Kinh tế Mỹ đón tin dữ

Báo cáo việc làm tháng 12 do Bộ Lao động Mỹ công bố cho thấy các doanh nghiệp Mỹ chỉ tạo thêm 50.000 việc làm đã điều chỉnh theo mùa, thấp hơn mức 56.000 của tháng 11, kém xa dự báo 73.000 của giới phân tích. Con số này không chỉ phản ánh sự chững lại trong tháng cuối năm mà còn đánh dấu một năm mà đà tạo việc làm của nền kinh tế lớn nhất thế giới suy yếu rõ rệt.

Tính chung cả năm, các chủ sử dụng lao động tại Mỹ chỉ tạo ra 584.000 việc làm mới trong năm 2025, tương đương trung bình khoảng 49.000 việc làm mỗi tháng. Đây là tốc độ thấp nhất kể từ năm 2003, nếu không tính 2 cuộc suy thoái gần đây nhất. 

So với năm 2024, khi nền kinh tế Mỹ tạo thêm tới hai triệu việc làm với tốc độ bình quân 168.000 việc làm mỗi tháng, mức giảm này là rất đáng kể và cho thấy động lực của thị trường lao động đã suy yếu nhanh chóng.

Tỷ lệ thất nghiệp trong tháng 12 giảm nhẹ xuống 4,4%, song con số này vẫn cao hơn đáng kể so với mức 4% của tháng 1 năm ngoái. Bề ngoài, thị trường lao động vẫn giữ được tỷ lệ thất nghiệp tương đối thấp, nhưng bên dưới là một bức tranh kém lạc quan hơn. 

Theo Beth Ann Bovino, nhà kinh tế trưởng của U.S. Bank, nền kinh tế Mỹ đang đứng trước một “điểm uốn”. Sau giai đoạn tuyển dụng ồ ạt hậu đại dịch, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu thu hẹp kế hoạch nhân sự.

Bước sang năm 2026, thị trường lao động Mỹ có dấu hiệu rơi vào trạng thái “ít tuyển, ít sa thải”. Các công ty không còn vội vàng mở rộng lực lượng lao động, nhưng cũng không tiến hành cắt giảm nhân sự trên diện rộng. Một phần nguyên nhân đến từ môi trường bất định ngày càng lớn. Doanh nghiệp lo ngại chi phí đầu vào tăng cao, trong khi các tuyên bố áp thuế thay đổi liên tục của Tổng thống Donald Trump khiến kế hoạch sản xuất và kinh doanh khó đoán định hơn.

Bên cạnh đó, chính sách siết chặt nhập cư và các chiến dịch trục xuất quy mô lớn của chính quyền Trump khiến nhiều ngành, đặc biệt là xây dựng, nông nghiệp và dịch vụ, gặp khó trong việc tìm lao động. Không ít doanh nghiệp lựa chọn chờ đợi xem trí tuệ nhân tạo có thể thay thế một phần công việc hay không trước khi quyết định tuyển thêm người. 

Ở chiều ngược lại, người lao động cũng trở nên thận trọng hơn, cố gắng giữ chặt vị trí hiện tại vì lo ngại rủi ro mất việc, vô hình trung làm giảm dòng chảy tuyển dụng mới.

Khu vực chính phủ liên bang là một điểm nhấn đáng chú ý trong bức tranh việc làm năm qua. Từ chỗ là động lực tạo việc làm trong năm 2024, khu vực này đã chuyển sang mất việc trong năm 2025 do các đợt cắt giảm nhân sự của chính quyền Trump. 

Kể từ khi đạt đỉnh vào tháng 1, lực lượng lao động liên bang đã giảm 277.000 người, tương đương hơn 9%, theo số liệu của Bộ Lao động. Đây là một trong những yếu tố trực tiếp kéo giảm tổng số việc làm toàn nền kinh tế.

Ngành sản xuất cũng không khá hơn. Việc làm trong lĩnh vực này đã giảm liên tiếp 8 tháng, đồng nghĩa với việc Mỹ liên tục mất việc làm sản xuất kể từ khi chính quyền Trump công bố áp thuế hàng loạt. Báo cáo tháng 12 còn điều chỉnh lại số liệu các tháng trước theo hướng xấu hơn, số việc làm tháng 10 bị điều chỉnh giảm sâu xuống mức mất 173.000 việc. Số liệu tháng 11 cũng bị hạ thấp, khiến tổng số việc làm của 2 tháng này thấp hơn 76.000 so với công bố ban đầu.

Đáng chú ý, báo cáo việc làm tháng 12 được xem là cái nhìn “sạch” đầu tiên về thị trường lao động sau nhiều tháng nhiễu loạn dữ liệu. Đợt đóng cửa chính phủ kéo dài kỷ lục đã khiến nhiều cơ quan ngừng thu thập số liệu trong 6 tuần, làm chậm công bố hàng loạt chỉ báo kinh tế quan trọng. Vì vậy, những con số mới nhất càng được giới hoạch định chính sách và thị trường tài chính theo dõi sát sao.

Việc tỷ lệ thất nghiệp giảm trong tháng 12 càng củng cố kỳ vọng rằng Fed sẽ giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp ngày 27-28/1. Tuy nhiên, đà tuyển dụng yếu đi đồng nghĩa với việc tranh luận nội bộ của Fed về sức khỏe thực sự của thị trường lao động vẫn chưa thể ngã ngũ.

Do đó, 2025 trở thành một năm đầy nghịch lý. Dù thị trường việc làm sa sút, kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng khá ổn định. Sau cú chững nhẹ trong quý I, tổng sản phẩm quốc nội đã tăng mạnh trở lại trong quý III với tốc độ nhanh nhất trong 2 năm, nhờ chi tiêu tiêu dùng vững vàng và đầu tư doanh nghiệp, đặc biệt là vào trí tuệ nhân tạo. Năng suất lao động, yếu tố then chốt cho tăng trưởng dài hạn, cũng tăng nhanh nhất trong 2 năm.

Dẫu vậy, tâm lý người tiêu dùng lại đi xuống rõ rệt trong những tháng gần đây, khi người Mỹ lo ngại lạm phát và triển vọng việc làm trong tương lai. 

Các nhà kinh tế cho rằng lãi suất vay giảm và các biện pháp cắt giảm thuế từ đạo luật One Big Beautiful Bill Act có thể hỗ trợ tuyển dụng trong năm 2026. Tuy nhiên, trong bối cảnh bất định xoay quanh thuế quan và lạm phát vẫn hiện hữu, thị trường lao động Mỹ nhiều khả năng sẽ còn phải chật vật tìm lại động lực đã mất.

Tham khảo WSJ