Theo sắc lệnh hành pháp được ông Trump ban hành ngày 16/10, Mỹ miễn áp dụng một số biện pháp trừng phạt và thuế quan quan trọng liên quan Nga, gồm thuế đối với hàng hóa Nga và các hình phạt dành cho những nước mua dầu khí từ Moskva. Các biện pháp này ban đầu dự kiến có hiệu lực trong tuần này theo đạo luật được gọi là Graham Act.
Ông Trump giải thích quyết định miễn trừ được đưa ra vì lợi ích quốc gia của Mỹ.
Trong khi đó, động thái này đặc biệt quan trọng với Ấn Độ, một trong 5 khách hàng mua dầu Nga lớn nhất thế giới. Theo quy định dự kiến trước đó, hàng hóa Ấn Độ có nguy cơ phải đối mặt mức thuế lên tới 100% do New Delhi tiếp tục nhập khẩu năng lượng Nga.
Chính quyền Thủ tướng Narendra Modi tháng trước đã cảnh báo các biện pháp thuế mới liên quan Nga có thể gây tổn hại quan hệ song phương, trong bối cảnh hai nước vốn đã đối mặt những bất đồng về thương mại.
Ấn Độ hiện là quốc gia nhập khẩu và tiêu thụ dầu lớn thứ 3 thế giới. Đầu năm nay, dầu Nga từng chiếm gần một nửa tổng lượng dầu nhập khẩu của nước này. Tuy nhiên, lượng mua đã giảm trong tháng 8 và tiếp tục đi xuống.
Nếu phải liên tục cắt giảm dầu Nga để tránh thuế từ Mỹ, New Delhi có thể đối mặt một lựa chọn khó khăn. Chuyển sang những nguồn cung đắt đỏ hơn có nguy cơ đẩy giá nhiên liệu trong nước tăng trước các cuộc bầu cử địa phương. Ngược lại, nếu chính phủ tăng hỗ trợ để kiềm chế giá, ngân sách có thể chịu thêm sức ép.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thừa nhận không phải quốc gia nào cũng có thể dễ dàng thay thế nguồn năng lượng hiện tại. Ông nói: “Đối với một số nước, việc mua năng lượng từ những nguồn thay thế là rất khó khăn.”
Ông Rubio dự kiến đến Ấn Độ ngày 20/10 trong chuyến thăm kéo dài hai ngày. Ông sẽ gặp Ngoại trưởng Ấn Độ S. Jaishankar để thảo luận về hợp tác song phương, trong đó có năng lượng, thương mại, đầu tư và quốc phòng.
Đáng chú ý, Washington cho biết tiến trình đàm phán thương mại với New Delhi là một trong những yếu tố được cân nhắc khi Tổng thống Trump quyết định miễn áp dụng các biện pháp trên.
Ông Rubio chia sẻ với báo giới tại Uzbekistan ngày 19/10: “Chúng tôi đang cố gắng hoàn tất một thỏa thuận thương mại với Ấn Độ và hiện đã tiến rất gần.”
Theo Ngoại trưởng Mỹ, đây là một trong những vấn đề được xem xét khi Tổng thống quyết định có áp dụng quyền miễn trừ vì an ninh quốc gia hay không.
Mỹ và Ấn Độ đã đàm phán thỏa thuận thương mại trong nhiều tháng nhưng chưa thể đi đến kết quả cuối cùng. Nguy cơ Washington áp thuế mới liên quan hoạt động mua dầu Nga là một trong những yếu tố khiến quá trình này thêm phức tạp.
Michael Kugelman, chuyên gia cấp cao tại Atlantic Council ở Washington, nhận định quyết định tạm dừng các biện pháp liên quan Nga có thể trở thành bước đi xây dựng lòng tin, tạo thêm không gian để hai bên vượt qua những trở ngại cuối cùng trên bàn đàm phán.
Một rào cản khác là Washington chưa hoàn thành cuộc điều tra thương mại theo Điều 301 đối với một số quốc gia, trong đó có Ấn Độ, liên quan cáo buộc dư thừa năng lực sản xuất. Điều 301 cho phép Mỹ áp dụng biện pháp đáp trả những hành vi thương mại nước ngoài bị Washington coi là không công bằng.
Đầu tháng này, Ấn Độ đã tham gia một sáng kiến do Mỹ dẫn đầu nhằm giải quyết tình trạng dư thừa năng lực mang tính cơ cấu.
Các quan chức thương mại tại New Delhi tuần trước cho biết giai đoạn đầu của thỏa thuận với Mỹ gần như đã hoàn tất. Ấn Độ kỳ vọng có thể giành được mức thuế thấp hơn các quốc gia cạnh tranh, một mục tiêu mà New Delhi theo đuổi từ lâu trong quá trình đàm phán.
Theo Kugelman, quyết định miễn trừ xuất hiện vào thời điểm đặc biệt quan trọng, sau khi những căng thẳng liên quan dự luật trừng phạt Nga và chính sách thị thực mới của Mỹ đẩy quan hệ hai nước đứng trước nguy cơ xấu đi.
Theo Reuters
