Hàng triệu người Mỹ mỗi năm thực hiện xét nghiệm LDL cholesterol, thường được gọi là cholesterol "xấu", để đánh giá nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Tuy nhiên, một nghiên cứu mới của Northwestern Medicine cho thấy một xét nghiệm khác có thể xác định chính xác hơn những người cần được điều trị tích cực nhằm giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí JAMA cho thấy việc đo apoB hiệu quả hơn so với việc theo dõi LDL cholesterol hoặc non-HDL cholesterol trong việc quyết định tăng cường điều trị hạ mỡ máu, bao gồm sử dụng statin và các thuốc hạ cholesterol khác.
Theo tác giả chính của nghiên cứu, Ciaran Kohli-Lynch, trợ lý giáo sư y học dự phòng thuộc Khoa Dịch tễ học, Trường Y Feinberg, Đại học Northwestern, xét nghiệm apoB giúp ngăn ngừa nhiều trường hợp nhồi máu cơ tim và đột quỵ hơn so với thực hành hiện nay, đồng thời mang lại hiệu quả chi phí đáng kể đối với hệ thống chăm sóc sức khỏe của Mỹ.
Ông Kohli-Lynch cho biết đây là phân tích toàn diện đầu tiên chứng minh rằng việc sử dụng apoB để hướng dẫn tăng cường điều trị hạ cholesterol không chỉ mang lại lợi ích về sức khỏe mà còn là lựa chọn có hiệu quả về mặt kinh tế.
Bệnh tim mạch hiện vẫn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Mỹ và cũng là nguyên nhân khiến chi phí chăm sóc sức khỏe tăng cao.
Theo các nhà nghiên cứu, theo thời gian, các hạt mang cholesterol có thể mắc kẹt trong thành động mạch và tích tụ thành các mảng xơ vữa.
Những mảng xơ vữa này dần làm hẹp lòng mạch, cản trở lưu thông máu và làm tăng nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
Vì vậy, việc xác định chính xác những người có nguy cơ cao để điều trị sớm được xem là yếu tố quan trọng trong phòng ngừa bệnh tim mạch.
Vì sao apoB được đánh giá cao hơn LDL?
Trong nhiều năm qua, các bác sĩ chủ yếu dựa vào chỉ số LDL cholesterol hoặc non-HDL cholesterol để quyết định thời điểm bắt đầu hoặc tăng cường điều trị hạ mỡ máu.
Dù cung cấp nhiều thông tin hữu ích, hai chỉ số này vẫn chưa phản ánh đầy đủ nguy cơ mắc bệnh tim mạch của mỗi người.
Theo ông Kohli-Lynch, nhiều nghiên cứu trước đây đã cho thấy apoB là chỉ số xác định tốt hơn những người có nguy cơ mắc bệnh tim mạch vì xét nghiệm này đo tổng số hạt cholesterol có hại lưu thông trong máu.
Khác với các xét nghiệm cholesterol thông thường chủ yếu phản ánh lượng cholesterol trong máu, apoB đo số lượng các hạt mang cholesterol có khả năng xâm nhập thành động mạch và góp phần hình thành mảng xơ vữa.
Các nhà nghiên cứu cho rằng đây là chỉ dấu trực tiếp hơn đối với nguy cơ tim mạch, từ đó hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định điều trị phù hợp hơn.
Mặc dù ngày càng có nhiều bằng chứng ủng hộ apoB, xét nghiệm này vẫn chưa được sử dụng phổ biến trong thực hành lâm sàng.
Theo nhóm nghiên cứu, một trong những nguyên nhân là việc đo apoB thường cần thực hiện thêm một xét nghiệm máu ngoài bộ xét nghiệm mỡ máu tiêu chuẩn, làm tăng chi phí cũng như sự bất tiện cho người bệnh.
"Từ đó, chúng tôi đặt ra câu hỏi liệu việc chi thêm chi phí để sử dụng apoB thay cho LDL nhằm hướng dẫn tăng cường điều trị có thực sự xứng đáng hay không", ông Kohli-Lynch cho biết.
Nghiên cứu trên 250.000 người cho kết quả tích cực
Để trả lời câu hỏi này, nhóm nghiên cứu đã xây dựng mô hình mô phỏng trên 250.000 người trưởng thành tại Mỹ đủ điều kiện điều trị bằng statin nhưng chưa mắc bệnh tim mạch. Đây cũng là con số được sử dụng trong mô hình phân tích của nghiên cứu.
Nhóm nghiên cứu so sánh ba chiến lược hướng dẫn điều trị, gồm sử dụng LDL cholesterol với mục tiêu dưới 100 mg/dL, non-HDL cholesterol với mục tiêu dưới 118 mg/dL và apoB với mục tiêu dưới 78,7 mg/dL.
Nếu người bệnh không đạt mục tiêu điều trị, phác đồ sẽ được tăng cường theo từng bước, trước hết bằng cách sử dụng statin mạnh hơn, sau đó bổ sung thuốc ezetimibe nếu vẫn cần thiết để đạt mục tiêu kiểm soát mỡ máu.
Các nhà nghiên cứu theo dõi ba chiến lược này trong suốt vòng đời của người bệnh, đồng thời ước tính số ca nhồi máu cơ tim, đột quỵ, tuổi thọ, chất lượng cuộc sống và tổng chi phí chăm sóc y tế.
Kết quả cho thấy chiến lược sử dụng apoB để hướng dẫn điều trị luôn cho hiệu quả tốt hơn so với việc sử dụng LDL cholesterol hoặc non-HDL cholesterol.
Phương pháp này giúp cải thiện kết quả sức khỏe tổng thể, phòng ngừa nhiều biến cố tim mạch hơn và vẫn đạt hiệu quả chi phí theo đánh giá của nhóm nghiên cứu.
Theo các tác giả, lợi ích đạt được không chỉ nằm ở việc giảm số ca nhồi máu cơ tim và đột quỵ mà còn ở việc sử dụng nguồn lực y tế hiệu quả hơn.
Mô hình phân tích cho thấy khoản chi bổ sung dành cho xét nghiệm apoB có thể mang lại giá trị tương xứng nhờ những lợi ích về sức khỏe mà phương pháp này tạo ra.
Kết quả nghiên cứu được công bố trong bối cảnh các bác sĩ hiện có nhiều lựa chọn thuốc hạ cholesterol hơn trước để điều trị và phòng ngừa bệnh tim mạch.
Đầu năm nay, Hiệp hội Tim mạch Mỹ (American Heart Association) cùng 10 tổ chức y khoa khác cũng đã ban hành hướng dẫn cập nhật, khuyến nghị nhiều người nên bắt đầu điều trị hạ cholesterol từ độ tuổi trẻ hơn.
Theo ông Kohli-Lynch, điều này đồng nghĩa với việc xác định chính xác những người có thể hưởng lợi nhiều nhất từ điều trị tích cực ngày càng trở nên quan trọng.
Khi các lựa chọn điều trị ngày càng đa dạng, việc sử dụng một chỉ số đánh giá nguy cơ chính xác hơn có thể giúp bác sĩ đưa ra quyết định phù hợp cho từng bệnh nhân.
Nguồn: ScienceDaily
