Ông Phan Đức Hiếu: Nghị quyết 10 tạo bước ngoặt từ "ưu đãi FDI" sang xây dựng hệ sinh thái đầu tư

Theo ông Phan Đức Hiếu, để nhìn nhận đầy đủ ý nghĩa của Nghị quyết 10-NQ/TW cần đặt nghị quyết này trong tiến trình thay đổi tư duy thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam. Ông cho biết, Nghị quyết 50-NQ/TW ban hành năm 2019 đã tạo ra bước ngoặt quan trọng khi bắt đầu nhấn mạnh việc thu hút đầu tư nước ngoài có chất lượng cao và thúc đẩy sự hợp tác giữa khu vực đầu tư nước ngoài với khu vực đầu tư trong nước.

Sau gần 7 năm, Nghị quyết 10-NQ/TW được ban hành trên cơ sở kế thừa nhiều mục tiêu, quan điểm và giải pháp của Nghị quyết 50, nhưng theo ông Hiếu, điểm quan trọng nhất chính là sự thay đổi hoàn toàn về cách tiếp cận. Tư duy cốt lõi của nghị quyết không nằm ở việc bổ sung thêm các chính sách ưu đãi mà nằm ở phương pháp tiếp cận mới đối với phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Ông cho rằng những thay đổi này có thể khái quát thành bốn đặc trưng là bài bản, hệ thống, sâu sắc và thực tế.

Lý giải vì sao cách tiếp cận lần này được đánh giá là bài bản và hệ thống, ông Hiếu cho biết Nghị quyết đã xác định rất rõ việc thu hút cả dòng vốn đầu tư trực tiếp (FDI) và đầu tư gián tiếp (FII). Quan trọng hơn, mấu chốt của việc thu hút đầu tư nước ngoài lần này là xây dựng một hệ sinh thái thuận lợi cho các hoạt động đầu tư nước ngoài, thay vì chỉ tập trung vào khâu cấp phép hay gia nhập thị trường như trước.

Theo ông, cách tiếp cận mới nhìn nhận toàn bộ vòng đời của một dự án đầu tư nước ngoài, từ giai đoạn xúc tiến, thu hút đầu tư ban đầu cho đến suốt quá trình vận hành, hoạt động sau này, tất cả đều phải dựa trên một hệ sinh thái đồng bộ. Hệ sinh thái đó bao gồm môi trường sống, môi trường công tác, nguồn nhân lực, hạ tầng cứng và hạ tầng mềm. "Chúng ta không chỉ chú trọng ở khâu gia nhập thị trường mà chú trọng đến toàn bộ vòng đời của hoạt động đầu tư nước ngoài", ông nói.

Ông Hiếu nhận định đây là sự khác biệt rất lớn so với trước đây, khi việc thu hút đầu tư chủ yếu dựa vào các chính sách ưu đãi ở giai đoạn gia nhập thị trường và công cụ gần như duy nhất là ưu đãi.

Không chỉ bài bản và hệ thống hơn, theo ông Phan Đức Hiếu, tư duy trong Nghị quyết 10 còn trở nên sâu sắc và thực tế hơn bởi "chúng ta không thể thu hút đầu tư mãi mãi chỉ bằng một công cụ duy nhất là ưu đãi". Muốn nâng cao chất lượng dòng vốn FDI thì mấu chốt quan trọng nhất là phải nâng cao năng lực hấp thụ của nền kinh tế, bởi dòng vốn FDI tốt sẽ không tự động lan tỏa nếu thiếu năng lực hấp thụ.

Chính vì vậy, Nghị quyết lần này đặt ra hàng loạt giải pháp nhằm nâng cao năng lực của khu vực doanh nghiệp trong nước, hoàn thiện hạ tầng phục vụ phát triển sản xuất kinh doanh, từ đó gia tăng sự sẵn sàng trong việc hợp tác với khu vực đầu tư nước ngoài.

Theo ông, điểm sâu sắc của tư duy này nằm ở chỗ việc nâng cao năng lực hấp thụ không chỉ phục vụ mục tiêu thu hút FDI. Ngay cả khi đặt ra ngoài bối cảnh thu hút đầu tư nước ngoài, việc nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước cũng góp phần tăng cường năng lực tự chủ, tinh thần tự lực, tự cường trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Ông nhận định đây có thể gọi là giải pháp "một mũi tên trúng nhiều mục tiêu".

Đánh giá vai trò của Nghị quyết 10 đối với chiến lược phát triển đất nước, ông Phan Đức Hiếu cho rằng nghị quyết sẽ tạo ra hai tác động quan trọng. Trước hết, chủ trương xuyên suốt là phát huy tối đa mọi nguồn lực và mọi thành phần kinh tế đóng góp vào sự phát triển của đất nước. Vì vậy, nếu nâng cao được chất lượng hoạt động đầu tư nước ngoài thì Việt Nam sẽ phát huy hiệu quả hơn nguồn lực quan trọng này.

Bên cạnh đó, nếu hoàn thành các mục tiêu của Nghị quyết 10, Việt Nam không chỉ thu hút được dòng vốn FDI có chất lượng mà còn hấp thụ được năng lực từ khu vực đầu tư nước ngoài, qua đó nâng cao và thúc đẩy năng lực nội tại của nền kinh tế.

"Năng lực nội tại của nền kinh tế và của khu vực doanh nghiệp trong nước chính là nền tảng cốt lõi để xây dựng mô hình kinh tế mới theo tinh thần Nghị quyết 19-NQ/TW, hướng tới một nền kinh tế có hiệu quả cao, sáng tạo, xanh, tự chủ, bao trùm và hội nhập", ông Hiếu nói.

Kết lại, ông Phan Đức Hiếu đánh giá Nghị quyết 10-NQ/TW đã tạo ra sự thay đổi căn bản về cách tiếp cận và tư duy phát triển. Dù kế thừa nhiều mục tiêu, quan điểm và giải pháp từ các nghị quyết trước, nhưng theo ông, nghị quyết lần này đã tạo ra sự thay đổi lớn về cả chất và lượng trong định hướng phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.