12.500 tỷ đồng lãi từ một thương vụ: Bí mật đằng sau lợi nhuận tăng gấp 3 của Vingroup

Báo cáo tài chính hợp nhất giữa niên độ của Tập đoàn Vingroup cho kỳ 6 tháng kết thúc ngày 30/6/2026 cho thấy một bức tranh lợi nhuận tích cực: lợi nhuận trước thuế đạt 34.400 tỷ đồng, gấp gần 3,1 lần cùng kỳ năm trước (11.159 tỷ đồng). Phía sau con số đẹp này là một thương vụ tái cấu trúc quy mô lớn: tách và chuyển nhượng Công ty CP Sản xuất và Kinh doanh VinFast ("VinFast Sản xuất").

Cơ chế của thương vụ, mức độ đóng góp của nó vào kết quả kinh doanh và tác động đến dòng tiền của Tập đoàn như thế nào?

Cơ chế thương vụ: tách trước, bán sau

Vào tháng 5/2026, VinFast Auto Ltd. - Công ty con của Vingroup, là pháp nhân niêm yết tại Mỹ - đã thông báo tách công ty. Phần tài sản thuần gắn với các hoạt động "thượng nguồn" - thiết kế sản phẩm, phát triển ý tưởng, thông số kỹ thuật, thương hiệu và thương mại, bán hàng - được tách ra lập pháp nhân mới: Công ty CP VinFast Việt Nam. Phần còn lại, chủ yếu là năng lực sản xuất và nhà máy có tên là Công ty CP Sản xuất và Kinh doanh VinFast (tạm gọi VinFast Sản xuất).

Ngay sau đó, Vingroup bán 99,9% cổ phần còn lại tại VinFast Sản xuất, thu về tổng giá trị chuyển nhượng 13.310 tỷ đồng. VinFast Việt Nam ký hợp đồng sản xuất OEM với chính VinFast Sản xuất: công ty mới giữ thương hiệu và thiết kế, nhà máy vừa bán trở thành đơn vị gia công theo đơn đặt hàng. Kết thúc chuỗi giao dịch, Vingroup không còn quyền kiểm soát VinFast Sản xuất.

Song song, Tập đoàn cũng chuyển nhượng 86,67% cổ phần tại Công ty CP Phát triển Công nghệ VinTech, thu về 1.190 tỷ đồng - cùng làn sóng tái cấu trúc, dù quy mô nhỏ hơn nhiều.

Từ lỗ gần 8.500 tỷ đồng thành lãi hơn 21.000 tỷ đồng

Điểm đáng chú ý nhất trong báo cáo bán niên soát xét Vingroup vừa công bố là khoản mục "Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh" - phản ánh trực tiếp sức khỏe vận hành cốt lõi. Chỉ tiêu này chuyển từ lỗ 8.498 tỷ đồng cùng kỳ năm trước sang lãi 21.085 tỷ đồng kỳ này. Một sự đảo chiều gần 30.000 tỷ đồng trong đúng nửa năm.

Đơn vị: tỷ đồng. Nguồn: Báo cáo KQKD hợp nhất giữa niên độ, Vingroup, 30/6/2026.

Động lực chính khiến "Lợi nhuận thuần từ HĐKD" đảo chiều là sự bùng nổ của dòng "Doanh thu hoạt động tài chính", tăng gần gấp 4 lần lên 25.285 tỷ đồng. Bóc tách chi tiết tại Thuyết minh báo cáo, riêng khoản mục "Lãi từ chuyển nhượng công ty con và thanh lý các khoản đầu tư tài chính" đã là 17.409 tỷ đồng, so với chỉ 2.172 tỷ đồng cùng kỳ. Nói cách khác, gần 70% mức tăng của doanh thu tài chính đến từ hoạt động thoái vốn, không phải từ lãi tiền gửi hay chênh lệch tỷ giá thông thường.

Và trong khoản lãi thoái vốn 17.409 tỷ đó, riêng thương vụ VinFast Sản xuất đóng góp 12.542 tỷ đồng - tương đương 72%. VinTech góp thêm 1.295 tỷ đồng (7%). Phần còn lại, khoảng 3.572 tỷ đồng, đến từ các khoản thanh lý đầu tư tài chính khác không được nêu tên cụ thể trong thuyết minh.

Nhìn rộng ra toàn bộ lợi nhuận trước thuế 34.400 tỷ đồng, riêng khoản lãi từ thương vụ VinFast Sản xuất đã chiếm khoảng 36%. Nếu loại trừ khoản lãi một lần này, lợi nhuận trước thuế của Vingroup kỳ này sẽ chỉ còn khoảng 21.858 tỷ đồng - vẫn tăng gấp đôi so với cùng kỳ nhờ biên lợi nhuận gộp cải thiện và doanh thu chuyển nhượng bất động sản tăng mạnh (127.187 tỷ đồng, gần gấp đôi cùng kỳ), nhưng không còn là con số "gấp 3 lần" gây chú ý.

Tiền chưa về ngay

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ cho thấy một bức tranh thận trọng hơn nhiều so với bức tranh lợi nhuận.

Đơn vị: tỷ đồng.

Mặc dù lợi nhuận trước thuế tăng gấp 3 lần, tiền mặt thực tế cuối kỳ chỉ tăng ròng 3.907 tỷ đồng - thấp hơn nhiều so với mức tăng 32.199 tỷ đồng của cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân nằm ở hai điểm.

Thứ nhất, dòng tiền từ hoạt động đầu tư âm nặng hơn, tới 147.457 tỷ đồng, một phần do Tập đoàn chi ròng 138.304 tỷ đồng để góp vốn vào các đơn vị khác trong kỳ. Điều này cho thấy dù bán đi các công ty con, công ty liên kết, thì việc đầu tư và M&A các công ty khác của Vingroup vẫn chưa dừng lại.

Thứ hai, thuyết minh báo cáo cũng hé lộ một chi tiết đáng chú ý: khoản mục "Phải thu Công ty VinFast Sản xuất" xuất hiện mới hoàn toàn với giá trị 22.869 tỷ đồng, được phân loại là phải thu dài hạn từ hợp đồng cho thuê tài chính. Chú thích đi kèm nêu rõ khoản này phát sinh "sau khi hoàn tất giao dịch chuyển nhượng" và "được thu hồi theo lịch thanh toán định kỳ theo quy định trong hợp đồng thuê tài sản".

Điều này cho thấy trong chuỗi giao dịch tái cấu trúc, Vingroup có thể đã không chuyển giao toàn bộ tài sản vật chất (nhà xưởng, thiết bị sản xuất) cùng với cổ phần bán đi, mà giữ lại quyền sở hữu một phần tài sản này và cho VinFast Sản xuất thuê tài chính lại để tiếp tục vận hành.

Nói cách khác, đây là một dạng "bán cổ phần, giữ tài sản, cho thuê lại": Vingroup bán quyền kiểm soát doanh nghiệp nhưng vẫn thu tiền về dần qua nhiều kỳ dưới hình thức tiền thuê (gồm cả gốc và lãi), chứ không nhận toàn bộ giá trị bằng tiền mặt ngay trong kỳ này. Thuyết minh báo cáo không nêu cụ thể loại tài sản nào nằm trong hợp đồng thuê.

Như vậy, phần lớn giá trị kinh tế của thương vụ VinFast Sản xuất, cả khoản lãi kế toán 12.542 tỷ đồng lẫn một phần đáng kể của giá bán 13.310 tỷ đồng, được ghi nhận và thực hiện dần theo thời gian, không phải một cú bơm tiền mặt tức thời vào bảng cân đối của Tập đoàn.

Bức tranh tổng thể cho thấy Vingroup dùng thương vụ tái cấu trúc VinFast vừa để tinh gọn mô hình sở hữu, tách bạch phần "thương hiệu, thiết kế, bán hàng" với phần "sản xuất, tài sản cố định", vừa ghi nhận một khoản lợi nhuận một lần giúp cải thiện mạnh các chỉ số lợi nhuận trong kỳ. Điều này cũng giúp pháp nhân VinFast đang niêm yết tại thị trường chứng khoán Mỹ có một cấu trúc tài sản nhẹ nhàng hơn, giảm gánh nặng nợ vay và sớm tìm kiếm được lợi nhuận.

Trong nửa đầu năm, Vingroup vẫn phải dựa chủ yếu vào vay nợ mới, với dòng tiền đi vay ròng trong nửa đầu năm lên tới 96.269 tỷ đồng. Lợi nhuận kế toán tăng vọt nhờ thoái vốn là tín hiệu tích cực về tái cấu trúc chiến lược, nhưng chưa chuyển hóa tương ứng thành thanh khoản tiền mặt.