Bóc tách những yếu tố làm CPI tăng 4,57% trong 10 tháng đầu năm 2026

Theo đó, dữ liệu công bố của Cục Thống kê – Bộ Tài chính cho thấy, so với tháng trước, CPI tăng liên tục trong 5 tháng đầu năm, giảm trong tháng Sáu và tháng Bảy, sau đó tăng trở lại trong tháng Tám và duy trì xu hướng tăng đến tháng Mười. Diễn biến này chủ yếu chịu tác động của yếu tố mùa vụ, nhu cầu tiêu dùng trong các dịp Lễ, Tết, cùng với biến động giá nhiên liệu thế giới và chi phí nguyên liệu đầu vào.

Cụ thể, tháng Một, CPI tăng nhẹ 0,05% so với tháng trước, chủ yếu do giá thịt lợn tăng. Sang tháng Hai, nhu cầu tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ và đi lại tăng cao trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ đã đẩy giá thực phẩm, dịch vụ ăn uống ngoài gia đình và dịch vụ giao thông tăng.

Đáng chú ý, trong tháng Ba, mặc dù là tháng sau Tết, CPI không giảm theo quy luật thường thấy mà tăng mạnh 1,23%, mức tăng cao nhất trong 10 tháng, chủ yếu do giá xăng dầu tăng mạnh theo diễn biến thị trường thế giới.

Tháng Tư, mặc dù giá xăng dầu hạ nhiệt, giá gas tăng mạnh đã khiến CPI tiếp tục tăng 0,84%. Đến tháng Năm, CPI tăng 0,29%, chủ yếu do giá điện, nước sinh hoạt và vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng.

Ngược lại, trong tháng Sáu và tháng Bảy, CPI giảm liên tiếp, lần lượt giảm 0,39% và 0,12%, chủ yếu do giá xăng dầu đi xuống, cùng với giá của một số mặt hàng lương thực, thực phẩm giảm.

Tuy nhiên, xu hướng giảm không kéo dài khi CPI tăng trở lại trong tháng Tám do giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh tăng theo thị trường thế giới.

Tháng 9 và tháng 10, CPI tiếp tục duy trì đà tăng, chủ yếu do giá xăng dầu tăng và một số cơ sở giáo dục điều chỉnh học phí nhân dịp năm học mới 2026-2027.

Tính chung 10 tháng năm 2026, CPI tăng bình quân 0,43% mỗi tháng so với tháng trước.

So với cùng kỳ năm trước, tốc độ tăng CPI trong 10 tháng năm 2026 có xu hướng tăng nhanh trong những tháng đầu năm, đạt mức cao nhất vào tháng Năm, sau đó giảm trong tháng Sáu và tháng Bảy trước khi tăng trở lại từ tháng 8 đến tháng 10.

Cụ thể, CPI tháng Một tăng 2,53%; tháng Hai tăng 3,35%; tháng Ba tăng 4,65%; tháng Tư tăng 5,46% và tháng Năm tăng 5,6%, mức tăng cao nhất trong 10 tháng. Từ tháng Sáu, tốc độ tăng CPI giảm xuống còn 4,69% và tiếp tục giảm còn 4,45% trong tháng Bảy.

Tuy nhiên, xu hướng này đảo chiều từ tháng Tám, khi CPI tăng 4,88%, và đến tháng Chín tăng 5,08%, tháng Mười tăng 5,09% so với cùng kỳ năm trước.

Tính chung 10 tháng năm 2026, CPI tăng 4,57%, cao hơn đáng kể so với mức tăng 3,27% của cùng kỳ năm 2025.

Theo Cục Thống kê, diễn biến trên cho thấy áp lực lạm phát trong 10 tháng năm 2026 tăng so với cùng kỳ năm trước chủ yếu do giá xăng dầu và giá gas tăng theo thị trường thế giới; cùng với đó, giá nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng do chi phí vật liệu, sửa chữa nhà ở và nhu cầu sử dụng điện gia tăng, tạo thêm áp lực lên CPI. Giá nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống cũng tăng dưới tác động của chi phí nguyên liệu đầu vào và nhu cầu tiêu dùng.

Các yếu tố tác động đến CPI 10 tháng năm 2026

Chỉ số giá nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,61%, tác động làm CPI chung tăng 1,65 điểm phần trăm. Trong đó, chỉ số giá nhóm thịt lợn tăng 4,16%, do nguồn cung hạn chế trong dịp Lễ, Tết và chi phí chăn nuôi ở mức cao; chỉ số giá thịt gia cầm tăng 3,65%; chỉ số giá ăn uống ngoài gia đình tăng 7,12% do chi phí nguyên liệu và dịch vụ tăng.

Chỉ số giá nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,66% so với cùng kỳ năm trước, tác động làm CPI chung tăng 1,51 điểm phần trăm. Trong đó, chỉ số giá nhà ở thuê tăng 6,06% do chi phí duy trì và vận hành tăng; vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 12,74% do giá vật liệu xây dựng và nhu cầu xây dựng, sửa chữa nhà ở tăng; giá điện sinh hoạt tăng 3,97% do nhu cầu sử dụng điện tăng trong những tháng nắng nóng.

Chỉ số giá nhóm giao thông tăng 6,98%, tác động làm CPI chung tăng 0,7 điểm phần trăm, trong đó giá nhiên liệu tăng 13,09%. Cụ thể, so với cùng kỳ năm trước, chỉ số giá nhóm nhiên liệu tháng 01/2026, 02/2026 lần lượt giảm 9,62% và 8,38%, trong khi từ tháng 3/2026 đến tháng 10/2026 lần lượt tăng 21,6%; 21,47%; 25,12%; 8,97%; 5,89%; 15,8%; 23,96% và 35,03%.

Chỉ số giá nhóm giáo dục tăng 3,29%, tác động làm CPI chung tăng 0,2 điểm phần trăm do một số trường dân lập, tư thục, dạy nghề đã điều chỉnh học phí trong năm học mới.

Chỉ số giá nhóm thiết bị và đồ dùng gia đình tăng 2,88%, tác động làm CPI chung tăng 0,15 điểm phần trăm. - Chỉ số giá nhóm văn hóa, giải trí và du lịch tăng 2,75%, tác động làm CPI chung tăng 0,09 điểm phần trăm.

Chỉ số giá nhóm đồ uống và thuốc lá tăng 3,8%, tác động làm CPI chung tăng 0,07 điểm phần trăm. - Chỉ số giá nhóm may mặc, mũ nón, giày dép tăng 2,04%, tác động làm CPI chung tăng 0,07 điểm phần trăm.