Báo chí trước làn sóng AI: Đào tạo nhà báo phải thay đổi để không tụt hậu

Mạnh Đại | 15:07 20/11/2026

Chuyển đổi số và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về đổi mới đào tạo nhân lực báo chí, từ kỹ năng làm chủ công nghệ, khai thác dữ liệu đến kiểm chứng thông tin và giữ vững đạo đức nghề nghiệp.

Báo chí trước làn sóng AI: Đào tạo nhà báo phải thay đổi để không tụt hậu

Sáng 20/11 tại TP.HCM, Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí (Hội Nhà báo Việt Nam) tổ chức tọa đàm “Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng nhân lực báo chí đáp ứng yêu cầu thực tiễn”, với sự tham dự của các nhà quản lý, lãnh đạo cơ quan báo chí, chuyên gia, giảng viên và đại diện Hội Nhà báo các địa phương.

Tọa đàm tập trung đánh giá thực trạng đào tạo, nhận diện những yêu cầu mới và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng bồi dưỡng nghiệp vụ trong bối cảnh chuyển đổi số và AI phát triển mạnh mẽ.

AI thay đổi cách làm báo, đặt ra yêu cầu mới

Phát biểu tại tọa đàm, nhà báo Trần Trọng Dũng - Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, cho rằng đây là diễn đàn thiết thực để các cơ quan báo chí chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện hạn chế và đề xuất giải pháp đào tạo phù hợp với đặc thù từng địa bàn, loại hình báo chí.

Theo ông Dũng, thông qua chuỗi tọa đàm tại các khu vực, Hội Nhà báo Việt Nam kỳ vọng tập hợp ý kiến từ cơ sở, làm căn cứ đổi mới nội dung, phương pháp và cách thức tổ chức đào tạo, giúp người làm báo thích ứng với môi trường truyền thông số.

Thực tế, công nghệ số, mạng xã hội và AI đang thay đổi toàn diện cách sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin. Vấn đề không còn nằm ở việc công nghệ có thay thế nghề báo hay không, mà là người làm báo cần thay đổi thế nào để tiếp tục thực hiện sứ mệnh của mình.

“AI có thể tổng hợp dữ liệu, tạo ra hàng vạn con chữ, nhưng không thể có lòng trắc ẩn, sự cẩn trọng trước một số phận con người, và càng không thể chịu trách nhiệm pháp lý hay đạo đức về những gì mình viết”, ông Dũng nhấn mạnh.

9506c1ad-740b-41ae-9f8f-0f33216dff0e.png
Nhà báo Trần Trọng Dũng - Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam chia sẻ tại tọa đàm.

Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra thực trạng nhiều cơ quan báo chí địa phương còn thiếu nhân lực am hiểu công nghệ. Không ít phóng viên lúng túng khi khai thác dữ liệu số, nhận diện tin giả và chịu áp lực về tốc độ, số lượng thông tin, ảnh hưởng đến chiều sâu và tính sáng tạo của tác phẩm.

Nhà báo cần trang bị 4 nhóm năng lực trong thời đại AI

Chia sẻ tại tọa đàm, nhà báo Nguyễn Thị Kim Hải - Phó Trưởng phòng Khoa học công nghệ và Chuyển đổi số, Ban Thời sự, Đài Truyền hình Việt Nam, nhận định AI mang đến nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra yêu cầu khắt khe hơn đối với người làm báo.

Theo bà Kim Hải, nhà báo hiện đại cần trang bị 4 nhóm năng lực nền tảng gồm: hiểu và ứng dụng AI đúng giới hạn; làm chủ dữ liệu và truy ngược nguồn gốc; kiểm chứng thông tin, bảo đảm an toàn mạng; nâng cao khả năng phán đoán, trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp.

Những kỹ năng này được xem là nền tảng để nhà báo tận dụng công nghệ mà vẫn bảo đảm tính chính xác, khách quan và độ tin cậy của thông tin.

Ở góc độ quản lý, ông Nguyễn Ngọc Hồi - Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, cho rằng báo chí không thể đứng ngoài xu hướng AI. Các tòa soạn cần chủ động ứng dụng công nghệ phù hợp, đồng thời giữ vững khả năng kiểm soát thông tin và rèn luyện chính kiến cho đội ngũ phóng viên, lãnh đạo.

Ông Hồi cũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới cách tiếp cận công chúng. Thông tin chính thống sẽ khó phát huy hiệu quả nếu không tiếp cận được người xem. Vì vậy, báo chí cần chuyển hóa lợi thế về nguồn tin chính xác thành những nội dung ngắn gọn, thiết thực, dễ tiếp nhận và lan tỏa trên không gian mạng.

Đề xuất xây dựng kho dữ liệu nghiệp vụ cho các tòa soạn

Tại phần thảo luận, các đại biểu tập trung vào những vấn đề như quản lý rủi ro khi sử dụng công nghệ, đổi mới đào tạo và xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ hoạt động báo chí.

Một đề xuất đáng chú ý là nghiên cứu xây dựng kho dữ liệu nghiệp vụ gồm các tình huống, mẫu xử lý và hướng dẫn tham khảo, tương tự mô hình lưu trữ án lệ và tình huống tương tự của Tòa án nhân dân tối cao.

Theo các ý kiến tại tọa đàm, hệ thống này sẽ giúp phóng viên, biên tập viên có thêm nguồn tham khảo trong quá trình tác nghiệp, đồng thời hỗ trợ chuẩn hóa công tác đào tạo tại các cơ quan báo chí.

Các đại biểu cũng nhấn mạnh cần tăng cường đầu tư cho đào tạo, xây dựng tài liệu hướng dẫn cụ thể và thường xuyên sơ kết, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh phương pháp triển khai.

Tổng kết tọa đàm, nhà báo Trần Trọng Dũng cho biết những ý kiến đóng góp sẽ là cơ sở để tiếp tục nghiên cứu, đổi mới hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí.

Trong kỷ nguyên AI, công nghệ có thể giúp nhà báo sản xuất thông tin nhanh hơn, nhưng tư duy độc lập, khả năng kiểm chứng, bản lĩnh và đạo đức nghề nghiệp vẫn là những yếu tố quyết định chất lượng và uy tín của báo chí.

Bài liên quan

(0) Bình luận
Báo chí trước làn sóng AI: Đào tạo nhà báo phải thay đổi để không tụt hậu
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO