Nằm bên bờ Victoria Harbour, trong Khu Văn hóa Tây Cửu Long, Hong Kong (Trung Quốc), M+ là một trong những bảo tàng văn hóa thị giác hiện đại và đương đại quy mô lớn. Nhìn từ bên ngoài, công trình gây ấn tượng bởi hình dáng giống chữ T ngược, với một khối nhà ngang lớn và phần tháp vươn lên phía trên.
Tuy nhiên, điều đặc biệt nhất lại nằm ở bên dưới công trình.
Bảo tàng M+ nằm tại Khu Văn hóa Tây Cửu Long, Hong Kong, với các đường hầm đường sắt chạy ngay bên dưới công trình (Ảnh SCMP)
Khu đất xây dựng M+ bị cắt ngang bởi các đường hầm của Airport Express và Tung Chung Line. Các đường hầm này nằm chỉ khoảng 1,5 m dưới mặt đất. Điều đó tạo ra một bài toán kết cấu khó, đó là một bảo tàng quy mô hàng chục nghìn mét vuông phải được dựng lên phía trên nhưng tải trọng của tòa nhà không được gây ảnh hưởng tới hệ thống đường sắt bên dưới.
5 siêu giàn “bắc qua” đường hầm
Để giải quyết vấn đề, các kỹ sư thiết kế một hệ thống gồm 5 giàn chuyển tải cỡ lớn bằng kết cấu thép - bê tông.
Ba giàn trong số đó cao khoảng 11 m, có nhiệm vụ đỡ phần khối đế của bảo tàng. Hai giàn còn lại lớn hơn đáng kể, mỗi giàn cao 18 m, vượt nhịp 55 m qua khu vực đường hầm và đỡ phần tháp chính phía trên.
Hai siêu giàn chính cùng gánh phần kết cấu tương đương 17 tầng. Mỗi giàn chịu khoảng 30.000 tấn tải trọng.
Do đường hầm chỉ cách mặt đất khoảng 1,5 m, các kỹ sư phải thiết kế hệ giàn chuyển tải đặc biệt để tránh truyền tải trọng trực tiếp xuống tuyến đường sắt (Ảnh AJ)
Nói một cách đơn giản, thay vì để hàng loạt cột của tòa nhà truyền lực trực tiếp xuống khu vực có đường hầm, hệ giàn khổng lồ đóng vai trò như những chiếc cầu nằm bên trong công trình. Chúng thu tải trọng từ phần bên trên rồi chuyển lực về những vị trí có thể bố trí hệ móng phù hợp, giúp hạn chế tải tác động lên đường hầm đường sắt.
Đây cũng là lý do hình thức kiến trúc tưởng như khá đơn giản của M+ lại che giấu một hệ thống kết cấu phức tạp bên trong.
Những tấm thép dày tới 100 mm
Bản thân cách chế tạo các siêu giàn cũng khác với phương pháp thông thường. Thay vì chế tạo các cấu kiện hộp thép lớn hoàn chỉnh, hai mặt của thành giàn chính sử dụng các tấm thép phẳng dày 100 mm, đặt cách nhau khoảng 1 m rồi liên kết bằng bu lông. Phần khoảng trống sau đó được đổ bê tông để tạo thành kết cấu liên hợp thép - bê tông.
Giải pháp này giúp giảm khoảng 20% lượng thép sử dụng so với phương án kết cấu thép thông thường.
Hai siêu giàn chính của M+ vượt nhịp khoảng 55 m, cao 18 m và mỗi giàn phải gánh khoảng 30.000 tấn tải trọng (Ảnh The Art Newspaper)
Không chỉ tải trọng thẳng đứng, đội ngũ thiết kế còn phải kiểm soát rất chặt chuyển vị của đường hầm trong quá trình đào và thi công móng. Các biện pháp như cọc ván thi công hạn chế rung chấn, gia tải trước hệ chống hố đào và kiểm soát nước ngầm được sử dụng nhằm giảm nguy cơ đường hầm dịch chuyển hoặc lún.
Biến chính đường hầm thành một phần trải nghiệm của bảo tàng
Điểm thú vị là các kiến trúc sư không tìm cách che giấu hoàn toàn sự tồn tại của đường sắt bên dưới.
Hình dạng của đường hầm được đưa vào thiết kế một không gian ngầm mang tên Found Space. Khu vực này chạy theo hình dáng của hạ tầng đường sắt phía dưới và được sử dụng cho những tác phẩm sắp đặt quy mô lớn.
Như vậy, một trở ngại kỹ thuật ban đầu lại trở thành một phần nhận diện kiến trúc của bảo tàng.
M+ có tổng diện tích sàn khoảng 65.000 m², trong đó khoảng 17.000 m² dành cho không gian triển lãm. (Ảnh: Amazing Shenzhen)
M+ có tổng diện tích sàn khoảng 65.000 m², trong đó khoảng 17.000 m² dành cho triển lãm, phân bố trong 33 phòng trưng bày. Công trình còn có ba rạp chiếu phim, trung tâm nghiên cứu, khu học tập, nhà hàng, cửa hàng và vườn trên mái nhìn ra Victoria Harbour.
Phần tháp bên ngoài được phủ khoảng 140.000 viên gốm. Xen giữa các lớp mặt đứng là hệ thống đèn LED, biến cả mặt tiền thành một màn hình khổng lồ cao khoảng 65,8 m và dài 110 m, có thể trình chiếu các tác phẩm nghệ thuật vào ban đêm.
Trung bình có khoảng 2,5 triệu lượt khách ghé thăm mỗi năm
M+ chính thức mở cửa vào năm 2021 và nhanh chóng trở thành một trong những điểm văn hóa nổi bật tại Hong Kong (Trung Quốc).
Đến ngày 16/11/2025, bảo tàng đã đón vị khách thứ 10 triệu, chỉ khoảng 4 năm sau khi đi vào hoạt động. Nếu chia trung bình theo giai đoạn này, lượng khách tương đương khoảng 2,5 triệu lượt mỗi năm.
Đáng chú ý, trong ngày mở cửa miễn phí nhân kỷ niệm 4 năm hoạt động vào tháng 11/2025, riêng M+ đã đón hơn 22.000 lượt khách trong một ngày.
Sau khoảng 4 năm mở cửa, bảo tàng đã cán mốc 10 triệu lượt khách, tương đương trung bình khoảng 2,5 triệu lượt mỗi năm (Ảnh Studio Matrx)
Ngày nay, nhìn từ bờ Victoria Harbour, M+ nổi bật như một công trình văn hóa khổng lồ. Nhưng ngay dưới chân hàng triệu du khách là các tuyến đường sắt vẫn hoạt động, còn phía trên chúng là những siêu giàn thép - bê tông cao tương đương một tòa nhà nhiều tầng, âm thầm gánh hàng chục nghìn tấn tải trọng để toàn bộ bảo tàng có thể tồn tại ở vị trí đặc biệt này.
