EU âm thầm 'giúp' Nga 'bán hàng', kiếm hơn 9 tỷ USD

Theo phân tích dữ liệu theo dõi tàu của Kpler do tổ chức phi chính phủ Urgewald công bố ngày 4/1, các cảng EU đã tiếp nhận tới 76,1% tổng lượng LNG xuất khẩu từ Yamal, mang về cho Điện Kremlin khoản doanh thu ước tính 7,2 tỷ euro (8,4 tỷ USD) trong năm qua. Đây là đòn giáng mạnh vào hình ảnh tự chủ năng lượng mà EU đang nỗ lực xây dựng sau khi xung đột Ukraine nổ ra năm 2022.

Yamal LNG là dự án trọng điểm trong chiến lược mở rộng thị phần LNG toàn cầu của Tổng thống Vladimir Putin. Tọa lạc ở vùng Siberia khắc nghiệt, dự án này phụ thuộc gần như hoàn toàn vào đội tàu phá băng đặc biệt gồm 14 chiếc Arc7, loại tàu có thể di chuyển trong điều kiện băng dày trên Tuyến đường biển Bắc.

Do số lượng tàu giới hạn, các chuyến đi phải được rút ngắn tối đa. Điều đó khiến các cảng châu Âu như Zeebrugge (Bỉ) và Montoir (Pháp) trở thành mắt xích không thể thiếu, giúp tàu nhanh chóng dỡ hàng và quay về Arctic để tiếp tục vận chuyển. Chính vì vậy, hệ thống cảng châu Âu đang đóng vai trò như “lá phổi hậu cần” duy trì nhịp xuất khẩu LNG của Nga.

Sebastian Rötters, chuyên gia vận động chính sách trừng phạt tại Urgewald, cho hay: “Brussels có thể hô hào cắt khí đốt Nga, nhưng thực tế các cảng EU đang nuôi sống dự án LNG lớn nhất của Nga. Chúng ta không chỉ là khách hàng, chúng ta là hạ tầng chiến lược giúp dự án này tồn tại.”

Pháp là điểm đến lớn nhất của LNG Yamal trong năm 2025, với 87 chuyến tàu chở tổng cộng 6,3 triệu tấn LNG cập cảng Dunkirk và Montoir, chiếm gần 42% xuất khẩu từ Yamal vào EU. Tiếp theo là cảng Zeebrugge của Bỉ, với 58 chuyến, nhiều hơn toàn bộ lượng tàu cập các cảng Trung Quốc trong cùng kỳ (51 chuyến).

Đáng chú ý, đội tàu Arc7 vẫn chủ yếu do phương Tây kiểm soát. Hai công ty Seapeak (Anh) và Dynagas (Hy Lạp) sở hữu 11/14 tàu Arc7 hiện nay và đảm nhận hơn 70% khối lượng LNG từ Yamal đến châu Âu.

EU đã thông qua gói trừng phạt thứ 14 vào năm 2024, cấm tái xuất khẩu LNG Nga đến nước thứ 3 qua cảng EU, nhưng không cấm nhập khẩu trực tiếp cho tiêu dùng nội địa. Chính điểm “lỗ hổng” này khiến dòng chảy LNG Nga tiếp tục duy trì.

Trong khi Tây Ban Nha giảm nhập khẩu LNG từ Yamal tới 33%, toàn khối EU vẫn phụ thuộc khoảng 14,3% lượng LNG toàn cầu từ nguồn Yamal, tức 1 trong 7 chuyến tàu cập cảng châu Âu là từ dự án này.

Giới phân tích dự báo năm 2026 sẽ là bước ngoặt lớn, khi nguồn cung mới từ Mỹ và Qatar đổ vào thị trường, giúp giảm biến động giá và bù đắp lượng thiếu hụt từ Nga. Tuy nhiên, Urgewald cảnh báo Nga có thể chuyển đội tàu Arc7 sang “hạm đội bóng tối” khi hợp đồng thuê hết hạn, nhằm lách lệnh cấm từ năm 2027.

Ủy ban châu Âu (EC) đã yêu cầu các quốc gia thành viên nộp kế hoạch đa dạng hóa nguồn cung trước ngày 1/3/2026, nhưng chặng đường phía trước còn dài.

“Chúng ta phải hành động ngay để ngăn đội tàu Arc7 rơi vào nơi khó kiểm soát”, Rötters nhấn mạnh.

Tham khảo Oilprice