Chiến dịch siết thuế thu về hơn 24 tỷ USD
Theo thông tin Cục Thuế Nhà nước Trung Quốc (STA) công bố ngày 11/11/2026, tổng giá trị thu nhập được kê khai liên quan đến các quỹ tín thác ở nước ngoài đã vượt 160 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 24 tỷ USD, kể từ khi các quy định mới được ban hành vào cuối tháng 7.
Đáng chú ý, riêng tháng 10 đóng góp hơn 120 tỷ nhân dân tệ, chiếm khoảng 75% tổng giá trị kê khai. Đây cũng là thời điểm thời hạn ân hạn 90 ngày dành cho người nộp thuế kết thúc. Theo quy định, các cá nhân thuộc diện điều chỉnh phải hoàn tất việc kê khai trước ngày 22/10.
Số liệu này cho thấy phản ứng đáng kể của giới có tài sản ở nước ngoài trước yêu cầu mới của cơ quan thuế Trung Quốc. Phần lớn người nộp thuế đã chủ động thực hiện nghĩa vụ sau khi nhận được thông báo nhắc nhở. Những trường hợp kê khai không chính xác hoặc không tuân thủ sẽ phải nộp bổ sung số thuế còn thiếu cùng các khoản phụ thu do chậm nộp.
Cơ quan thuế Trung Quốc cũng cảnh báo sẽ tiến hành thanh tra, điều tra chính thức đối với những cá nhân tiếp tục không kê khai hoặc khai sai sau khi được nhắc nhở. Các trường hợp vi phạm nghiêm trọng có thể bị công khai danh tính.
Theo Caixin Global ngày 12/11, chiến dịch này góp phần đáng kể vào đà tăng thu thuế thu nhập cá nhân của Trung Quốc. Riêng tháng 10, nguồn thu từ sắc thuế này tăng gần 90% so với cùng kỳ năm trước.
Trong 10 tháng đầu năm, tổng thu thuế thu nhập cá nhân của Trung Quốc đạt khoảng 1.640 tỷ nhân dân tệ, vượt mức 1.620 tỷ nhân dân tệ của cả năm 2025. Đây là diễn biến đáng chú ý trong bối cảnh nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang phải tìm kiếm thêm nguồn thu để giảm sức ép lên ngân sách.
Cần phân biệt, con số 160 tỷ nhân dân tệ là giá trị thu nhập được kê khai liên quan đến các quỹ tín thác, không đồng nghĩa toàn bộ số tiền này đã được nộp vào ngân sách. Tuy nhiên, quy mô kê khai cho thấy chiến dịch đã mở rộng đáng kể phạm vi giám sát thuế đối với tài sản xuyên biên giới.
Đánh thuế cả tài sản trong quỹ, không chờ đến khi người thụ hưởng nhận tiền
Điểm đáng chú ý trong chính sách mới của Trung Quốc là phạm vi đánh thuế được mở rộng đáng kể, bao trùm nhiều giai đoạn trong vòng đời của một quỹ tín thác ở nước ngoài.
Ngày 24/7/2026, Bộ Tài chính và Cục Thuế Nhà nước Trung Quốc ban hành quy định mới về thuế thu nhập cá nhân đối với các khoản thu nhập liên quan đến quỹ tín thác ở nước ngoài. Theo đó, cá nhân cư trú thuế tại Trung Quốc phải kê khai các khoản thu nhập chịu thuế phát sinh từ những cấu trúc tài sản này, kể cả khi tài sản được nắm giữ thông qua các pháp nhân ở nước ngoài.
Quy định mới tập trung vào 3 giai đoạn.
Thứ nhất là thời điểm chuyển tài sản vào quỹ. Nếu tài sản được chuyển nhượng với giá trị cao hơn giá vốn ban đầu, phần chênh lệch có thể phát sinh nghĩa vụ thuế thu nhập từ chuyển nhượng tài sản.
Thứ hai là thời gian quỹ hoạt động. Các khoản thu nhập từ cổ tức, lãi đầu tư, chuyển nhượng cổ phiếu và những hoạt động tạo ra lợi nhuận khác thuộc diện chịu thuế theo quy định. Đáng chú ý, nghĩa vụ thuế không nhất thiết phải chờ đến khi lợi nhuận được phân phối cho người thụ hưởng.
Thứ ba là thời điểm quỹ chấm dứt hoạt động hoặc phân phối tài sản. Các khoản thu nhập phát sinh từ việc chuyển giao tài sản cho người thụ hưởng cũng phải được xác định nghĩa vụ thuế tương ứng.
Mức thuế suất 20% được áp dụng đối với những khoản thu nhập thuộc diện điều chỉnh. Tuy nhiên, không có nghĩa toàn bộ giá trị tài sản trong quỹ đều bị đánh thuế 20%. Cơ sở tính thuế phụ thuộc vào bản chất khoản thu nhập, giá vốn và các quy định cụ thể.
Một điểm quan trọng khác là chính sách không chỉ áp dụng với các quỹ mới thành lập. Những khoản thu nhập liên quan đến quỹ tín thác trong các năm trước cũng có thể nằm trong diện rà soát theo quy định chuyển tiếp.
Điều này khiến nhiều gia đình giàu có phải xem xét lại các cấu trúc quản lý tài sản được thiết lập từ nhiều năm trước, vốn được thiết kế để phục vụ đầu tư, bảo vệ tài sản và chuyển giao thừa kế qua nhiều thế hệ.
Tài sản hàng trăm tỷ USD của các tỷ phú lọt vào tầm ngắm
Chiến dịch của Bắc Kinh đặc biệt thu hút sự chú ý bởi đối tượng chịu tác động có thể bao gồm những doanh nhân giàu nhất Trung Quốc.
Theo Bloomberg Billionaires Index, tính đến cuối tháng 10/2026, có 8 người trong danh sách 500 tỷ phú giàu nhất thế giới có thể chịu ảnh hưởng từ những yêu cầu mới liên quan đến các quỹ tín thác ở nước ngoài.
Tổng giá trị cổ phần được nắm giữ thông qua những cấu trúc liên quan ước tính khoảng 140,2 tỷ USD. Các quỹ này được thành lập tại nhiều khu vực tài phán ở nước ngoài, trong đó có Quần đảo Virgin thuộc Anh và Quần đảo Cayman.
Hai cái tên đáng chú ý là Ding Lei, nhà sáng lập công ty trò chơi điện tử NetEase, và Huang Zheng, người sáng lập tập đoàn thương mại điện tử PDD Holdings.
Ding Lei sở hữu khối tài sản ước tính khoảng 37 tỷ USD, trong khi tài sản của Huang Zheng vào khoảng 29 tỷ USD theo dữ liệu Bloomberg được công bố trong giai đoạn này.
Đây đều là những doanh nhân có khối tài sản lớn gắn với cổ phần doanh nghiệp. Việc nắm giữ tài sản thông qua các công ty hoặc quỹ ở nước ngoài vốn là phương thức phổ biến trong giới tỷ phú nhằm phục vụ hoạt động đầu tư quốc tế, quản trị rủi ro và hoạch định tài sản gia đình.
Tuy nhiên, quy định mới khiến cấu trúc sở hữu nhiều tầng như vậy không còn đồng nghĩa với việc các khoản thu nhập liên quan nằm ngoài phạm vi quản lý của cơ quan thuế Trung Quốc.
Cũng cần lưu ý, con số 140,2 tỷ USD phản ánh giá trị cổ phần và tài sản liên quan, không phải số tiền chịu thuế hay nghĩa vụ thuế của 8 tỷ phú. Mức thuế thực tế phải được xác định dựa trên từng khoản thu nhập và tình trạng cư trú thuế của cá nhân.
Giới nhà giàu phải bán cổ phiếu, tái cơ cấu tài sản
Trước khi thời hạn ân hạn kết thúc ngày 22/10, chiến dịch tăng cường thực thi nghĩa vụ thuế đã tạo ra những thay đổi trong cách giới giàu có Trung Quốc quản lý tài sản.
Theo các thông tin được Caixin Global và Reuters phản ánh, một số gia đình giàu có đã xem xét chấm dứt quỹ tín thác, tái cơ cấu danh mục đầu tư hoặc bán cổ phiếu để có nguồn tiền thực hiện nghĩa vụ thuế.
Một trường hợp đáng chú ý liên quan đến gia đình sáng lập chuỗi nhà hàng lẩu Haidilao. Công ty SP NP Ltd., đơn vị nắm giữ cổ phần của gia đình này, đã bán 259 triệu cổ phiếu với tổng giá trị khoảng 2,8 tỷ đôla Hong Kong trong tháng 9/2026. Số cổ phiếu được nắm giữ gián tiếp thông qua Rose Trust.
Một trường hợp khác là Qudian, doanh nghiệp công bố đã nộp 790 triệu nhân dân tệ tiền thuế còn thiếu liên quan đến nhà sáng lập Luo Min sau các hoạt động tái cơ cấu cổ phần.
Những giao dịch này diễn ra trong thời điểm Trung Quốc tăng cường giám sát tài sản ở nước ngoài. Tuy nhiên, không thể mặc nhiên kết luận tất cả các thương vụ bán cổ phiếu đều xuất phát từ áp lực thuế.
Theo Reuters, tài sản ở nước ngoài của giới siêu giàu Trung Quốc có thể lên tới khoảng 1.200 tỷ USD, phân bổ tại nhiều trung tâm tài chính như Hong Kong và Singapore. Các quỹ tín thác gia đình từ lâu đã trở thành công cụ quan trọng để quản lý khối tài sản này.
Khi cơ quan thuế mở rộng phạm vi giám sát, những gia đình sở hữu tài sản lớn phải tính toán lại chi phí duy trì các cấu trúc đầu tư xuyên biên giới. Việc tiếp tục giữ tài sản trong quỹ, chuyển nhượng hoặc phân phối cho người thụ hưởng đều có thể kéo theo những nghĩa vụ thuế khác nhau.
Bắc Kinh sử dụng dữ liệu quốc tế để giám sát tài sản
Đằng sau chiến dịch thu thuế là sự thay đổi trong năng lực quản lý và đối chiếu thông tin tài chính của Trung Quốc.
Trước đây, việc xác định tài sản của một cá nhân tại nước ngoài gặp nhiều khó khăn do tài sản có thể được nắm giữ thông qua nhiều lớp pháp nhân, quỹ tín thác và tổ chức trung gian. Người đứng tên sở hữu pháp lý cũng không nhất thiết là người hưởng lợi cuối cùng.
Tuy nhiên, cơ chế trao đổi thông tin tài chính quốc tế đang khiến việc duy trì những cấu trúc sở hữu phức tạp trở nên khó khăn hơn.
Trung Quốc tham gia Cơ chế trao đổi thông tin tự động về tài khoản tài chính (CRS) từ năm 2017. Thông qua cơ chế này, các quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia có thể trao đổi thông tin tài khoản tài chính của những cá nhân thuộc diện quản lý thuế.
Bên cạnh đó, hệ thống quản lý thuế Golden Tax Phase IV giúp cơ quan chức năng tăng cường kết nối, đối chiếu dữ liệu và phát hiện những bất thường trong hoạt động kê khai.
Những công cụ này tạo điều kiện để cơ quan thuế không chỉ xem xét số tiền một cá nhân trực tiếp nhận được mà còn rà soát các thông tin về tài khoản, tổ chức nắm giữ tài sản và những khoản thu nhập phát sinh từ hoạt động đầu tư ở nước ngoài.
Đặc biệt, quốc tịch nước ngoài hoặc quyền cư trú dài hạn tại một quốc gia khác không đương nhiên giúp cá nhân thoát khỏi nghĩa vụ thuế tại Trung Quốc. Yếu tố quan trọng là tình trạng cư trú thuế và các điều kiện pháp lý liên quan.
Điều này đặt ra thách thức đối với những người giàu Trung Quốc đã chuyển một phần tài sản ra nước ngoài nhưng vẫn duy trì các mối liên hệ kinh tế và cư trú với đại lục.
Sức ép ngân sách và cuộc chiến chống thất thu thuế
Chiến dịch đánh thuế quỹ tín thác diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đang phải đối mặt với nhiều sức ép tài chính.
Thị trường bất động sản suy yếu kéo dài đã ảnh hưởng đến nguồn thu từ đất đai của chính quyền địa phương. Trong khi đó, nhu cầu chi tiêu cho các chương trình hỗ trợ kinh tế, an sinh xã hội và xử lý nợ vẫn tạo áp lực lên ngân sách.
Theo Bộ Tài chính Trung Quốc, trong 9 tháng đầu năm 2026, thu thuế thu nhập cá nhân đạt hơn 1.340 tỷ nhân dân tệ, tăng 14,1% so với cùng kỳ năm trước.
Tốc độ này cao hơn mức tăng 6% của thuế giá trị gia tăng (VAT), nguồn thu thuế lớn nhất của Trung Quốc, và mức tăng 7,1% của thuế thu nhập doanh nghiệp.
Đà tăng mạnh của thuế thu nhập cá nhân cho thấy nguồn thu từ cá nhân đang đóng vai trò ngày càng đáng kể trong cơ cấu ngân sách. Chiến dịch rà soát tài sản ở nước ngoài cũng mở ra khả năng bổ sung nguồn thu từ những khoản thu nhập trước đây khó kiểm soát.
Tuy nhiên, chính sách mới cũng đặt ra những vấn đề phức tạp. Một số gia đình giàu có gặp khó khăn trong việc xác định giá trị tài sản tại thời điểm chuyển vào quỹ, nhất là đối với cổ phiếu hoặc quyền chọn cổ phiếu đã được nắm giữ trong nhiều năm.
Ngoài ra, những cá nhân sở hữu tài sản tại nhiều quốc gia có thể đối mặt nguy cơ phát sinh nghĩa vụ thuế tại nhiều khu vực tài phán. Việc xác định quyền đánh thuế, khấu trừ thuế đã nộp ở nước ngoài và áp dụng các hiệp định tránh đánh thuế hai lần vì thế trở nên quan trọng hơn.
Với kết quả kê khai vượt 160 tỷ nhân dân tệ chỉ sau khoảng 3 tháng, chiến dịch của Trung Quốc cho thấy quy mô đáng kể của nguồn thu nhập liên quan đến tài sản xuyên biên giới.
Động thái này cũng phát đi thông điệp rằng việc chuyển tài sản ra nước ngoài, sử dụng nhiều lớp công ty hoặc thiết lập quỹ tín thác tại các khu vực có mức thuế thấp không có nghĩa cá nhân có thể mặc nhiên đứng ngoài hệ thống thuế trong nước.
Đối với giới siêu giàu Trung Quốc, bài toán quản lý tài sản trong thời gian tới có thể không chỉ là lựa chọn nơi đầu tư có lợi nhất, mà còn phải tính đến nghĩa vụ kê khai, tính minh bạch của cấu trúc sở hữu và chi phí thuế trong suốt vòng đời tài sản.
.png "Bất ngờ: Giá bạc trong nước sát giá thế giới, chuyện gì đây?")
