Có nên bỏ bữa sáng không? Nghiên cứu từ 242.000 người trưởng thành và sự thật rùng mình phía sau thói quen nhịn ăn của người trẻ

Bữa ăn dễ bị “hy sinh” nhất

Với nhiều người trẻ hiện nay, bữa sáng thường là bữa ăn đầu tiên bị cắt giảm khi lịch trình trở nên bận rộn. Một vài phút ngủ thêm, một chuyến xe buýt cần bắt kịp giờ hay một ly cà phê vội vàng trên đường đi làm đã dần thay thế bữa ăn sáng đầy đủ.

Phương Thanh (24 tuổi, nhân viên truyền thông tại Hà Nội) là một trong số đó. Cô cho biết mình thường xuyên bỏ bữa sáng vì thức dậy muộn và muốn tranh thủ thời gian đến cơ quan. Hôm nay là một ngày hiếm hoi Thanh có thời gian ăn sáng cùng đồng nghiệp trước khi vào làm. 

“Có tuần mình chỉ ăn sáng một hoặc hai lần. Bình thường mình uống cà phê rồi đi làm luôn. Đến khoảng 10 giờ sáng thì bắt đầu thấy đói và khó tập trung hơn,” Thanh chia sẻ.

Thực tế, Phương Thanh không phải trường hợp cá biệt. Theo báo cáo của Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), khoảng 15% người trưởng thành không ăn sáng trong ngày được khảo sát và tỷ lệ này cao nhất ở nhóm tuổi từ 20 đến 39. Các nhà nghiên cứu nhận định việc bỏ bữa sáng đang trở thành xu hướng phổ biến hơn ở người trẻ, đặc biệt tại các đô thị lớn.

Không chỉ vậy, một nghiên cứu được Harvard Health dẫn lại từ dữ liệu của hơn 30.000 người trưởng thành cho thấy những người thường xuyên bỏ bữa sáng có xu hướng thiếu hụt nhiều vi chất dinh dưỡng quan trọng hơn so với nhóm duy trì thói quen ăn sáng đều đặn.

Nguyên nhân khiến người trẻ bỏ bữa sáng khá đa dạng. Một số người cho rằng họ không có cảm giác đói vào buổi sáng. Một số khác muốn giảm cân hoặc áp dụng chế độ nhịn ăn gián đoạn. Trong khi đó, không ít người đơn giản chỉ vì quá bận rộn.

Tuy nhiên, việc bỏ bữa sáng thường xuyên có thể dẫn đến những thay đổi đáng kể trong cách cơ thể hoạt động suốt cả ngày.

Khẩu hiệu “bữa sáng là bữa ăn quan trọng nhất trong ngày” xuất hiện từ nhiều thập kỷ trước và vẫn được lặp lại rộng rãi cho đến ngày nay. Tuy nhiên, các nhà khoa học hiện đại cho rằng câu nói này cần được nhìn nhận một cách cân bằng hơn.

Nhiều chuyên gia dinh dưỡng cho biết không có bằng chứng khẳng định mọi người bắt buộc phải ăn sáng mới có thể khỏe mạnh. Điều quan trọng nhất vẫn là chất lượng dinh dưỡng tổng thể trong cả ngày.

Tuy vậy, điều đó không đồng nghĩa với việc bỏ bữa sáng hoàn toàn không gây ảnh hưởng.

Theo báo cáo của NIH, những người ăn sáng thường xuyên có xu hướng tiêu thụ đầy đủ năng lượng và vi chất dinh dưỡng hơn. Họ hấp thụ nhiều chất xơ, vitamin và khoáng chất hơn so với nhóm không ăn sáng.

Nghiên cứu được Harvard Health công bố cho thấy người bỏ bữa sáng thường thiếu canxi, vitamin D, vitamin C, folate, chất xơ và sắt. Đây đều là những dưỡng chất quan trọng đối với sức khỏe tim mạch, hệ miễn dịch và hoạt động của não bộ.

Một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng bữa sáng có thể đóng vai trò hỗ trợ khả năng tập trung và hiệu suất nhận thức, đặc biệt ở học sinh, sinh viên và những người làm công việc trí óc.

Phương Thanh cho biết cô thường nhận thấy sự khác biệt rõ rệt vào những ngày ăn sáng đầy đủ.

“Những hôm có thời gian ăn sáng, mình cảm thấy tỉnh táo hơn và ít phải tìm đồ ăn vặt giữa buổi. Ngược lại, khi bỏ bữa sáng, mình dễ cáu gắt và khó tập trung vào công việc,” cô nói.

Các chuyên gia cho rằng cảm giác này có thể xuất phát từ việc cơ thể đã trải qua nhiều giờ không nạp năng lượng sau một đêm ngủ dài. Khi đó, lượng glucose trong máu giảm xuống và não bộ cần được cung cấp nhiên liệu để duy trì hoạt động hiệu quả.

Điều gì xảy ra khi thường xuyên bỏ bữa sáng?

Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy tác động của việc bỏ bữa sáng không chỉ dừng lại ở cảm giác đói hay mệt mỏi trong vài giờ đầu ngày.

Theo các chuyên gia được trang Health phỏng vấn, việc bỏ bữa sáng có thể khiến cơ thể phản ứng kém hiệu quả hơn với lượng đường từ các bữa ăn tiếp theo. Điều này làm tăng nguy cơ dao động đường huyết, gây cảm giác đói dữ dội hơn vào cuối ngày và có thể dẫn đến việc ăn quá mức.

Đối với nhiều người đang muốn giảm cân, đây lại là một nghịch lý phổ biến. Không ít người tin rằng bỏ bữa sáng sẽ giúp giảm lượng calo tiêu thụ. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh giảm cân phụ thuộc vào tổng năng lượng nạp vào và tiêu hao trong cả ngày, chứ không phải việc cắt bỏ riêng một bữa ăn.

Phương Thanh thừa nhận cô từng áp dụng cách này.

“Có thời gian mình nghĩ bỏ ăn sáng sẽ giúp giảm cân nhanh hơn. Nhưng thực tế là đến trưa mình đói quá nên ăn rất nhiều. Buổi chiều lại tiếp tục uống trà sữa hoặc ăn đồ ngọt,” cô kể.

Đáng chú ý hơn, một phân tích tổng hợp công bố trên PubMed năm 2024, dựa trên dữ liệu của hơn 242.000 người trưởng thành, cho thấy những người thường xuyên bỏ bữa sáng có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn 27%, nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch cao hơn 28% và nguy cơ tử vong do ung thư cao hơn 34% so với nhóm ăn sáng đều đặn.

Mặc dù các nhà khoa học lưu ý rằng mối liên hệ này chưa chứng minh quan hệ nhân quả trực tiếp, kết quả vẫn cho thấy việc bỏ bữa sáng có thể là một phần trong lối sống kém lành mạnh nói chung.

Bên cạnh đó, một nghiên cứu được tạp chí EatingWell dẫn lại cho thấy những người thường xuyên bỏ bữa sáng có điểm đánh giá nhận thức thấp hơn và xuất hiện nhiều dấu hiệu teo não hơn trong quá trình theo dõi dài hạn.

Những phát hiện này khiến nhiều chuyên gia khuyến nghị mọi người không nên xem nhẹ bữa sáng, đặc biệt là trẻ em, thanh thiếu niên, người cao tuổi hoặc những người cần duy trì khả năng tập trung cao trong công việc.

Bữa sáng có thể không phải là bữa ăn quan trọng nhất đối với tất cả mọi người trong mọi hoàn cảnh. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy việc thường xuyên bỏ bữa sáng có liên quan đến nhiều nguy cơ sức khỏe, từ thiếu hụt dinh dưỡng, giảm khả năng tập trung đến các vấn đề tim mạch và chuyển hóa.

Thay vì tranh cãi xem có nên ăn sáng hay không, điều quan trọng hơn là xây dựng một chế độ ăn uống phù hợp với nhu cầu cá nhân, bảo đảm đầy đủ dinh dưỡng và có thể duy trì lâu dài. 

Với nhiều người trẻ như Phương Thanh, thay đổi có thể bắt đầu từ những điều đơn giản như chuẩn bị sẵn bánh mì, sữa hoặc trái cây từ tối hôm trước. Một bữa sáng không cần quá cầu kỳ nhưng có thể tạo ra khác biệt đáng kể cho cả ngày làm việc phía trước./