Chiến dịch mua sắm Ngày Độc Thân thường niên của Trung Quốc đang bước vào giai đoạn cuối, song không khí sôi động như những năm trước dường như đã suy giảm. Các chương trình giảm giá diễn ra quanh năm cùng những khoản trợ cấp của chính phủ khiến người tiêu dùng không còn quá hào hứng với sự kiện mua sắm lớn nhất năm.
Theo AP, những dấu hiệu ban đầu cho thấy các chương trình khuyến mãi vẫn chưa đủ sức thuyết phục người tiêu dùng Trung Quốc mở hầu bao. Dù được ví như Black Friday và Cyber Monday tại Mỹ, Ngày Độc Thân đang đối mặt với bài toán ngày càng lớn: làm thế nào để kích thích nhu cầu mua sắm trong bối cảnh niềm tin tiêu dùng suy yếu.
Sự kiện này diễn ra vào ngày 11/11, nhưng các nền tảng thương mại điện tử thường khởi động chương trình từ nhiều tuần trước. Vì vậy, đây không chỉ là dịp mua sắm lớn mà còn được xem như một chỉ báo phản ánh sức khỏe của thị trường tiêu dùng Trung Quốc.
Theo công ty nghiên cứu dữ liệu bán lẻ Syntun, tổng giá trị giao dịch trong chiến dịch tính đến ngày 31/10 đã vượt 1.000 tỷ NDT (khoảng 154 tỷ USD), tương đương mức cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, doanh thu tăng lên phần lớn nhờ các nhà bán lẻ kéo dài thời gian khuyến mãi, thay vì cho thấy sức mua thực sự cải thiện.
Trong năm 2025, tổng doanh thu Ngày Độc Thân đạt mức kỷ lục gần 1.700 tỷ NDT (khoảng 254 tỷ USD). Dù vậy, những con số này chưa phản ánh đầy đủ những khó khăn mà thị trường tiêu dùng nội địa đang phải đối mặt.
Xu hướng ngày càng ngại chi tiền
Nhu cầu tiêu dùng tại Trung Quốc vẫn chịu sức ép từ tình trạng suy thoái kéo dài của thị trường bất động sản và những bất ổn kinh tế khác. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin cũng như khả năng chi tiêu của các hộ gia đình.
Max Zenglein, nhà kinh tế cấp cao khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại The Conference Board, nhận định sự lạc quan về triển vọng phục hồi nhu cầu nội địa đang dần suy giảm. Theo ông, những cải thiện trong tâm lý thị trường thường chỉ duy trì trong thời gian ngắn.
Thực tế, dù nền kinh tế Trung Quốc tăng trưởng 4,6% trong 9 tháng đầu năm, doanh số bán lẻ hàng tiêu dùng chỉ tăng 1,1%. Phần lớn động lực tăng trưởng kinh tế đến từ xuất khẩu, trong khi thị trường nội địa vẫn chưa phục hồi tương xứng.
Một trong những nguyên nhân là sự suy giảm kéo dài của thị trường bất động sản. Giá nhà tại Trung Quốc đã giảm khoảng 20% hoặc hơn so với mức đỉnh năm 2021, khiến nhiều hộ gia đình cảm thấy tài sản của mình mất giá và trở nên thận trọng hơn trong chi tiêu.
Andy Rothman, nhà sáng lập kiêm CEO công ty tư vấn Sinology, cho biết ngay cả tại những thành phố lớn, nơi giá nhà có dấu hiệu ổn định, nhiều chủ sở hữu vẫn lo ngại giá bất động sản có thể tiếp tục đi xuống.
Tâm lý này đang thể hiện rõ trong hành vi mua sắm của người dân. Gabby Liang, 24 tuổi, sống tại Phật Sơn, cho biết cô đã giảm đáng kể việc mua sắm trực tuyến, đặc biệt với những mặt hàng không thiết yếu.
Nếu năm ngoái cô từng mua khá nhiều sản phẩm chăm sóc da trong dịp Ngày Độc Thân, năm nay Liang dự định cắt giảm đáng kể khoản chi này. Những món đồ như máy ảnh và máy chơi game cũng đã bị loại khỏi danh sách mua sắm. "Tôi nghĩ chúng ta đang trải qua giai đoạn giảm tiêu dùng. Ngay cả số tiền chúng ta kiếm được cũng đã bị giảm đi", cô chia sẻ.
Tại Bắc Kinh, Kong Min cũng cho biết bản thân không còn quá hào hứng với việc săn lùng các thương hiệu nổi tiếng hay sản phẩm cao cấp như trước.
Theo Shaun Rein, Giám đốc điều hành China Market Research Group tại Thượng Hải, niềm tin của người tiêu dùng thuộc tầng lớp trung lưu Trung Quốc đang suy giảm. Trong khi đó, các chương trình khuyến mãi dịp Ngày Độc Thân cũng không còn hấp dẫn như trước.
Yaling Jiang, nhà sáng lập công ty nghiên cứu thị trường ApertureChina, cho rằng người mua sắm ngày càng mệt mỏi với các chương trình giảm giá. Khi khuyến mãi xuất hiện gần như quanh năm, Ngày Độc Thân không còn tạo được cảm giác đặc biệt hay thôi thúc người tiêu dùng mua sắm.
Theo bà, sự kiện này ban đầu thu hút người mua nhờ những đợt giảm giá sâu nhất trong năm. Tuy nhiên, khi được mở rộng trên nhiều nền tảng và kéo dài suốt cả tháng, lợi thế đó dần mất đi.
Thay đổi quan niệm về tiêu dùng
Dù thị trường chung ảm đạm, một số lĩnh vực bán lẻ vẫn ghi nhận triển vọng tích cực. Sức khỏe, phong cách sống và các trải nghiệm cá nhân đang dần trở thành những biểu tượng địa vị mới đối với người tiêu dùng Trung Quốc.
Jacob Cooke, CEO công ty tư vấn WPIC Marketing + Technologies có trụ sở tại Bắc Kinh, cho biết xu hướng tiêu dùng hiện nay không đơn thuần là sự suy giảm doanh số của các mặt hàng có giá trị cao. Những sản phẩm liên quan đến sức khỏe vẫn duy trì sức mua tương đối tốt.
Theo dữ liệu của WPIC, doanh số bán dầu cá nhập khẩu trực tuyến tăng gần 43% trong 12 tháng tính đến tháng 9. Trong khi đó, các loại thực phẩm bổ sung hỗ trợ giấc ngủ và cải thiện sức khỏe xương khớp ghi nhận mức tăng từ 28% đến 37%.
Cooke dự báo doanh số bán hàng trong dịp Ngày Độc Thân năm nay vẫn có thể tăng trưởng, bất chấp tâm lý tiêu dùng chung còn nhiều thận trọng.
Yaling Jiang nhận định xu hướng nổi bật của người tiêu dùng Trung Quốc hiện nay là hướng đến một cuộc sống giản dị hơn. Thay vì chi tiền cho những món quà xa xỉ, nhiều người ưu tiên các nhu cầu thiết yếu và những giá trị mang lại sự hài lòng trong cuộc sống.
Tâm lý thận trọng còn được củng cố bởi tỷ lệ thất nghiệp trong giới trẻ ở mức khoảng 18% và tốc độ tăng trưởng thu nhập chậm. Dù các hộ gia đình Trung Quốc vẫn nắm giữ lượng tiền tiết kiệm lớn, khả năng chuyển khoản tiết kiệm này thành chi tiêu thực tế vẫn là một thách thức.
Theo Max Zenglein, thị trường tiêu dùng Trung Quốc đang ngày càng phân hóa, khi một số lĩnh vực vẫn có nhu cầu tích cực trong bối cảnh tâm lý chung kém lạc quan.
Với nhiều người dân, vấn đề không hẳn là không có tiền để mua sắm, mà là họ không còn sẵn sàng chi tiêu thoải mái như trước. Như chia sẻ của Liang, thu nhập hiện tại vẫn đủ để trang trải cuộc sống, nhưng không còn nhiều khoản dư để mua sắm tùy hứng.
Theo Nikkei Asia, AP News
