi suất cao hơn làm thâm hụt ngân sách tăng, buộc chính phủ vay thêm. Nợ tăng lại kéo chi phí lãi vay lên cao hơn, từ đó tiếp tục gây áp lực lên ngân sách và nền kinh tế.
Tháng 2, CBO dự báo tỷ lệ nợ trên GDP của Mỹ sẽ vượt mức kỷ lục 106% vào năm 2030.
Rủi ro này càng đáng chú ý khi Fed được dự báo còn ít nhất một lần tăng lãi suất. Lãi suất tham chiếu hiện ở 3,75-4%.
Theo tính toán của TD Securities, nếu lợi suất trên toàn bộ đường cong trái phiếu tăng thêm 1 điểm phần trăm, riêng chi phí lãi vay năm 2027 có thể tăng thêm 310 tỷ USD. Điều này có nghĩa là mức tăng 81,4 tỷ USD trong hóa đơn lãi vay năm nay có thể trở nên tương đối nhỏ nếu lợi suất tiếp tục đi lên.
Hiện tại, chính quyền Tổng thống Donald Trump kỳ vọng làn sóng trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra cú hích tăng trưởng tương tự, qua đó giúp giảm tỷ lệ nợ trên GDP.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia ngân sách hoài nghi tăng trưởng kinh tế sẽ đủ nhanh để bù đắp chi tiêu quốc phòng, các chương trình phúc lợi và chi phí lãi vay đang gia tăng.
Karen Dynan, giáo sư kinh tế Đại học Harvard và từng làm việc tại Bộ Tài chính Mỹ, cho rằng khủng hoảng tài khóa chưa cận kề vì nền kinh tế vẫn tương đối mạnh.
Nhưng với quy mô nợ hiện tại, bà cảnh báo chi phí lãi vay có thể tạo ra hiệu ứng “quả cầu tuyết”: nợ tạo ra tiền lãi, tiền lãi làm tăng thâm hụt và thâm hụt lại buộc chính phủ vay thêm.
Theo Yahoo Finance
.png "Kế hoạch kinh tế 2027: Phấn đấu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, thu nhập bình quân đạt 6.100 USD")
