Trong suốt tháng 10, các quan chức Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) liên tục tìm cách hạ nhiệt kỳ vọng của thị trường về một chuỗi tăng lãi suất nhanh chóng. Tuy nhiên, dữ liệu lạm phát mới nhất đang khiến chiến lược này gặp thách thức.
Theo báo cáo Bộ Lao động Mỹ công bố ngày 10/11, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) lõi tăng với tốc độ 3,7% trong 3 tháng tính đến tháng 10. Con số này cao hơn đáng kể mức 1,6% của ba tháng kết thúc vào tháng 7.
Diễn biến trên gần như củng cố chắc chắn khả năng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp ngày 8-9/12. Vấn đề lớn hơn hiện nay là ngân hàng trung ương sẽ hành động nhanh đến đâu, và liệu những đợt tăng sắp tới chỉ là điều chỉnh chính sách có giới hạn hay khởi đầu cho một chu kỳ thắt chặt kéo dài.
Ngay trong ngày công bố dữ liệu, hai quan chức từng ủng hộ giữ nguyên lãi suất tháng 10 đã phát tín hiệu Fed có thể cần hành động quyết liệt hơn.
Thống đốc Fed Christopher Waller cho rằng ngân hàng trung ương nên cân nhắc tăng lãi suất 0,5 điểm phần trăm trong tháng 12 nếu CPI lõi tháng 10 tăng khoảng 0,3% so với tháng trước. Dữ liệu thực tế sau đó đúng bằng ngưỡng này.
Chủ tịch Fed Dallas Lorie Logan cũng nhận định áp lực lạm phát hiện tại có thể đòi hỏi Fed đẩy nhanh tốc độ tăng lãi suất.
Những tín hiệu cứng rắn khiến lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng mạnh. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn hai năm tăng 0,18 điểm phần trăm lên 4,725%, mức tăng trong 1 phiên lớn nhất kể từ ngày 9/4/2025.
Điều đáng lo ngại với Fed là lạm phát không còn chỉ tập trung ở những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp từ thuế nhập khẩu, năng lượng hay chi phí vận chuyển.
Tiffany Wilding, chuyên gia kinh tế tại Pimco, cho biết giá cả cũng tăng mạnh ở các nhóm ít chịu ảnh hưởng từ những yếu tố này, như nhà ở, giải trí và dịch vụ ngoài vận tải.
Giá hàng bán lẻ vẫn tăng dù Amazon triển khai chương trình giảm giá Prime Day đầu tháng 10, vốn thường giúp kéo mặt bằng giá xuống. Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đẩy chi phí linh kiện điện tử tăng, khiến giá tivi và điện thoại thông minh leo thang.
“Đây chưa phải sự lặp lại của năm 2022”, khi lạm phát Mỹ từng vượt 9%, ] Wilding nhận định. Song, chuyên gia này đánh giá báo cáo mới là một kết quả rất đáng thất vọng đối với Fed.
Áp lực từ giá nhiên liệu cũng chưa thực sự biến mất. Dù giá dầu thô đã giảm hơn 20% trong tháng này, chi phí vận chuyển hàng hóa vẫn neo cao. Theo Bộ Năng lượng Mỹ, giá dầu diesel từng vượt 6,5 USD mỗi gallon trong tháng 9 và vẫn quanh 6,1 USD trong tuần này.
Ông Waller giải thích rằng nguồn cung dầu thô phục hồi không đồng nghĩa giá diesel sẽ giảm mạnh, bởi nhiều cơ sở lọc dầu trên thế giới đã bị hư hại nghiêm trọng và không thể nhanh chóng khôi phục công suất.
Theo Wall Street Journal, Fed hiện có 2 phương án nếu muốn đẩy nhanh quá trình thắt chặt tiền tệ. Thứ nhất là tăng lãi suất 0,5 điểm phần trăm ngay trong tháng 12, thay vì mức 0,25 điểm phần trăm thông thường. Fed gần nhất thực hiện một đợt tăng mạnh như vậy vào năm 2022.
Ông Waller cảnh báo việc chỉ tăng 0,25 điểm phần trăm sau ba báo cáo lạm phát liên tiếp ở mức cao có thể khiến uy tín chống lạm phát của Fed bị đe dọa.
Phương án thứ 2 là tiếp tục tăng 0,25 điểm phần trăm trong tháng 12, nhưng phát tín hiệu sẽ nâng tiếp ngay tháng 1/2027.
Bà Logan nghiêng về khả năng đẩy nhanh nhịp độ trong mùa đông và cho rằng Fed cần ít nhất hai lần tăng 0,25 điểm phần trăm nữa trước khi đánh giá lại chính sách.
Matthew Luzzetti, kinh tế trưởng phụ trách Mỹ tại Deutsche Bank, đánh giá phương án tăng lãi suất liên tiếp có khả năng xảy ra cao hơn. Ông dự báo Fed sẽ nâng 0,25 điểm phần trăm trong 3 cuộc họp tới, đưa tổng mức tăng, tính cả đợt tháng 9, lên 1 điểm phần trăm.
Tuy nhiên, không phải tất cả quan chức đều muốn hành động nhanh.
Chủ tịch Fed Philadelphia Anna Paulson vẫn ủng hộ tăng lãi suất từ từ để doanh nghiệp và người dân có thời gian thích nghi. Bà chỉ muốn đẩy nhanh tốc độ nếu lạm phát bắt đầu tác động mạnh đến tiền lương hoặc kỳ vọng giá cả của công chúng.
Phó chủ tịch Fed phụ trách giám sát ngân hàng Michelle Bowman cũng cảnh báo điều kiện tài chính đã thắt chặt khi cổ phiếu công nghệ lao dốc và chi phí vay của một số doanh nghiệp AI tăng lên. Theo bà, lợi ích từ việc tiếp tục nâng lãi suất cần được cân nhắc kỹ so với những tổn thất có thể gây ra.
Trong khi đó, Chủ tịch Fed Kevin Warsh vẫn chưa phát tín hiệu rõ ràng về cách ứng phó với dữ liệu lạm phát mới, khiến thị trường khó dự đoán bước đi tiếp theo.
Bài toán của Fed càng phức tạp khi áp lực giá cả liên tục dịch chuyển giữa các lĩnh vực. Giá vừa hạ nhiệt ở nhóm hàng này lại tăng ở nhóm khác.
Theo WSJ
