Đây là một trong những nội dung được các chuyên gia bàn luận tại Hội thảo “Kết nối cơ hội đơn hàng, nâng năng lực cung ứng và giải pháp vốn cho doanh nghiệp”.
Doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu hạn chế
Phát biểu tại Hội thảo, ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho biết khoảng cách giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vẫn rất lớn, khi khu vực FDI đóng góp hơn 80% kim ngạch xuất khẩu Việt Nam.
Dẫn số liệu từ Cục Thống kê, theo TS. Nguyễn Trung Kiên, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn CNCTech, trong 9 tháng năm 2026, vốn FDI đăng ký đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4%, vốn thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, trong đó 82,6% tập trung vào công nghiệp chế biến, chế tạo.
Tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 434,3 tỷ USD, với khu vực FDI chiếm 80,7%, tương đương 350,41 tỷ USD. Doanh nghiệp trong nước chỉ đóng góp 19,3%, tương đương 83,89 tỷ USD. Dù cả nước có khoảng 7.000 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, số tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn hạn chế.
Trong khi đó, các chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ đặt mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 10.000 doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng FDI, phát triển từ 500 đến 1.000 nhà cung ứng cấp 1 và nâng tỷ lệ nội địa hóa các ngành trọng điểm lên 45 đến 50%.
Tính đến tháng 10/2026, Việt Nam đã tham gia 18 hiệp định thương mại tự do, tạo thêm cơ hội mở rộng thị trường. Tuy nhiên, theo Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 của VCCI, có 60,2% doanh nghiệp trong nước gặp khó khăn khi tìm kiếm khách hàng, riêng ngành công nghiệp chế tạo là 64,4%.
Khó khăn về vốn cũng đáng chú ý khi hơn 75% doanh nghiệp cho biết không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm. Trên 93% khoản vay yêu cầu tài sản bảo đảm, cao hơn mức trung bình toàn cầu 68,3%.
Cần nâng giá trị tạo ra thay vì chỉ tập trung cắt giảm chi phí
Theo ông Nguyễn Trung Kiên, nhu cầu linh kiện, cơ khí chính xác, khuôn mẫu và nhựa kỹ thuật từ các dự án FDI trong lĩnh vực bán dẫn, điện tử, ô tô đang mở ra cơ hội đơn hàng mới. Xu hướng đa dạng hóa nguồn cung ngoài Trung Quốc cùng các thị trường ngách như hàng không, thiết bị y tế và dầu khí cũng tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp Việt.
Tuy nhiên, bà Trần Thị Thu Trang, Chủ tịch Công ty Cổ phần Công nghệ Thế hệ Mới Hanel PT, cho rằng sản xuất được sản phẩm chưa đủ để trở thành nhà cung ứng. Doanh nghiệp phải duy trì chất lượng, đáp ứng cam kết dài hạn và các tiêu chuẩn về môi trường, lao động, quản trị, xuất xứ, minh bạch chuỗi cung ứng.
Theo bà Trang, đầu tư máy móc cần đi cùng đào tạo nhân lực, đổi mới quản trị và chuẩn hóa quy trình. Doanh nghiệp nên chuẩn hóa trước, số hóa sau, đồng thời nâng giá trị tạo ra thay vì chỉ tập trung cắt giảm chi phí.
Từ kinh nghiệm phát triển hệ sinh thái sản xuất và logistics xuất khẩu tới 35 quốc gia, ông Nguyễn Trung Kiên khuyến nghị doanh nghiệp chủ động đáp ứng các chứng chỉ quốc tế phù hợp, tiếp cận khách hàng ngay từ những đơn hàng nhỏ và tăng cường liên kết để cung cấp giải pháp trọn gói.
Ở khâu tìm kiếm thị trường, ông Bùi Quang Cường, CEO iViet, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Thương mại Điện tử Việt Nam (VECOM), đề xuất phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới, số hóa hồ sơ năng lực, ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để tiếp cận trực tiếp nhà mua hàng quốc tế.
Về tiếp cận vốn, bà Bùi Thu Trang, Trưởng phòng Ban Quản lý khách hàng Doanh nghiệp BIDV, chỉ ra bốn trở ngại gồm thiếu tài sản bảo đảm, vốn lưu động bị đọng do công nợ phải thu thường kéo dài từ 60 đến 90 ngày, báo cáo tài chính thiếu minh bạch và rủi ro tỷ giá, thanh toán quốc tế. Do đó, doanh nghiệp cần minh bạch sổ sách kế toán, duy trì dòng tiền qua tài khoản ngân hàng và xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh khả thi gắn với hợp đồng đầu ra.
Như vậy, để nâng cao năng lực xuất khẩu cho các doanh nghiệp nội và tận dụng cơ hội từ dòng vốn FDI, các hiệp định thương mại, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cần đồng thời nâng cao năng lực sản xuất, đáp ứng tiêu chuẩn khách hàng và chủ động nguồn vốn thực hiện đơn hàng.
.jpg "VTG 2026: Kết nối chuỗi cung ứng, thúc đẩy chuyển đổi xanh ngành dệt may và da giày")
.jpg "Doanh nghiệp góp ý sửa đổi quy định về điều kiện kinh doanh bất động sản")
