Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2, Quốc hội Khoá XVI, sáng 12/11, Bộ trưởng Tài chính trả lời chất vấn từ các đại biểu Quốc hội.
Trả lời câu hỏi của Đại biểu Lê Thị Song An (Đoàn Tây Ninh) về vấn đề bảo đảm hiệu quả huy động nguồn lực tư nhân và đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án PPP, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, việc huy động vốn tư nhân cho PPP là một hình thức mới nhằm động viên nguồn lực của xã hội đầu tư vào hạ tầng.
Hiện nay, sau khi luật PPP ra đời từ 2022, chúng ta đang triển khai 69 dự án PPP, tập trung chủ yếu vào hai hình thức BOT và BT. Đầu tư vào lĩnh vực hạ tầng thời gian rất dài và rủi ro cao, làm sao để động viên được nguồn lực của tư nhân? Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn chia sẻ, theo World Bank thông báo, để một dự án PPP thu hồi vốn cần thời gian khoảng 60 năm. Như vậy nhà đầu tư tư nhân mục đích đầu tư chính là vì lợi nhuận. Để giảm thiểu được rủi ro và thu hút được nguồn lực, phải có một hệ thống cơ chế chính sách công khai, minh bạch để động viên được nguồn lực theo đúng nguyên tắc lợi nhuận bình quân.
Theo kinh nghiệm phương Tây, vì dự án PPP có thời gian thu hồi vốn dài và đầu tư vào công trình hạ tầng, vì thế việc tính toán phương án tài chính là vô cùng quan trọng và đòi hỏi phải có sự hỗ trợ và rất chi tiết, cụ thể. Trên thế giới, để triển khai dự án PPP, họ cần ba loại quỹ.
Thứ nhất là Quỹ PPF (Project Preparation Facility - Quỹ Hỗ trợ Chuẩn bị Dự án) do nhà nước cùng với các định chế tài chính trong nước và quốc tế bỏ ra để tính toán phương án cụ thể, công khai, minh bạch.
Thứ hai là VGF (Viability Gap Fund) là Quỹ bù đắp khoảng trống tài chính. Nếu một dự án tới 60 năm đầu tư vào hạ tầng thì sẽ không có nhà đầu tư tư nhân nào đầu tư cả. Hiện nay luật PPP của chúng ta đã quy định là vốn nhà nước tham gia tối đa không được quá 70%.
Ví dụ đầu tư một con đường ở vùng miền núi phải có quỹ bù đắp tài chính cho nhà đầu tư để đảm bảo thu hồi vốn trong vòng 20 năm, và lãi suất phải đạt mức bình quân so với trên thị trường, khoảng từ 12-15%. Họ bỏ tiền ra như vậy thì phải có cơ chế nhà nước hỗ trợ để làm sao đạt được mức lợi nhuận như thế thì họ mới đầu tư.
Loại quỹ thứ ba chính là quỹ đầu tư hạ tầng để cung cấp nguồn vốn dài hạn cho các công trình hạ tầng.
“Để triển khai được chúng ta cần ba loại vốn như vậy thì mới thu hút được các nhà đầu tư tư nhân. Và việc đầu tư vốn tư nhân vào công trình hạ tầng cũng làm thay đổi phương thức quản lý”, Bộ trưởng nói.
Ở Việt Nam, đầu tư đường cao tốc, bên cạnh đường cao tốc vẫn phải có một con đường để người dân được lựa chọn. Ví dụ chúng ta đầu tư đường cao tốc Bắc Nam sắp tới sẽ thu phí, nhưng vẫn duy trì sửa chữa Quốc lộ 1A bằng chính tiền thuế của dân để cho người dân được quyền lựa chọn.
Với câu hỏi của đại biểu Hà Đức Minh (đoàn Lào Cai) về tình trạng mua bán hóa đơn trái phép, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn chia sẻ cũng đã phát hiện ra vấn đề này và nhận rõ trách nhiệm để chỉ đạo ngành thuế rất quyết liệt. Tuy nhiên vẫn còn tình trạng mua bán hóa đơn, lập công ty ma lợi dụng.
“Trong thời gian tới chúng tôi sẽ phối hợp chặt chẽ, đặc biệt là tăng cường ứng dụng công nghệ số và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, đặc biệt là A05 của Bộ Công an để định danh được người đăng ký, đứng tên chủ công ty, doanh nghiệp. Đồng thời phải gắn trách nhiệm của cơ quan thuế, tăng cường kiểm tra giám sát hoạt động thực của các doanh nghiệp. Đồng thời tăng cường kiểm tra giám sát những khối, đối tượng, lĩnh vực rủi ro để hạn chế tối đa tình trạng buôn bán hóa đơn, vừa gây mất bình đẳng cho kinh doanh, vừa gây thất thoát”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói.
Từ năm 2022 đến nay, theo thông tin của Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, cơ quan quản lý đã chuyển gần 600 hồ sơ những doanh nghiệp có dấu hiệu trốn thuế, lậu thuế, buôn bán hóa đơn sang cơ quan điều tra.
Chính sách muốn đưa vào cuộc sống thì ngoài việc xây dựng chính sách chúng ta phải làm tốt việc mà tuyên truyền phổ biến pháp luật để người dân và doanh nghiệp hiểu rõ chính sách pháp luật. Và cũng tăng cường kiểm tra giám sát, đặc biệt đi theo là những giải pháp, cơ chế để đảm bảo pháp luật được thực thi. Đấy chính là công cụ để chấm dứt tình trạng buôn bán hóa đơn trong thời gian tới.
