Lãnh đạo Bộ Công thương: Nhu cầu năng lượng nói chung và điện năng nói riêng sẽ tiếp tục tăng mạnh

Theo ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), thời gian gần đây hệ thống điện quốc gia đã ghi nhận công suất cực đại vượt 58.000 MW, trong khi sản lượng điện có những ngày đạt trên 1 tỷ kWh. Đây là mức tiêu thụ rất lớn, phản ánh quá trình tăng trưởng mạnh của nền kinh tế. Kinh tế càng phát triển thì nhu cầu điện phục vụ sản xuất, kinh doanh và các hoạt động kinh tế - xã hội càng gia tăng.

Ông cho biết, tăng trưởng năng lượng luôn có mối quan hệ chặt chẽ với tăng trưởng kinh tế. Trong bối cảnh Bộ Chính trị đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số, nhu cầu về năng lượng nói chung và điện năng nói riêng được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh. Việc triển khai đồng loạt các dự án trên phạm vi cả nước sẽ kéo theo nhu cầu sử dụng điện ngày càng lớn.

Tuy nhiên, cùng với nhu cầu gia tăng là hàng loạt rủi ro và thách thức. Theo ông Đặng Hải Dũng, những bất ổn địa chính trị trên thế giới hiện là rủi ro lớn nhất khi tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng năng lượng. Thực tế cho thấy giá điện, than, dầu và khí đã có nhiều biến động mạnh. Khi chuỗi cung ứng bị gián đoạn, chi phí năng lượng có thể tăng từ 15-20%, thậm chí cao hơn.

Ông dẫn chứng, trong giai đoạn căng thẳng tại eo biển Hormuz, giá dầu từ khoảng 50-60 USD/thùng đã có thời điểm vượt 100 USD/thùng, gây áp lực đáng kể đối với hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như nền kinh tế.

Bên cạnh đó, công tác bảo đảm cung ứng năng lượng còn chịu sức ép từ các yêu cầu mới về thuế xanh, giảm phát thải carbon và các cơ chế như CBAM hay Green Deal tại những thị trường xuất khẩu lớn. Theo ông, các yêu cầu này đòi hỏi hệ thống điện phải từng bước giảm hệ số phát thải, đồng nghĩa với việc tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu nguồn điện.

Tuy nhiên, khi năng lượng tái tạo chiếm tỷ trọng cao hơn, việc dự báo và vận hành hệ thống điện cũng trở nên phức tạp do phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến khó lường, công tác dự báo nguồn điện từ năng lượng tái tạo gặp nhiều khó khăn hơn, tạo ra thách thức lớn đối với việc bảo đảm cung ứng điện trong thời gian tới.

Theo ông Đặng Hải Dũng, sự thay đổi trong cơ cấu nguồn điện cũng đặt ra yêu cầu phải liên tục nâng cấp công nghệ vận hành hệ thống. Đồng thời, công tác bảo dưỡng và duy trì hệ thống cần được điều chỉnh để thích ứng với điều kiện vận hành mới. Nếu như trước đây việc dự báo tương đối ổn định giúp xây dựng kế hoạch sản xuất và vận hành tối ưu thì hiện nay công tác này trở nên khó khăn hơn, kéo theo nhiều thách thức trong quá trình lập và triển khai kế hoạch vận hành hệ thống điện.

Một vấn đề khác được ông đề cập là yêu cầu đẩy nhanh tiến độ đầu tư xây dựng nguồn và lưới điện nhằm đáp ứng nhu cầu tăng trưởng. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn nhiều vướng mắc liên quan đến thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và các khâu liên quan, cần tiếp tục được tháo gỡ để bảo đảm tiến độ các dự án điện.

Trước những thách thức trên, ông Đặng Hải Dũng cho biết Chính phủ và Bộ Công Thương đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trong đó, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được xác định là một trong những trụ cột quan trọng bên cạnh các lĩnh vực than, dầu khí và các nguồn năng lượng khác.

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 09 và Chỉ thị số 20 nhằm thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà, đồng thời tăng cường các giải pháp nâng cao hiệu quả vận hành và tối ưu hóa hệ thống điện. Một số cơ chế, như điều chỉnh biểu giá điện theo giờ cao điểm, cũng sẽ được triển khai trong thời gian tới.

Ngoài ra, Bộ Công Thương đang tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nhận diện tiềm năng tiết kiệm năng lượng thông qua kiểm toán năng lượng, thúc đẩy chuyển đổi công nghệ và nghiên cứu các giải pháp tài chính hỗ trợ doanh nghiệp. Trong thời gian tới, Bộ sẽ phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng và triển khai Quỹ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, qua đó tạo thêm nguồn lực cho quá trình chuyển đổi và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trên phạm vi cả nước.