VIS Rating cảnh báo: Ngành ngân hàng đối mặt 3 sức ép lớn trong 12–18 tháng tới

Việt Hưng | 12:47 21/11/2026

VIS Rating cảnh báo mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao đang làm gia tăng rủi ro tài sản, chi phí tín dụng và áp lực huy động vốn đối với toàn ngành ngân hàng. Trong khi thanh khoản ngắn hạn có dấu hiệu cải thiện, triển vọng sinh lời của nhiều nhà băng vẫn đối mặt thách thức trong 12–18 tháng tới.

VIS Rating cảnh báo: Ngành ngân hàng đối mặt 3 sức ép lớn trong 12–18 tháng tới

Theo báo cáo cập nhật ngành ngân hàng 9 tháng đầu năm vừa công bố của VIS Rating. Nền tảng tín nhiệm của ngành ngân hàng đã suy giảm nhẹ. Nguyên nhân chủ yếu đến từ điều kiện nguồn vốn thắt chặt, chi phí gia tăng và áp lực dòng tiền trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị, khiến khả năng trả nợ của khách hàng suy yếu.

Đáng chú ý, tỷ lệ nợ xấu toàn ngành tăng lên 2,3% trong 9 tháng đầu năm 2026, so với mức 2,2% tại cuối quý II. Chi phí vay vốn và chi phí hoạt động tăng cao đang tạo thêm áp lực lên khách hàng cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME).

Nợ xấu lan rộng, ngân hàng vừa và nhỏ chịu áp lực lớn

Theo VIS Rating, chất lượng tài sản suy giảm trên diện rộng, rõ nét nhất tại nhóm ngân hàng quy mô vừa như VIB, OCB, MSB, TPB, EIB và nhóm ngân hàng nhỏ gồm ABB, PGB, VBB, BAB.

Đây là những ngân hàng có tỷ trọng dư nợ lớn hơn đối với nhóm khách hàng cá nhân và doanh nghiệp SME – những đối tượng dễ bị tổn thương khi chi phí vốn và chi phí hoạt động gia tăng.

Không chỉ các ngân hàng vừa và nhỏ, chất lượng tài sản tại nhiều nhà băng lớn cũng xuất hiện dấu hiệu đi xuống. Tỷ lệ nợ xấu tại TCB, ACB, STB, HDB, BID và VCB tăng bình quân 14 điểm cơ bản so với quý trước.

screenshot-560-.png

Các khoản vay mua nhà, vay tiêu dùng và dư nợ SME trong những lĩnh vực bất động sản, xây dựng, sản xuất là những nguồn đóng góp chính vào mức tăng nợ xấu.

VIS Rating dự báo rủi ro tài sản toàn ngành sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao khi mặt bằng lãi suất cho vay cao vẫn hạn chế khả năng trả nợ của khách hàng.

Lợi nhuận ngân hàng phân hóa, áp lực chi phí tín dụng gia tăng

Ở chiều ngược lại, khả năng sinh lời của toàn ngành vẫn giữ được sự ổn định tương đối. Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản bình quân (ROAA) duy trì ở mức 1,5% trong 9 tháng đầu năm 2026.

Kết quả này có được nhờ lợi suất cho vay và biên lãi ròng (NIM) cao hơn tại một số ngân hàng lớn, qua đó bù đắp phần nào chi phí tín dụng gia tăng.

Tuy nhiên, lợi nhuận giữa các ngân hàng đang có sự phân hóa rõ rệt. TCB và ACB hưởng lợi từ các khoản cho vay dài hạn có lợi suất cao trong lĩnh vực bất động sản và xây dựng. Riêng TCB còn ghi nhận nguồn thu phí tích cực hơn từ dịch vụ bảo hiểm và thanh toán.

Trong khi đó, tăng trưởng lợi nhuận tại VCB, CTG, STB và HDB chậm lại do chi phí tín dụng gia tăng. STB và HDB còn chịu thêm áp lực thu hẹp NIM khi chi phí tiền gửi tăng.

Đối với nhóm ngân hàng quy mô vừa và nhỏ, cạnh tranh huy động vốn ngày càng gay gắt khiến chi phí vốn tăng, biên lãi ròng thu hẹp và khả năng sinh lời chịu sức ép lớn hơn so với cùng kỳ năm trước.

Một điểm tích cực là áp lực thanh khoản ngắn hạn của hệ thống đã giảm bớt trong quý III/2026.

Tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR) toàn ngành giảm xuống 112%, từ mức 114% tại cuối quý II. Diễn biến này chủ yếu đến từ việc tăng trưởng tín dụng chậm lại khi một số ngân hàng tiến gần hạn mức tín dụng cả năm, đồng thời một số nhà băng như ACB, HDB và TCB đẩy mạnh huy động vốn nước ngoài dài hạn.

screenshot-559-.png

Tuy nhiên, áp lực huy động vốn vẫn hiện hữu. Tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) trên tổng dư nợ toàn ngành giảm 50 điểm cơ bản so với quý trước, xuống còn 17,3%. Nguyên nhân là người gửi tiền có xu hướng chuyển sang tiền gửi có kỳ hạn và chứng chỉ tiền gửi (CD) với mức lợi suất cao hơn.

Theo VIS Rating, nhu cầu vốn dài hạn phục vụ phát triển cơ sở hạ tầng sẽ tiếp tục tạo áp lực lên nguồn vốn ngân hàng trong 12–18 tháng tới. Điều này có thể khiến cạnh tranh huy động vốn và mặt bằng lãi suất tiền gửi duy trì ở mức cao.

Bộ đệm dự phòng suy giảm, kế hoạch tăng vốn còn khiêm tốn

Một vấn đề khác được VIS Rating lưu ý là khả năng hấp thụ tổn thất của các ngân hàng chưa được củng cố tương xứng với những rủi ro đang gia tăng.

Tỷ lệ vốn chủ sở hữu hữu hình trên tổng tài sản (TCE/TA) toàn ngành duy trì ở mức 8,3% trong 9 tháng đầu năm 2026, nhờ lợi nhuận tương đối ổn định và các ngân hàng không phát sinh chi trả cổ tức bằng tiền mặt trong quý III.

Dù vậy, tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLCR) đã giảm 4 điểm phần trăm, xuống 75% trong quý III/2026 do các khoản vay có vấn đề gia tăng, đặc biệt tại nhóm ngân hàng lớn.

Trong khi đó, kế hoạch tăng vốn chủ sở hữu hiện tại vẫn khá khiêm tốn, với quy mô dự kiến dưới 8% tổng TCE toàn ngành. Một số ngân hàng có kế hoạch tăng vốn gồm VCB, BID, HDB, MSB, NVB, VAB và ABB.

VIS Rating cho rằng việc triển khai các kế hoạch tăng vốn sẽ cần thêm thời gian, qua đó hạn chế khả năng củng cố bộ đệm hấp thụ tổn thất và hỗ trợ mở rộng tín dụng.

Nhìn chung, trong 12–18 tháng tới, ngành ngân hàng sẽ tiếp tục đối mặt áp lực đồng thời từ rủi ro tài sản, chi phí tín dụng và chi phí vốn. Đây sẽ là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh lời cũng như năng lực chống chịu của toàn hệ thống.

Bài liên quan

(0) Bình luận
VIS Rating cảnh báo: Ngành ngân hàng đối mặt 3 sức ép lớn trong 12–18 tháng tới
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO