Iran gửi tin không vui cho cả thế giới

Vu Lam | 23:08 21/11/2026

Lượng dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz bắt đầu giảm mạnh khi Iran gần như hàng ngày tấn công tàu thuyền trong khu vực.

Iran gửi tin không vui cho cả thế giới

Hoạt động vận tải qua một trong những tuyến năng lượng quan trọng nhất thế giới tại Iran đang chịu sức ép trở lại sau giai đoạn phục hồi trong tháng 10. 

Theo Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO), tổng cộng 263 tàu đi vào và ra eo biển Hormuz trong tuần kết thúc ngày 18/11, giảm khoảng 15% so với tuần trước và 20% so với 2 tuần trước đó. Trong số này có 37 tàu chở dầu, giảm mạnh so với 52 chiếc một tuần trước, dù tương đương mức ghi nhận 2 tuần trước.

Dữ liệu sơ bộ của nền tảng hàng hóa Kpler còn cho thấy mức giảm rõ rệt hơn nếu tính theo lượng dầu. Dòng dầu qua Hormuz trong tuần thứ 2 của tháng 11 chỉ bằng gần một nửa tuần đầu tháng.

Số liệu có thể được điều chỉnh tăng khi Kpler xác định thêm những tàu thực hiện "hành trình tối", tức là hạn chế hoặc che giấu tín hiệu nhận dạng. Tuy nhiên, xu hướng hiện tại cho thấy chiến dịch tấn công tàu thương mại mới nhất của Iran bắt đầu tác động đáng kể tới hoạt động xuất khẩu dầu.

Trước khi chiến sự bùng phát cuối tháng 2, khoảng 135 tàu đi qua Hormuz mỗi ngày. Tuyến hàng hải hẹp ở cửa Vịnh này đảm nhiệm vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu khí toàn cầu cùng nhiều loại hàng hóa khác.

Hoạt động vận tải từng phục hồi đáng kể trong tháng 10. Thậm chí trong 6 ngày của tháng, lượng hàng qua Hormuz đã vượt mức trước chiến sự, khiến một số nhà phân tích cho rằng các nước sản xuất dầu Trung Đông đã tìm được cách thích nghi và đưa dầu trở lại thị trường quốc tế.

Nhưng xu hướng này đang trở nên thiếu ổn định.

"Sự phục hồi của xuất khẩu Trung Đông ngày càng thiếu chắc chắn", Giovanni Staunovo, chiến lược gia tại UBS, nhận định.

Các vụ tấn công tàu bắt đầu tăng trở lại từ tháng 10 sau một giai đoạn tương đối yên ắng. Ít nhất 7 tàu chở dầu đã bị tấn công chỉ trong tuần qua, trong khi ít nhất 3 tàu đã chìm kể từ đầu xung đột.

Iran đồng thời tiếp tục bổ sung tàu vào danh sách mà Tehran gọi là những phương tiện "không tuân thủ", với cáo buộc vi phạm quy định đi qua Hormuz. Danh sách này hiện có 240 tàu, tăng hơn 5 lần so với 46 chiếc khi Iran bắt đầu công bố tên các tàu "không tuân thủ" hồi tháng 8.

Một vấn đề khác đang xuất hiện là số lượng tàu có thể tiếp tục hoạt động trong khu vực.

Jorge León, giám đốc phân tích địa chính trị tại Rystad Energy, cho biết các vụ tấn công của Iran đang diễn ra với tần suất trung bình 1-1,5 vụ mỗi ngày và nhiều sự cố có thể chưa được báo cáo.

"Nếu Iran tiếp tục với tốc độ này, sẽ xuất hiện vấn đề thực sự về khả năng cung ứng tàu", ông nói. Theo León, tác động có thể chưa xảy ra ngay nhưng trong 2-3 tháng tới, tình hình có nguy cơ trở thành "một vấn đề rất, rất lớn".

Một tàu dầu trúng đòn không chỉ tạm thời bị loại khỏi đội tàu vận chuyển. Nếu thân tàu bị thủng khi đang chở dầu, hàng hóa phải được dỡ xuống, bồn chứa làm sạch và loại bỏ khí trước khi tàu có thể vào ụ sửa chữa.

Một lãnh đạo ngành vận tải dầu cho biết những hư hại nhẹ có thể mất gần một tuần để xử lý, nhưng thời gian sẽ dài hơn nhiều nếu cầu tàu hoặc phòng máy bị hư hỏng nghiêm trọng.

Chi phí bảo hiểm cũng trở thành rào cản. Ông Hùng Cao, quyền Bộ trưởng Hải quân Mỹ, cho biết chi phí bảo hiểm cho 1 tàu dầu đi qua Hormuz từng ở mức khoảng 54.000 USD 1 năm trước, nhưng hiện có thể lên tới 64 triệu USD.

John Walker thuộc công ty tư vấn an ninh EOS Risk Group cho rằng lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran ngày càng có xu hướng tấn công 1 tàu 2 lần, nhằm phát tín hiệu rằng Tehran vẫn có khả năng xác định và đánh trúng mục tiêu trên biển.

Theo ông, ciệc một số tàu không nằm trong danh sách của Iran cũng bị tấn công có thể nhằm làm gia tăng sự bất định đối với ngành vận tải.

Theo FT


(0) Bình luận
Iran gửi tin không vui cho cả thế giới
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO