Màn hợp lực giữa Nga và Ấn Độ
Nga vừa chính thức đề xuất ý tưởng đoàn tàu cao tốc Ivolga FG cho thị trường Ấn Độ. Trong đó, tập đoàn chế tạo toa xe hàng đầu của Nga là TransMashHolding (TMH) ngỏ ý muốn hợp tác nghiên cứu, phát triển và sản xuất dòng tàu này ngay tại nội địa Ấn Độ.
Lời đề nghị được đưa ra bên lề Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 diễn ra tại New Delhi, mở ra một chương mới trong mối quan hệ hợp tác ngày càng sâu rộng giữa hai nước ở lĩnh vực đường sắt.
Dòng tàu Ivolga FG sở hữu tốc độ thiết kế lên tới 360 km/h và đang được TMH định vị như một giải pháp đường sắt tốc độ cao tiềm năng cho thị trường Ấn Độ.
Doanh nghiệp Nga đề xuất hai bên cùng hợp tác nghiên cứu và phát triển trong công nghệ đường sắt cao tốc, kết hợp giữa năng lực kỹ thuật, khoa học của Nga với quy mô sản xuất tại chỗ của Ấn Độ.
Đề xuất này xuất hiện đúng thời điểm Ấn Độ đang đẩy mạnh kế hoạch nâng cấp hạ tầng đường sắt tốc độ cao và bán cao tốc. Chương trình hiện đại hóa đường sắt của quốc gia Nam Á này ngày càng chú trọng vào việc tăng tốc độ vận tải hành khách, cải thiện chất lượng toa xe và nâng cao năng lực sản xuất nội địa.
Trên thực tế, TMH đã có chỗ đứng vững chắc trong hệ sinh thái sản xuất đường sắt tại Ấn Độ thông qua Kinet Railway Solutions — liên doanh giữa Transmashholding và Rail Vikas Nigam Limited (RVNL). Nền tảng công nghiệp sẵn có này chính là cầu nối để tập đoàn Nga tham gia vào các dự án đóng tàu chở khách của Ấn Độ.
Theo thỏa thuận hiện hành, liên doanh này đang đảm nhận việc sản xuất và bảo trì 120 đoàn tàu giường nằm Vande Bharat cho Ngành Đường sắt Ấn Độ. Mỗi đoàn tàu gồm 16 toa, được lắp ráp trực tiếp tại Nhà máy Toa xe Đường sắt Marathwada ở Latur, bang Maharashtra.
Vì vậy, dự án Ivolga FG nếu được triển khai sẽ là bước nối dài của mối quan hệ hợp tác đường sắt vốn có giữa Ấn Độ và Nga, chứ không phải một cái bắt tay hoàn toàn mới. Đề xuất cùng phát triển và sản xuất của TMH hứa hẹn sẽ thắt chặt hơn nữa tình hữu nghị giữa hai bên khi tiến thẳng vào phân khúc công nghệ đường sắt tốc độ cao hơn.
Tàu cao tốc 360 km/h
Cái tên "Ivolga" từ lâu đã gắn liền với dòng tàu điện động lực tự hành (EMU) chở khách hiện đại do TMH sản xuất tại Nhà máy Chế tạo Toa xe Tver ở Nga. Dòng tàu này ban đầu được phát triển chủ yếu cho mạng lưới giao thông đô thị và ngoại ô mật độ cao, nổi bật nhất là việc đưa vào vận hành trên các tuyến Moscow Central Diameters.
Trải qua nhiều thế hệ cải tiến, các phiên bản Ivolga mới hơn đã được bổ sung nhiều tính năng giúp hành khách di chuyển thuận tiện, thoải mái hơn cũng như tối ưu hiệu suất vận hành. Đơn cử như dòng Ivolga 4.0 được bố trí tới 3 cửa ở mỗi toa giữa, giúp rút ngắn đáng kể thời gian hành khách lên xuống tàu.
Tuy nhiên, các phiên bản Ivolga thương mại hiện hành chỉ hoạt động ở dải tốc độ thấp hơn nhiều so với concept Ivolga FG, trong đó các biến thể tiêu chuẩn chỉ đạt tốc độ tối đa từ 120 đến 160 km/h. Do đó, bản thiết kế Ivolga FG 360 km/h cần được hiểu là một mẫu tàu cao tốc hoàn toàn mới mà Nga chào bán cho Ấn Độ, chứ không đơn thuần là bê nguyên mẫu tàu nội đô Ivolga hiện có rồi cho chạy ở tốc độ 360 km/h.
Mặc dù vậy, nền tảng Ivolga thế hệ cũ đã chứng minh được hàng loạt ưu điểm đáp ứng tốt tiêu chuẩn đường sắt hiện đại. Có thể kể đến như cửa ra vào rộng rãi, lối đi thông suốt giữa các toa, hệ thống điều hòa không khí, ánh sáng linh hoạt theo thời gian, cổng sạc USB cùng khu vực dành riêng cho xe đạp, xe scooter và người di chuyển khó khăn.
Các thế hệ tàu Ivolga mới cũng được ghi nhận có tỷ lệ nội địa hóa linh kiện rất cao tại Nga. Chiến lược tự chủ này hoàn toàn đồng điệu với định hướng công nghiệp mà Ấn Độ đang theo đuổi trong các chương trình sản xuất đường sắt của mình: phát triển chuỗi cung ứng trong nước và giảm phụ thuộc vào nguồn cung nhập khẩu.
Ấn Độ nhận được gì?
Đối với Ấn Độ, giá trị lớn nhất từ đề xuất của Nga có thể nằm ở những khía cạnh vượt xa con số ấn tượng 360 km/h.
Việc TMH sẵn sàng hợp tác nghiên cứu và chuyển giao sản xuất tại chỗ sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Ấn Độ trực tiếp tham gia vào quá trình phát triển công nghệ toa xe cao tốc, thay vì chỉ dừng lại ở việc mua trọn gói các đoàn tàu hoàn chỉnh từ nước ngoài.
Mô hình hợp tác phát triển cũng mở ra cơ hội trao đổi công nghệ, chia sẻ chuyên môn kỹ thuật và xây dựng năng lực chế tạo chuyên sâu. Nếu dự án đi tiếp, các vấn đề như chuyển giao công nghệ, tỷ lệ nội địa hóa, chi phí vòng đời, độ tương thích hạ tầng và tính khả thi về mặt thương mại sẽ là những yếu tố then chốt quyết định đến thỏa thuận cuối cùng.
Với tốc độ thiết kế 360 km/h, Ivolga FG nằm ở một phân khúc hoàn toàn khác biệt so với các dòng tàu cao tốc và bán cao tốc truyền thống đang đóng vai trò xương sống trong chương trình hiện đại hóa đường sắt của Ấn Độ.
Mức tốc độ này không chỉ đòi hỏi toa xe đạt chuẩn mà còn yêu cầu toàn bộ hạ tầng chuyên dụng đi kèm: từ hệ thống tín hiệu tiên tiến, ray chất lượng cao, trung tâm bảo dưỡng hiện đại cho đến kiến trúc an toàn nghiêm ngặt.
Do đó, đề xuất này mang tính định hướng công nghệ dài hạn nhiều hơn là một giải pháp thay thế tức thì cho các chương trình tàu chở khách hiện có. Quyết định cuối cùng của Ấn Độ sẽ phụ thuộc vào tiến độ phát triển hạ tầng, nhu cầu của hành khách, bài toán kinh tế và khả năng tương thích với các tiêu chuẩn đường sắt quốc gia.
Về phía Nga, việc chen chân vào thị trường đường sắt đang bùng nổ của Ấn Độ là cơ hội vàng để họ phát huy năng lực kỹ thuật và sản xuất toa xe tại một trong những mạng lưới đường sắt lớn nhất thế giới. Ngược lại, đối với Ấn Độ, bắt tay với một nhà sản xuất quốc tế giàu kinh nghiệm giúp họ vừa tiếp cận được công nghệ tàu cao tốc tiên tiến, vừa hiện thực hóa mục tiêu thúc đẩy sản xuất trong nước.
.png "Kế hoạch kinh tế 2027: Phấn đấu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, thu nhập bình quân đạt 6.100 USD")
