Nợ xấu ngân hàng phân hóa mạnh, cuộc đua xử lý “trăm tỷ” nóng đầu năm

Theo báo cáo tài chính quý IV/2025, tỷ lệ nợ xấu tại các ngân hàng niêm yết giảm xuống còn 1,85% – mức thấp nhất trong 12 quý gần đây. Quy mô nợ xấu tuyệt đối trong quý IV cũng giảm 4,2% so với quý trước. Tổng dự phòng toàn hệ thống đạt khoảng 218.750 tỷ đồng. Đáng chú ý, dự phòng cụ thể giảm nhẹ trong khi dự phòng chung tăng mạnh, cho thấy nhiều doanh nghiệp đã cải thiện tình hình tài chính và được hoàn nhập dự phòng.

Tuy nhiên, bức tranh nợ xấu có sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm ngân hàng. Nhóm quốc doanh (Big 4) tiếp tục duy trì vị thế vững chắc. Vietcombank và VietinBank dẫn đầu về tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR), lần lượt đạt 160% và 260%. BIDV sau giai đoạn chịu áp lực đầu năm cũng đã kéo tỷ lệ nợ xấu về 1,47% trong quý IV.

Ở khối ngân hàng thương mại cổ phần, nhiều đơn vị giảm mạnh tỷ lệ nợ xấu nhờ cơ cấu lại danh mục cho vay, hạn chế tập trung vào các lĩnh vực rủi ro. Techcombank trở thành điểm sáng với tỷ lệ nợ xấu chỉ 1,07%. ACB và TPBank tiếp tục duy trì chất lượng tài sản tốt trong mảng bán lẻ, với tỷ lệ nợ xấu lần lượt ở mức 0,97% và 1,29%, cùng LLR trên 90%.

Ngược lại, một số ngân hàng đối mặt áp lực khi nợ xấu tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng. HDBank kéo tỷ lệ bao phủ nợ xấu xuống dưới 55%. Một số nhà băng tập trung vào phân khúc khách hàng cá nhân cũng ghi nhận nợ xấu tăng trong năm 2025 do khó khăn của nhóm khách hàng này.

Trước nguy cơ gia tăng nợ xấu, nhiều ngân hàng đã chủ động tái cơ cấu danh mục cho vay. VIB và VPBank phát tín hiệu tích cực khi giảm tỷ trọng cho vay bán lẻ khoảng 7–10% so với năm trước. Riêng VPBank từng ghi nhận tăng trưởng tín dụng bất động sản tới 55,3% năm 2022, nhưng đến năm 2025 đã giảm còn 20,4%. Tỷ trọng dư nợ bất động sản trong tổng dư nợ khách hàng cũng hạ từ đỉnh 40,5% xuống 35,8%.

Trong bối cảnh đó, bước sang những ngày đầu năm 2026, các ngân hàng đồng loạt đẩy mạnh xử lý nợ xấu. Hàng loạt khoản nợ trị giá hàng trăm tỷ đồng được đưa ra đấu giá, thậm chí chấp nhận “hy sinh” phần lãi để ưu tiên thu hồi vốn gốc, qua đó tạo dư địa cho chu kỳ tăng trưởng mới.

Điển hình, BIDV phối hợp với Công ty Đấu giá hợp danh VNA rao bán toàn bộ khoản nợ của Công ty CP Giấy Đức Phú. Tính đến ngày 1/12/2025, tổng giá trị khoản nợ hơn 159 tỷ đồng, trong đó nợ gốc trên 136 tỷ đồng. Giá khởi điểm gần 160 tỷ đồng. Tài sản bảo đảm là quyền khai thác tòa nhà Safomec (TP.HCM) với diện tích sàn hơn 9.600 m² và thời hạn khai thác còn lại 21 năm, hứa hẹn dòng tiền ổn định.

Cùng thời điểm, Agribank Chi nhánh Bình Thuận rao bán khoản nợ hơn 329 tỷ đồng của Công ty CP Chế biến gỗ xuất khẩu Khải Hoàn. Giá khởi điểm bằng đúng tổng dư nợ tạm tính (272 tỷ đồng gốc và 56 tỷ đồng lãi), chưa thực hiện giảm giá trong đợt này.

Đáng chú ý nhất là động thái quyết liệt của VietinBank Chi nhánh Ba Đình. Trong lần thông báo đấu giá thứ 6 đối với khoản nợ của Công ty CP Thương mại XNK Phương Quang, ngân hàng đưa giá khởi điểm 280 tỷ đồng – tương đương đúng số nợ gốc. Trong khi đó, tổng nghĩa vụ nợ đến cuối năm 2025 lên tới 356 tỷ đồng gồm cả lãi và phạt. Việc chấp nhận giảm toàn bộ phần lãi cho thấy quyết tâm xử lý dứt điểm nợ xấu sau nhiều lần đấu giá không thành.

Việc các ngân hàng dồn dập đưa tài sản ra đấu giá và chấp nhận “cắt lãi” đầu năm 2026 không đơn thuần là giải pháp kỹ thuật để cải thiện báo cáo tài chính. Đây còn là bước đi chiến lược nhằm khơi thông dòng vốn bị mắc kẹt, cải thiện hệ số an toàn vốn (CAR) và tạo dư địa cho mục tiêu tăng trưởng tín dụng 15% trong năm nay.

Nhìn chung, nợ xấu của ngành ngân hàng được đánh giá đã qua giai đoạn căng thẳng nhất. Với tỷ lệ bao phủ nợ xấu toàn ngành duy trì quanh mức 83% và xu hướng hình thành nợ xấu mới chậm lại, hệ thống đang có bộ đệm dự phòng tương đối an toàn để bước vào chu kỳ kinh doanh mới. Tuy vậy, sự phân hóa trong năng lực quản trị rủi ro vẫn đặt ra yêu cầu thận trọng, đặc biệt với nhóm ngân hàng quy mô nhỏ và thiên về bán lẻ.