Không còn chỉ là xe giá rẻ, ô tô Trung Quốc đang tiến sâu vào Việt Nam

Hơn 44.000 xe Trung Quốc vào Việt Nam, giá trị vượt xa Thái Lan

Theo số liệu sơ bộ của Cục Hải quan - Bộ Tài chính, lũy kế đến hết tháng 8/2026, Việt Nam nhập khẩu 44.335 ô tô nguyên chiếc các loại từ Trung Quốc, với tổng trị giá gần 1,6 tỷ USD.

Riêng trong tháng 8, có 4.654 ô tô nguyên chiếc từ Trung Quốc được đưa về Việt Nam, đạt kim ngạch gần 155 triệu USD.

Nếu chỉ nhìn vào số lượng, Trung Quốc hiện đứng sau Indonesia - quốc gia dẫn đầu về lượng ô tô nguyên chiếc xuất khẩu sang Việt Nam. Indonesia đưa vào Việt Nam 70.366 xe trong 8 tháng đầu năm, nhưng tổng kim ngạch chỉ hơn 1 tỷ USD.

Trong khi đó, Thái Lan xuất khẩu 44.411 xe sang Việt Nam, gần tương đương lượng xe Trung Quốc. Tuy nhiên, kim ngạch từ thị trường này chỉ đạt khoảng 923 triệu USD.

Sự khác biệt nằm ở giá trị bình quân mỗi xe. Với xe Trung Quốc, bình quân mỗi xe nhập khẩu có giá trị khoảng 36.000 USD. Con số tương ứng của Indonesia chỉ khoảng 14.200 USD/xe, trong khi Thái Lan khoảng 20.800 USD/xe.

Như vậy, dù số lượng xe Trung Quốc nhập khẩu thấp hơn Indonesia khoảng 26.000 chiếc, tổng số tiền chi cho xe Trung Quốc lại cao hơn khoảng 556 triệu USD.

So với Thái Lan, lượng xe nhập khẩu gần như tương đương nhưng kim ngạch của Trung Quốc cao hơn khoảng 644 triệu USD.

Đây là một sự dịch chuyển đáng chú ý trong cơ cấu sản phẩm. Xe Trung Quốc vào Việt Nam không còn chủ yếu được định vị ở nhóm xe giá thấp, mà đang ngày càng hiện diện ở những phân khúc có giá trị cao hơn, đặc biệt là SUV, xe điện, hybrid và các mẫu xe được trang bị nhiều công nghệ.

Từ hình ảnh xe giá rẻ đến cuộc chơi công nghệ

Sự thay đổi này có ý nghĩa lớn nếu đặt trong bối cảnh lịch sử. Các hãng xe Trung Quốc từng tìm cách thâm nhập Việt Nam từ những năm 2000 nhưng không tạo được dấu ấn đáng kể. Khi đó, phần lớn xe được phân phối thông qua các đại lý nhỏ lẻ, thương hiệu chưa tạo dựng được niềm tin, sản phẩm chủ yếu cạnh tranh bằng giá và chất lượng chưa đủ sức thuyết phục người tiêu dùng.

Trong khi đó, ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc hiện đã bước sang một giai đoạn hoàn toàn khác. Quy mô sản xuất lớn, chuỗi cung ứng hoàn thiện và tốc độ phát triển công nghệ nhanh, đặc biệt trong lĩnh vực xe điện, pin và hệ thống hỗ trợ lái, đã tạo ra lợi thế mới cho các nhà sản xuất Trung Quốc.

Bên cạnh đó, quá trình điện khí hóa càng làm thay đổi tương quan cạnh tranh. Thay vì phải cạnh tranh trực tiếp với các hãng xe Nhật Bản, Hàn Quốc hay châu Âu trong một thị trường xe động cơ đốt trong đã tương đối trưởng thành, các doanh nghiệp Trung Quốc có thể tận dụng lợi thế về công nghệ xe điện và tốc độ đưa sản phẩm mới ra thị trường để tạo vị thế ở những phân khúc mới.

Đây cũng là lý do làn sóng xe Trung Quốc tại Việt Nam trong giai đoạn 2020-2025 có tính hệ thống hơn nhiều so với những lần thâm nhập trước. MG, Wuling, Haval, Haima, Lynk & Co, BYD, GAC, Dongfeng, Omoda, Jaecoo và Geely lần lượt xuất hiện trên thị trường. Nếu tính cả một số thương hiệu đã dừng bán như Hongqi, Aion hay BAIC, số lượng thương hiệu Trung Quốc từng hiện diện tại Việt Nam còn lớn hơn.

Cuộc cạnh tranh có thể chuyển từ "giá rẻ" sang "kiểm soát chuỗi giá trị"

Sự xuất hiện ngày càng nhiều thương hiệu Trung Quốc đặt thị trường ô tô Việt Nam trước một giai đoạn cạnh tranh mới.

Ở giai đoạn đầu, lợi thế lớn nhất của xe Trung Quốc là mức giá và lượng trang bị. Nhưng khi các thương hiệu bắt đầu tiến lên những phân khúc cao hơn, xây dựng mạng lưới đại lý và đầu tư sản xuất, cuộc cạnh tranh sẽ không còn đơn giản là hãng nào bán xe rẻ hơn.

Các yếu tố như công nghệ pin, khả năng vận hành, hệ thống hỗ trợ lái, phần mềm, dịch vụ hậu mãi, giá trị bán lại và khả năng nội địa hóa sẽ ngày càng có vai trò quan trọng.

Đặc biệt, việc một số tập đoàn Trung Quốc tính đến xây dựng nhà máy tại Việt Nam cho thấy chiến lược dài hạn có thể hướng tới việc hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh hơn, thay vì chỉ đưa sản phẩm hoàn thiện vào thị trường.

Đây cũng là khác biệt căn bản giữa làn sóng xe Trung Quốc hiện nay và giai đoạn đầu những năm 2000.

Khi đó, các thương hiệu chủ yếu tìm kiếm cơ hội bán xe. Hiện nay, các tập đoàn lớn đang tiếp cận Việt Nam với chiến lược rộng hơn, gồm nhập khẩu - xây dựng thương hiệu - phát triển hệ thống phân phối - điện khí hóa - tiến tới sản xuất.

Với kim ngạch gần 1,6 tỷ USD chỉ trong 8 tháng, xe Trung Quốc đã tạo ra một vị trí đáng kể trong cán cân nhập khẩu ô tô của Việt Nam. Nhưng con số này có thể mới chỉ phản ánh giai đoạn đầu của một quá trình lớn hơn.

Nếu các kế hoạch ra mắt thương hiệu mới và đầu tư sản xuất được triển khai đúng tiến độ, câu chuyện xe Trung Quốc tại Việt Nam trong những năm tới có thể không còn là câu chuyện về "xe giá rẻ từ Trung Quốc", mà sẽ trở thành câu chuyện về sự tái cấu trúc cạnh tranh của toàn bộ thị trường ô tô, đặc biệt ở phân khúc xe điện và xe năng lượng mới.