Doanh nghiệp Việt trước cơ hội trở thành trung tâm chuỗi cung ứng công nghệ cao

Chiều 04/11, dưới sự chỉ đạo của VCCI, Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp phối hợp với Ban Tổ chức Triển lãm Công nghiệp và Sản xuất Việt Nam tổ chức Diễn đàn Công nghiệp Bắc Ninh 2026, với chủ đề “Kiến tạo trung tâm chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu”.

Doanh nghiệp Việt cần tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc thực hiện các mục tiêu phát triển đến năm 2030, việc nâng cao năng lực công nghiệp, phát triển doanh nghiệp nội địa và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Đánh giá về nền tảng phát triển của Việt Nam, Phó Chủ tịch VCCI cho biết, sau 40 năm đổi mới phát triển, Việt Nam có một môi trường kinh doanh thuận lợi, từ đó đất nước phát triển một cách bền vững. Bên cạnh đó, 18 hiệp định thương mại thế hệ mới tạo cho Việt Nam cơ hội tham gia vào 18 FTA – nơi được coi là "chợ" thế giới, thâm nhập thị trường quốc tế tốt hơn, hiệu quả hơn. Đây là yếu tố giúp độ mở kinh tế của Việt Nam đạt tỷ lệ gần 200%.

Đáng chú ý, Việt Nam đang nổi lên trong xu hướng chuyển dịch sang sản xuất các sản phẩm công nghệ tiên tiến. Xu hướng này cho thấy sự chuyển dịch từ mô hình xuất khẩu chủ yếu dựa vào các mặt hàng truyền thống sang những ngành sản xuất có hàm lượng công nghệ cao hơn.

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành động lực quan trọng giúp Việt Nam nâng cao năng lực sản xuất, gia tăng giá trị sản phẩm và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Không chỉ thu hút FDI, các doanh nghiệp Việt cũng đang khẳng định năng lực tự chủ: FPT đạt doanh thu công nghệ tại nước ngoài vượt 1 tỷ USD với mảng AI và Cloud tăng trưởng trên 30%/năm; VinAI (PhởGPT) và Viettel (Viettel AI Open Platform) bước đầu thương mại hóa tại Đông Nam Á. Sự kết hợp giữa hạ tầng bán dẫn FDI, năng lực phần mềm nội địa và tự động hóa sản xuất hứa hẹn đưa Việt Nam bứt phá trong nền kinh tế số.

Từ những chuyển động trên, Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng nhấn mạnh, khi tỷ lệ nội địa hóa được nâng cao, năng lực công nghệ được cải thiện và doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các khâu thiết kế, nghiên cứu và phát triển, Việt Nam sẽ không chỉ là địa điểm đặt nhà máy, lắp ráp sản phẩm mà còn có cơ hội trở thành trung tâm sáng tạo công nghệ, phát triển sản phẩm và dẫn dắt chuỗi cung ứng trong khu vực.

Định hướng thu hút FDI ưu tiên sang chất lượng

Tại sự kiện, bà Vương Thị Minh Hiếu - Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) cho biết, tính đến hết tháng 9/2026, Việt Nam có 48.106 dự án FDI còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký hơn 571,1 tỷ USD, đến từ 154 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Trong đó, Bắc Ninh là một trong những địa phương dẫn đầu về thu hút đầu tư nước ngoài, với 3.705 dự án và tổng vốn đăng ký khoảng 52,49 tỷ USD. Riêng lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò chủ lực, với 19.693 dự án, tổng vốn đăng ký gần 345,94 tỷ USD.

Theo bà Vương Thị Minh Hiếu, quy mô và chất lượng dòng vốn FDI cho thấy Việt Nam có vị trí ngày càng quan trọng trong mạng lưới sản xuất toàn cầu. Tuy nhiên, mức độ tham gia của doanh nghiệp trong nước vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao vẫn còn hạn chế; mối liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa chưa tương xứng với tiềm năng.

Vì vậy, định hướng thu hút FDI cần chuyển mạnh từ ưu tiên quy mô vốn sang chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng; từ thu hút từng dự án riêng lẻ sang hình thành hệ sinh thái sản xuất có liên kết. Các lĩnh vực được ưu tiên gồm bán dẫn, điện tử, thiết bị thông minh, công nghiệp hỗ trợ và nghiên cứu - phát triển (R&D).

Đáng chú ý, Nghị quyết 10-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ nội địa hóa bình quân trong các ngành công nghiệp chủ lực đạt 40-45%, đồng thời có khoảng 10.000 doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng của khu vực FDI. Đây là những chỉ tiêu cho thấy yêu cầu không chỉ thu hút thêm nhà đầu tư nước ngoài mà còn phải nâng năng lực sản xuất, công nghệ và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn của doanh nghiệp Việt.

Từ góc độ địa phương, ông Phạm Văn Thịnh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh cho biết, trong 9 tháng đầu năm 2026, GRDP của thành phố tăng 11,81%, đứng thứ tư cả nước; giá trị sản xuất công nghiệp đứng thứ hai toàn quốc. Về thu hút đầu tư, dù chưa có nhiều dự án quy mô lớn, dòng vốn đầu tư vào Bắc Ninh vẫn tập trung vào các lĩnh vực công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, với tổng vốn ước đạt hơn 4 tỷ USD. Kết quả này cho thấy sức hút đầu tư của Bắc Ninh trên nhiều lĩnh vực, từ công nghiệp, hạ tầng đô thị đến thương mại và dịch vụ.

Bắc Ninh định hướng phát huy lợi thế này để hình thành hệ sinh thái công nghiệp có tính liên kết, trong đó doanh nghiệp trong nước từng bước trở thành mắt xích trong chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia.

Cùng với thu hút dự án công nghệ cao, địa phương tiếp tục tạo điều kiện cho doanh nghiệp, các nhà đầu tư vào phát triển hạ tầng, logistics, năng lượng, hạ tầng số và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tuy nhiên, Phó Chủ tịch UBND TP Bắc Ninh cũng thừa nhận, Bắc Ninh vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong cơ sở hạ tầng, việc phát triển tuyến cao tốc kết nối còn chậm, ảnh hưởng đến việc thu hút đầu tư.

Để khắc phục những điểm nghẽn còn tồn đọng, Phó Chủ tịch UBND TP Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh đề xuất cần nhanh chóng tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng, nguồn nhân lực… để đáp ứng nhu cầu của các nhà đầu tư trong và ngoài nước như mở rộng hạ tầng giao thông, đẩy nhanh tiến độ triển khai xây dựng sân bay Quốc tế Gia Bình.