Nhà thầu Trung Quốc bị tố thi công ẩu, 'ăn bớt' ở dự án thủy điện trọng điểm hơn 1 tỷ USD, 71 người lập tức bị xử lý

Vụ việc xảy ra tại dự án Nhà máy thủy điện tích năng Vĩnh An, nằm ở thị trấn Tiểu Đào, thành phố Vĩnh An. Đây là công trình được đưa vào quy hoạch trọng điểm của Trung Quốc trong giai đoạn 5 năm lần thứ 14, với công suất thiết kế 1,2 triệu kW, gồm 4 tổ máy, mỗi tổ máy 300 MW. Tổng vốn đầu tư của dự án khoảng 7,496 tỷ nhân dân tệ.

Theo kế hoạch, nhà máy sẽ phát tổ máy đầu tiên vào năm 2029 và vận hành toàn bộ năm 2030. Khi hoàn thành, công trình được kỳ vọng phát điện bình quân 1,26 tỷ kWh/năm, giúp tiết kiệm khoảng 660.000 tấn than tiêu chuẩn và giảm 1,65 triệu tấn CO2. Chính quyền địa phương từng xem đây là một trong những dự án đầu tư đơn lẻ lớn nhất trong lịch sử Vĩnh An.

Tuy nhiên, cuối tháng 11/2025, truyền thông Trung Quốc phản ánh tại khu vực hồ dưới của dự án, hạng mục gia cố mái dốc vai đập có dấu hiệu bị “ăn bớt” nghiêm trọng. 

Theo phản ánh ban đầu, nhiều cọc neo có chiều dài thực tế ngắn hơn thiết kế, thậm chí một số cọc chưa đạt 1/3 yêu cầu. Nhiều vị trí cũng bị cho là không được bơm vữa xi măng đầy đủ.

Có công nhân nói theo quy chuẩn, mỗi lỗ cọc cần dùng khoảng 4 bao xi măng, nhưng thực tế có trường hợp một bao được dùng cho hơn 10 lỗ.

Một số chi tiết khác cũng làm dấy lên lo ngại. Theo thiết kế, cọc neo phải được tạo thành từ nhiều thanh thép đạt chuẩn, ống thép và ống bơm vữa để tạo kết cấu liền khối.

Nhưng tại công trường, một số công nhân nói nhiều cọc chỉ được hàn điểm đơn giản hoặc đưa từng thanh thép rời vào lỗ khoan. Nếu đúng, cách làm này có thể làm suy giảm khả năng liên kết và chống trượt của mái dốc.

Sau khi thông tin được công bố, các cơ quan quản lý Trung Quốc mở điều tra.

Ngày 14/1/2026, kết luận chính thức xác nhận phản ánh về việc “ăn bớt” trong hạng mục gia cố mái dốc vai đập hồ dưới là cơ bản đúng sự thật.

Theo kết luận, đơn vị thi công là Cục Thủy điện số 3 Trung Quốc có nhiều thiếu sót trong quản lý hiện trường, không thi công theo bản vẽ và tự ý thay đổi quy trình thi công cọc neo khi chưa được đơn vị thiết kế đồng ý. Một số cọc neo, thanh neo có chiều dài thép và độ đầy vữa không đạt yêu cầu.

Đơn vị giám sát Zhejiang Huadong Engineering Consulting cũng bị xác định chưa thực hiện đầy đủ vai trò giám sát chất lượng, không theo dõi trực tiếp toàn bộ một số công đoạn then chốt. Chủ đầu tư Fujian Mintou Yong’an Pumped Storage cũng bị nêu tên vì quản lý hiện trường chưa chặt chẽ.

Về rủi ro kỹ thuật, nhà chức trách cho biết các lỗi như thép ngắn, hàn không đúng quy chuẩn và bơm vữa thiếu có thể ảnh hưởng đến hiệu quả gia cố, làm tăng nguy cơ mất ổn định mái dốc.

Khu vực vai đập bên phải hồ dưới chủ yếu là nền đá phong hóa mạnh, vốn có độ ổn định kém hơn. Trong điều kiện cực đoan, khu vực này có thể xảy ra sạt lở khoảng 1.000 m3 đất đá.

Dù vậy, kết luận cũng nhấn mạnh thân đập hồ trên và hồ dưới khi đó chưa khởi công, nên các vấn đề được phát hiện chưa ảnh hưởng trực tiếp đến thân đập chính. Nếu xảy ra sạt lở, đất đá chủ yếu được dự báo đổ xuống đường công trường rộng 12,8-16 mét, không tạo sóng nguy hiểm trong hồ.

Tổng cộng 71 người liên quan bị truy trách nhiệm. Nhiều cán bộ của đơn vị thi công, gồm quản lý dự án, phó giám đốc thường trực, phó giám đốc dự án và tổng công trình sư, bị cách chức, giáng chức hoặc kỷ luật. Phía giám sát cũng có nhiều người bị xử lý, trong đó có tổng giám sát và phó tổng giám sát.

3 đơn vị gồm nhà thầu thi công, chủ đầu tư và đơn vị giám sát bị phạt tổng cộng hơn 19,78 triệu nhân dân tệ. Riêng Cục Thủy điện số 3 bị phạt hơn 18,73 triệu nhân dân tệ. 

Ngoài ra, China Power Construction yêu cầu các đơn vị thuộc tập đoàn đang tham gia xây dựng thủy điện tích năng dừng hoạt động để rà soát, chỉnh đốn. Tỉnh Phúc Kiến cũng kiểm tra toàn bộ các công trình thủy điện tích năng, trong khi Cơ quan Năng lượng Quốc gia Trung Quốc phải rà soát chất lượng tại nhiều địa phương.

Theo Xinhua, Hangzhou News