Phát hiện “quái vật” khoan hầm đường kính 13,5 m, đào sâu 65 m dưới mực nước biển: Mở đường cho tuyến metro dài gấp đôi tuyến Nhổn – ga Hà Nội

Cỗ máy dài 93 m xuyên qua lòng đất, gần 700.000 m³ đất đá được đưa lên mặt đất

Ngày 26/10/2026, tại khu vực Albrook thuộc thành phố Panama, một cỗ máy khoan hầm khổng lồ hoàn thành hành trình đặc biệt sau hơn hai năm hoạt động. Phần đầu cắt có đường kính tới 13,5 m, tương đương chiều cao của một tòa nhà khoảng 4 tầng. Đáng chú ý, cỗ máy này đã phải tiến sâu xuống lòng đất, vượt qua những lớp địa chất phức tạp tại một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới.

Đó là máy đào hầm TBM mang tên Panamá, được sử dụng trong dự án xây dựng tuyến metro số 3 tại quốc gia Trung Mỹ này. Cỗ máy thuộc loại Mixshield do hãng Herrenknecht của Đức chế tạo, có chiều dài khoảng 93 m, đường kính đầu đào chính xác khoảng 13,46 m và công suất truyền động đầu cắt lên tới 5.600 kW.

Không giống các phương pháp đào hầm truyền thống, máy TBM có thể thực hiện nhiều công đoạn liên tiếp trong quá trình di chuyển dưới lòng đất. Phần đầu cắt phá vỡ đất đá phía trước, hệ thống phía sau đưa vật liệu đào ra ngoài, đồng thời các cấu kiện bê tông được lắp ghép để tạo thành lớp vỏ bảo vệ đường hầm.

Thử thách đặc biệt nhất của dự án nằm ở vị trí tuyến hầm đi qua. Thay vì chỉ đào bên dưới những tuyến phố thông thường, cỗ máy phải xuyên qua lòng đất phía dưới kênh đào Panama, tuyến giao thông đường thủy nổi tiếng kết nối Đại Tây Dương và Thái Bình Dương.

Trong quá trình thi công, đầu đào đã tiến xuống độ sâu khoảng 65 m dưới mực nước biển. Việc đào xuyên qua khu vực này đòi hỏi kiểm soát chặt chẽ áp lực nước ngầm, sự ổn định của đất đá và khả năng duy trì hoạt động của máy khi điều kiện địa chất liên tục thay đổi.

Cỗ máy bắt đầu hành trình từ khu vực Farfán vào tháng 9/2024. Sau khi vượt qua đoạn khó khăn bên dưới kênh đào, máy đến khu vực Balboa vào tháng 2/2026, hoàn thành khoảng 3,1 km đường hầm. Tại đây, thiết bị được bảo dưỡng trước khi tiếp tục hành trình khoảng 1,5 km còn lại để đến Albrook. Ở thời điểm đạt tốc độ thi công cao nhất, cỗ máy có thể hoàn thành khoảng 300 m đường hầm mỗi tháng

Đến ngày 26/10, toàn bộ quãng đường đào dài khoảng 4,5 km chính thức hoàn thành. Trong quá trình thi công, khoảng 700.000 m³ đất đá đã được đào lên, tương đương hàng trăm nghìn mét khối vật liệu phải vận chuyển, xử lý bên ngoài công trường.

Một chi tiết gây chú ý khác là hệ thống gia cố bên trong đường hầm. Các nhà thầu đã lắp đặt 2.295 vòng bê tông, mỗi vòng gồm 9 tấm bê tông đúc sẵn ghép lại. Như vậy, tổng cộng hơn 20.600 cấu kiện đã được sử dụng để hình thành lớp vỏ đường hầm.

Việc hoàn tất hành trình đào hầm được xem là một cột mốc kỹ thuật quan trọng của dự án metro số 3 Panama.

Tuyến metro dài gần 25 km, kỳ vọng đưa 160.000 người thoát cảnh ùn tắc mỗi ngày

Đằng sau những thông số kỹ thuật đồ sộ là một bài toán giao thông ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của người dân Panama. Khu vực phía tây thủ đô, bao gồm những đô thị như Arraiján và La Chorrera, là nơi sinh sống của lượng lớn người lao động thường xuyên di chuyển vào trung tâm thành phố. Với nhiều người, việc đi làm hoặc đi học đồng nghĩa phải dành thời gian đáng kể trên các tuyến đường đông đúc, đặc biệt tại những điểm kết nối qua kênh đào Panama.

Trong những khung giờ cao điểm, cảnh ùn tắc kéo dài khiến hành trình giữa khu vực phía tây và thủ đô có thể trở thành gánh nặng đối với các gia đình. Không ít người phải tính toán thời gian ra khỏi nhà từ sớm, trong khi thời gian trở về sau giờ làm cũng chịu ảnh hưởng lớn từ tình trạng giao thông. Metro số 3 được phát triển nhằm tạo thêm lựa chọn di chuyển bằng phương tiện công cộng, giảm sự phụ thuộc vào ô tô cá nhân và xe buýt trên các tuyến đường hiện hữu.

Theo quy mô dự án, tuyến có chiều dài hành trình khoảng 24,5 km, kết nối Albrook với Ciudad del Futuro. Công trình kết hợp các đoạn đường sắt trên cao và đoạn đi ngầm, đồng thời sử dụng công nghệ tàu một ray, hay còn gọi là monorail. Điểm đặc biệt là các đoàn tàu không chỉ di chuyển trên hệ thống cầu cạn mà còn đi vào đường hầm để vượt qua khu vực kênh đào.

Hệ thống được thiết kế với 11 nhà ga, dự kiến sử dụng 26 đoàn tàu, mỗi đoàn gồm 6 toa. Theo tính toán của đơn vị triển khai, tuyến có khả năng đáp ứng nhu cầu khoảng 160.000 lượt hành khách mỗi ngày.

Thời gian di chuyển theo kế hoạch giữa hai đầu tuyến vào khoảng 37 phút. Với những người thường xuyên phải dành nhiều thời gian trên đường, việc có thêm một phương án đi lại ổn định hơn có thể tạo ra thay đổi đáng kể đối với sinh hoạt hằng ngày.

Bên cạnh đó, hệ thống metro có thể tạo điều kiện kết nối các khu dân cư với trung tâm thương mại, cơ sở giáo dục và những khu vực tập trung việc làm. Các nhà ga cũng được định hướng kết hợp với mạng lưới xe buýt, giúp hành khách chuyển tiếp giữa những phương tiện công cộng thuận tiện hơn.

Tính đến cuối tháng 10/2026, dự án đã đạt khoảng 82% tiến độ tổng thể. Việc hoàn thành đào hầm mở đường cho các công đoạn tiếp theo như hoàn thiện kết cấu, lắp đặt hệ thống kỹ thuật, đường chạy tàu và thử nghiệm vận hành. Theo kế hoạch được công bố, tuyến metro số 3 Panama hướng tới mục tiêu đưa vào phục vụ hành khách trong năm 2028.

Dài gần gấp đôi tuyến Nhổn – ga Hà Nội, bài toán đi lại có nhiều điểm tương đồng

Dù cách Việt Nam hàng nghìn kilomet, công trình metro tại Panama vẫn có những điểm tương đồng đáng chú ý với quá trình phát triển giao thông đô thị ở Hà Nội. Một ví dụ là tuyến đường sắt đô thị Nhổn – ga Hà Nội, có tổng chiều dài khoảng 12,5 km, gồm 8,5 km trên cao và 4 km đi ngầm. Nếu so sánh với chiều dài hành trình 24,5 km của metro số 3 Panama, tuyến đường sắt tại quốc gia Trung Mỹ dài gần gấp đôi.

Đáng chú ý, phần ngầm tuyến Nhổn – ga Hà Nội cũng sử dụng máy đào hầm TBM. Hai cỗ máy lần lượt thực hiện hành trình đào các ống hầm riêng biệt từ khu vực ga Kim Mã hướng về ga Hà Nội. Đến tháng 4/2026, cả hai đường hầm của dự án tại Hà Nội đã hoàn tất công đoạn đào, đánh dấu bước tiến quan trọng đối với một trong những hạng mục phức tạp nhất của tuyến.

Một điểm chung khác của hai công trình là mục tiêu giảm áp lực lên hệ thống đường bộ, tạo thêm lựa chọn giao thông công cộng và giúp người dân tiết kiệm thời gian di chuyển trênc ác tuyến đường đông đúc.

Dù điều kiện thi công và quy mô máy móc khác nhau, hai dự án đều cho thấy vai trò của công nghệ đào hầm cơ giới trong việc phát triển hệ thống giao thông đô thị. Những công trình như vậy không chỉ đòi hỏi thiết bị hiện đại mà còn cần kiểm soát nghiêm ngặt các yếu tố địa chất, độ lún và an toàn đối với khu vực xung quanh.

Nguồn: El Metro de Panamá