Thương mại Việt Nam - EU cán mốc kỷ lục 65 tỷ USD nhờ đòn bẩy EVFTA năm 2026

Chiều 4/11, đã diễn ra Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Thương mại Việt Nam - EU năm 2026, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong hợp tác kinh tế song phương. Đây là lần thứ 9 Bộ Công Thương tổ chức sự kiện quan trọng này nhằm duy trì một kênh tương tác thiết thực, cập nhật giữa các cơ quan quản lý hai bên và cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam - EU trong việc đối thoại chính sách, phát triển thị trường, kết nối thương mại và đầu tư

EVFTA – Đòn bẩy đưa thương mại song phương cán mốc kỷ lục

Theo lãnh đạo Bộ Công Thương, năm 2026 đánh dấu cột mốc 6 năm triển khai Hiệp định EVFTA, khẳng định đây là một trong những hiệp định thế hệ mới thành công nhất mà Việt Nam tham gia.

Bất chấp những biến động bất định và xu hướng phân mảnh của kinh tế thế giới, Việt Nam tiếp tục là "điểm sáng" về đà tăng trưởng và năng lực chống chịu. Báo cáo tại Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Thương mại Việt Nam - EU năm 2026, lãnh đạo Bộ Công Thương cho biét, GDP 9 tháng đầu năm 2026 của Việt Nam đạt mức tăng trưởng ấn tượng trên 9%.

Hiệp định EVFTA đã tạo ra lực đẩy quy mô lớn cho trao đổi thương mại. Chỉ riêng 9 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và EU đã vượt mốc 65 tỷ USD, tăng gần 20% so với cùng kỳ năm trước. Hiện tại, EU giữ vị trí đối tác thương mại lớn thứ 4, thị trường xuất khẩu lớn thứ 3 và nhà nhập khẩu lớn thứ 6 của Việt Nam. Ở chiều ngược lại, Việt Nam duy trì vị thế vững chắc là đối tác thương mại lớn nhất của EU trong khối ASEAN.

Động lực tăng trưởng đang dịch chuyển rõ nét từ việc chỉ tận dụng ưu đãi thuế quan đơn thuần sang nâng cao năng lực cạnh tranh thực chất. Việt Nam không chỉ coi EU là thị trường tiêu thụ hàng hóa chủ lực mà đang hướng tới xây dựng quan hệ liên kết chuỗi cung ứng tự chủ, nâng chuẩn bền vững và gia tăng hàm lượng công nghệ, chế biến sâu trong sản phẩm xuất khẩu.

Kinh tế xanh và năng lượng tái tạo: Trụ cột của chuỗi giá trị mới

Bước sang giai đoạn mới, hợp tác kinh tế Việt Nam - EU vượt ra khỏi khuôn khổ thương mại truyền thống để tập trung vào hai động lực cốt lõi: Chuyển đổi xanh và Tái cấu trúc chuỗi cung ứng.

Mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045 và đạt phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 đòi hỏi nguồn vốn cũng như công nghệ rất lớn. Trong đó, EU nổi lên như một đối tác chiến lược hàng đầu.

Thông qua sáng kiến Cửa ngõ toàn cầu (Global Gateway) và Quan hệ đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP), các tập đoàn châu Âu đang đẩy mạnh dòng vốn chất lượng cao vào Việt Nam. Điển hình, chỉ trong nửa đầu năm 2026, làn sóng đầu tư vào năng lượng tái tạo tại Việt Nam đã đạt khoảng 4 tỷ euro, gấp 4 lần so với cùng kỳ.

"Dư địa hợp tác giữa hai bên còn rất lớn trong các ngành công nghệ tương lai như năng lượng tái tạo, bán dẫn, AI, logistics và kinh tế tuần hoàn. EU cam kết cung cấp những giải pháp an toàn, trung lập, giúp Việt Nam bảo đảm quyền tự chủ chiến lược và phát triển bền vững." - Ông Julien Guerrier, Đại sứ, Trưởng phái đoàn Liên minh Châu Âu tại Việt Nam cho hay.

Nhằm đáp ứng yêu cầu tăng trưởng GDP hai con số cho giai đoạn 2026-2030 và triển khai Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Việt Nam đang ưu tiên thu hút nguồn lực EU vào 3 lĩnh vực trọng điểm:

Phát triển điện gió ngoài khơi: Mở rộng khảo sát, đầu tư hạ tầng và chuyển giao kinh nghiệm quản lý không gian biển.

Hệ thống lưu trữ năng lượng: Đầu tư pin lưu trữ (BESS), thủy điện tích năng nhằm tăng khả năng hấp thụ nguồn năng lượng sạch.

Đào tạo nhân lực & Chuỗi cung ứng: Xây dựng hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ năng lượng mới ngay tại Việt Nam.

Để chuyển hóa các cam kết chính trị thành các dự án thương mại cụ thể, Chính phủ Việt Nam và Bộ Công Thương đang triển khai quyết liệt các giải pháp cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Hoàn thiện thể chế và đơn giản hóa thủ tục, chuyển mạnh sang quản lý dựa trên rủi ro, tạo điều kiện cho không chỉ các tập đoàn lớn mà cả khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) – lực lượng xương sống của nền kinh tế – tiếp cận thị trường công bằng.

Thúc đẩy thị trường điện cạnh tranh, trong đó hoàn thiện cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và áp dụng cơ chế giá điện hai thành phần (giá công suất và giá điện năng) nhằm tạo lập môi trường đầu tư minh bạch, có tính dự báo cao.

Đáp ứng các rào cản kỹ thuật mới từ EU về tiêu chuẩn xanh và kinh tế tuần hoàn, giúp doanh nghiệp Việt Nam củng cố vị thế vững chắc trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Sự kết hợp giữa năng lực sản xuất thực chất của Việt Nam và công nghệ, tài chính xanh từ châu Âu đang mở ra chương hợp tác phát triển tham vọng và bền vững hơn bao giờ hết.