Theo điều tra độc quyền của Reuters ngày 21/8, năng lực xuất khẩu dầu của Venezuela đang bị giới hạn trên thực tế bởi cơ sở hạ tầng cảng già cỗi, sự cố mất điện, thiết bị hỏng hóc và những vấn đề liên quan chất lượng dầu. Hàng loạt tàu chở dầu phải neo chờ ngoài khơi, trong khi cảng José - trung tâm xuất khẩu quan trọng nhất của Venezuela - ngày càng quá tải.
Tàu dầu xếp hàng cả tháng
Venezuela đang cố gắng tận dụng sự quan tâm trở lại của các nhà giao dịch quốc tế đối với dầu thô nước này. Tuy nhiên, tốc độ đưa dầu ra thị trường đang vấp phải một giới hạn rất thực tế: cảng không thể xử lý lượng dầu cần xuất khẩu.
Reuters cho biết các tàu chở dầu có thể phải chờ tới 30 ngày để được chất hàng. Tình trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân cùng lúc, bao gồm thiết bị tại các cảng xuống cấp, mất điện trong quá trình bốc dỡ, thiếu không gian neo đậu và các vấn đề về chất lượng dầu thô.
Cảng José, nằm ở bờ biển phía đông bắc Venezuela, là điểm nghẽn đặc biệt nghiêm trọng. Theo các dữ liệu và báo cáo được Reuters xem xét, cảng này xử lý khoảng 70% tổng lượng dầu xuất khẩu của Venezuela, vì vậy bất kỳ sự cố nào tại đây đều nhanh chóng tác động tới toàn bộ hệ thống xuất khẩu.
Nói cách khác, Venezuela hiện không thiếu dầu để bán mà đang thiếu khả năng đưa dầu từ đất liền lên tàu.
Xuất khẩu bị “đóng trần” ở khoảng 1,25 triệu thùng/ngày
Tình trạng tắc nghẽn đang tạo ra một dạng “trần xuất khẩu” trên thực tế.
Reuters cho biết xuất khẩu dầu của Venezuela đang khó vượt khoảng 1,25 triệu thùng/ngày, thấp hơn rất nhiều so với khả năng xử lý của hệ thống cảng trước đây, khi Venezuela từng có thể xuất khẩu với quy mô lớn hơn 2,5 triệu thùng/ngày.
Con số này đặc biệt đáng chú ý bởi sản lượng dầu Venezuela cũng đang xoay quanh 1,25 triệu thùng/ngày. Một quan chức Bộ Năng lượng Mỹ ngày 18/8 cho biết Venezuela hiện sản xuất khoảng 1,25 triệu thùng/ngày; phía PDVSA dự kiến sản lượng đạt khoảng 1,245 triệu thùng/ngày vào cuối tháng 8.
Điều đó cho thấy Venezuela đang tiến sát giới hạn mà hệ thống khai thác - lưu trữ - vận chuyển - xuất khẩu hiện tại có thể đáp ứng.
Nếu sản lượng tiếp tục tăng nhưng cảng không được nâng cấp tương ứng, dầu có thể phải nằm trong kho hoặc chờ ngoài khơi thay vì nhanh chóng biến thành doanh thu xuất khẩu.
Dầu Venezuela đang ngày càng được Mỹ mua nhiều
Nút thắt tại các cảng xuất hiện đúng lúc dầu Venezuela đang có thêm thị trường tiêu thụ.
Theo Thứ trưởng Năng lượng Mỹ Kyle Haustveit, hơn 500.000 thùng dầu/ngày, tương đương khoảng một nửa sản lượng Venezuela, hiện được xuất sang Mỹ. Ông cho biết đây là loại dầu phù hợp với các nhà máy lọc dầu của Mỹ vốn được thiết kế để xử lý loại dầu thô này.
Dữ liệu vận chuyển cho thấy xu hướng này đã tăng mạnh. Trong tháng 7, Venezuela xuất khẩu khoảng 1,16 triệu thùng dầu/ngày, giảm nhẹ so với khoảng 1,2 triệu thùng/ngày của tháng 6, nhưng lượng dầu xuất sang Mỹ tăng lên khoảng 786.000 thùng/ngày, mức cao nhất kể từ đầu năm 2019.
Điều này tạo ra một nghịch lý khác: càng có nhiều khách hàng muốn mua dầu Venezuela, áp lực lên hệ thống cảng càng lớn.
Những năm thiếu đầu tư đang quay lại ám ảnh Venezuela
Vấn đề hiện tại không chỉ là một vài sự cố kỹ thuật.
Ngành dầu Venezuela đã trải qua nhiều năm chịu tác động của các lệnh trừng phạt, thiếu đầu tư và tình trạng cơ sở vật chất xuống cấp. Khi sản lượng thấp, những hạn chế của hệ thống cảng ít được bộc lộ. Nhưng khi hoạt động khai thác và thương mại phục hồi, những điểm yếu này lập tức trở thành nút thắt.
Reuters ghi nhận các vấn đề gồm thiết bị cũ, mất điện, hạn chế về kho chứa, chất lượng dầu và những tàu cũ vẫn chiếm chỗ tại khu vực cảng. Những sự cố này không chỉ khiến tàu phải chờ lâu mà còn làm phát sinh phí lưu tàu (demurrage) và tranh chấp giữa các bên trong chuỗi cung ứng.
Đáng chú ý, PDVSA - tập đoàn dầu khí quốc doanh Venezuela - vẫn giữ vai trò kiểm soát hoạt động tại các terminal và việc sắp xếp lịch xuất khẩu. Trong khi đó, các hợp đồng mới đang thu hút thêm nhiều đối tác và nhà giao dịch, khiến sự cạnh tranh đối với năng lực cảng vốn đã hạn chế càng gay gắt.
Venezuela muốn tăng sản lượng nhưng lại phải giải bài toán “đường ra”
Các công ty quốc tế đang bắt đầu quay lại Venezuela với kỳ vọng khôi phục ngành dầu mỏ.
Reuters ngày 19/8 cho biết SLB và Formentera Partners đang tìm cách đưa thêm giàn khoan vào hoạt động tại Venezuela. Tuy nhiên, cuối tháng 7, nước này chỉ có hai giàn khoan trên đất liền đang hoạt động, cho thấy ngay cả năng lực khai thác cũng còn nhiều hạn chế.
Điều này đặt Venezuela trước một bài toán lớn hơn. Muốn tăng sản lượng, nước này cần thêm giàn khoan và đầu tư vào các mỏ. Nhưng muốn biến sản lượng đó thành doanh thu, Venezuela đồng thời phải nâng cấp đường ống, kho chứa, hệ thống pha loãng dầu nặng, nhà máy lọc dầu và đặc biệt là cảng xuất khẩu.
Nếu chỉ tăng sản lượng mà không mở rộng năng lực xuất khẩu, phần dầu tăng thêm có nguy cơ trở thành một gánh nặng logistics.
Bài toán không chỉ của Venezuela
Tình trạng tắc nghẽn tại Venezuela diễn ra trong bối cảnh thị trường dầu thế giới vốn đang chịu nhiều cú sốc về vận chuyển.
Hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz đã giảm mạnh vì xung đột Mỹ-Iran, khiến dòng dầu Trung Đông bị gián đoạn nghiêm trọng. Các nhà vận chuyển Trung Quốc đã phải chuyển sang các phương án như chuyển dầu từ tàu này sang tàu khác ngoài vùng nguy hiểm, trong khi chi phí vận tải tăng cao.
Trong bối cảnh đó, bất kỳ nguồn cung dầu nào có khả năng tăng thêm đều có ý nghĩa đối với thị trường. Venezuela sở hữu một trong những trữ lượng dầu lớn nhất thế giới và đang cố gắng đưa ngành dầu mỏ trở lại quy mô lớn.
Nhưng hiện tại, nút thắt lại nằm ngay tại bờ biển Venezuela.
Một cường quốc dầu mỏ bị giới hạn bởi… cảng
Câu chuyện của Venezuela cho thấy một nghịch lý đặc biệt của ngành năng lượng: sở hữu trữ lượng lớn và có khách hàng chưa đủ. Để dầu thực sự đi vào thị trường toàn cầu, cả một chuỗi cơ sở hạ tầng phải hoạt động đồng bộ.
Hiện nay, những con tàu phải chờ tới 30 ngày đang cho thấy khoảng cách giữa khả năng Venezuela muốn xuất khẩu và khả năng thực tế mà hệ thống cảng có thể xử lý.
Nếu Caracas muốn biến sự phục hồi của ngành dầu thành nguồn thu bền vững, việc tăng sản lượng có lẽ chỉ là bước đầu. Bài toán cấp bách hơn là làm thế nào để những thùng dầu được bơm lên từ lòng đất không phải nằm chờ hàng tuần trước khi có thể ra biển.
Và trong lúc dầu Venezuela ngày càng được các nhà máy lọc dầu Mỹ săn đón, chiếc “van” quyết định tốc độ dòng dầu ra thế giới hiện lại nằm ở những bến cảng đã quá cũ kỹ.
.png "Tỷ phú Phạm Nhật Vượng đang xây “thành phố công viên tri thức” cho 60.000 sinh viên, nằm trong đại đô thị 1.080 ha có sân golf 200 ha và 100 công viên")
.jpg "Soi định giá nhóm cổ phiếu chứng khoán trước sóng nâng hạng"){kind=avatar}
.png "Lịch chốt quyền cổ tức tuần 24-28/8: Gần 30 doanh nghiệp \"lăn chốt\", cổ tức tiền mặt cao nhất 25%")
.jpg "Không chỉ chứng khoán, nhóm cổ phiếu này được dự báo hưởng lợi kép sau nâng hạng")
