Luật Báo chí 2025 mở thêm dư địa hoạt động và nguồn lực cho cơ quan báo chí

Giảm số chương, điều nhưng không thu hẹp phạm vi quản lý

Tại tọa đàm “Những điểm mới của Luật Báo chí và chế tài pháp lý: Nhận diện rủi ro, bảo vệ đạo đức nghề báo” diễn ra sáng 24/8 tại TP Hải Phòng, Phó Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hiếu đã chia sẻ về những điểm mới trong Luật Báo chí năm 2025.

Theo ông, Luật Báo chí năm 2025 đã đánh dấu bước phát triển quan trọng trong quá trình hoàn thiện hành lang pháp lý cho báo chí cách mạng Việt Nam, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng sâu rộng.

Cùng với Luật Báo chí năm 2025, hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành cũng đã được xây dựng và ban hành đầy đủ, tạo cơ sở để các cơ quan báo chí triển khai những quy định mới vào thực tiễn.

Theo ông Nguyễn Văn Hiếu, Luật Báo chí năm 2025 gồm 4 chương, 51 điều, giảm 2 chương và 10 điều so với Luật Báo chí năm 2016. Tuy nhiên, việc giảm số lượng chương, điều không đồng nghĩa với việc các quy định đối với hoạt động báo chí được thu hẹp.

Phó Cục trưởng Cục Báo chí lý giải, trong quá trình xây dựng pháp luật hiện nay, những vấn đề mang tính nguyên tắc, thuộc thẩm quyền của Quốc hội được quy định trực tiếp trong luật. Đối với những nội dung cần hướng dẫn chi tiết, mang tính kỹ thuật hoặc cần điều chỉnh linh hoạt theo thực tiễn sẽ được giao cho Chính phủ và các bộ, ngành quy định.

Mở rộng nguồn thu, tạo thêm dư địa phát triển kinh tế báo chí

Một trong những thay đổi đáng chú ý của Luật Báo chí năm 2025 là mở rộng không gian hoạt động của cơ quan báo chí trên môi trường số. Theo quy định mới, khi hoạt động trên không gian mạng, cơ quan báo chí không phải thực hiện thủ tục xin cấp phép mà chỉ có trách nhiệm thông báo tới cơ quan quản lý nhà nước về báo chí.

Luật cũng cho phép cơ quan báo chí hợp tác với các đối tác để thiết lập, vận hành và sản xuất nội dung cho các kênh trên mạng xã hội và các nền tảng truyền thông số khác. Trong trường hợp liên kết, cơ quan báo chí vẫn phải chịu trách nhiệm đối với nội dung được đăng tải trên các kênh này.

Song song với việc mở rộng không gian hoạt động, Luật Báo chí năm 2025 cũng bổ sung các quy định theo hướng đa dạng hóa nguồn thu, tạo thêm dư địa cho hoạt động kinh tế báo chí.

Theo ông Nguyễn Văn Hiếu, ngoài nguồn thu do cơ quan chủ quản cấp, bán báo in, bản quyền đọc, nghe, xem tác phẩm và sản phẩm báo chí, quảng cáo, trao đổi, mua bán bản quyền nội dung và cho phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí, cơ quan báo chí còn có thể có nguồn thu từ hoạt động kinh doanh, dịch vụ.

Luật cũng quy định nguồn thu cho cơ quan báo chí từ hoạt động tài chính và phần vốn góp vào doanh nghiệp nếu có; cung cấp dịch vụ sự nghiệp công theo hình thức giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu; thực hiện các nhiệm vụ, chương trình, đề án, dự án do cấp có thẩm quyền giao hoặc phê duyệt.

Bên cạnh đó, cơ quan báo chí có thể có nguồn thu từ người có nhu cầu đăng bài nghiên cứu khoa học để phục vụ kinh phí phản biện, hoàn thiện, nâng cao chất lượng bài viết; nguồn tài trợ, viện trợ hợp pháp của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước cùng các nguồn thu hợp pháp khác.

Điều chỉnh thời hạn thẻ nhà báo, bổ sung điều kiện cấp lần đầu

Một nội dung khác được Phó Cục trưởng Cục Báo chí đề cập là quy định mới liên quan đến thời hạn sử dụng và điều kiện cấp thẻ nhà báo.

Theo quy định mới, thời hạn sử dụng thẻ nhà báo được tính 5 năm kể từ ngày cấp, thay cho cách tính theo một kỳ hạn chung. Quy định này giúp việc cấp, đổi thẻ linh hoạt hơn, đồng thời tránh tình trạng phải thực hiện đổi thẻ đồng loạt tại cùng một thời điểm.

Đối với trường hợp cấp thẻ nhà báo lần đầu, từ ngày 1/1/2027, người được xét cấp thẻ phải trải qua lớp bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí và đạo đức nghề nghiệp.

Bên cạnh đó, theo khoản 4 Điều 16, những người làm việc tại cơ quan tạp chí khoa học không thuộc đối tượng xét cấp thẻ nhà báo.

Ngoài ra, những người không thực hiện hoạt động báo chí mà chỉ thực hiện việc nghiên cứu, công bố kết quả nghiên cứu thì không thuộc đối tượng được cấp thẻ nhà báo.

Ông Nguyễn Văn Hiếu cho rằng, những thay đổi trong quy định về thẻ nhà báo không chỉ nhằm hoàn thiện thủ tục cấp, đổi thẻ mà còn hướng tới nâng cao yêu cầu về trình độ nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp đối với người làm báo.