Theo Mint, trong một đợt huy động vốn mang tính bước ngoặt gần đây, OpenAI đã chính thức cho phép các nhân viên của mình bán ra số cổ phần trị giá lên tới 30 triệu USD mỗi người. Quyết định này không chỉ là một phần thưởng tài chính đơn thuần mà còn biến họ thành những người chiến thắng sớm nhất và đậm nhất trong kỷ nguyên bùng nổ của AI toàn cầu.
Vào tháng 10 năm ngoái, một sự kiện tài chính chưa từng có đã diễn ra khi hơn 600 nhân viên hiện tại và cựu nhân viên của OpenAI cùng lúc thực hiện quyền bán cổ phiếu. Thương vụ này đã giúp họ thu về tổng cộng 6,6 tỷ USD chỉ trong một đợt giao dịch duy nhất. Theo thông tin từ những người nắm rõ vụ việc, đối với khoảng 75 cá nhân may mắn, con số này đồng nghĩa với việc họ có thể ngay lập tức rời đi với trọn vẹn số tiền 30 triệu USD trong tài khoản.
Đáng chú ý, không phải ai cũng giữ lại toàn bộ số tiền cho riêng mình. Một số nhân viên đã lựa chọn phương án nhân văn hơn khi quyết định đóng góp phần tài sản còn lại vào các quỹ hỗ trợ hiến tặng. Đây là các tài khoản đầu tư từ thiện đặc thù, cho phép người sở hữu cam kết dành tiền cho các mục đích phi lợi nhuận lâu dài, đồng thời giúp họ tối ưu hóa nghĩa vụ thuế bằng cách hưởng các khoản khấu trừ lớn ngay trong năm tài chính đó.
Sự kiện này chỉ là phần nổi của tảng băng chìm, dự báo một dòng tiền khổng lồ sắp đổ bộ vào San Francisco và các trung tâm công nghệ lớn khác. Hiện tại, cả OpenAI và Anthropic đều đang chuẩn bị cho những đợt IPO được dự đoán là lớn nhất trong lịch sử ngành công nghệ. Khi những đợt niêm yết này diễn ra, hàng nghìn nhân viên cấp dưới sẽ có cơ hội thoái vốn và trở thành những triệu phú hoặc đa triệu phú mới của Thung lũng Silicon.
Cơn sốt thù lao và cuộc chiến nhân tài AI không khoan nhượng
Để đảm bảo tính ổn định của đội ngũ, OpenAI áp dụng quy định nghiêm ngặt yêu cầu nhân viên phải đợi ít nhất hai năm mới được phép bán cổ phần. Vì lý do này, đợt bán cổ phiếu vừa qua được coi là cột mốc lịch sử, đánh dấu lần đầu tiên nhiều nhân sự gia nhập công ty sau cú hích ChatGPT có cơ hội hiện thực hóa giá trị cổ phiếu thành tiền mặt.
Nhìn lại lịch sử ngành công nghệ, chưa từng có một đợt bùng nổ nào có khả năng rót đầy tài sản lớn đến vậy cho một số lượng lớn nhân viên ngay cả trước khi công ty chính thức lên sàn chứng khoán. Ngay cả trong thời kỳ bong bóng dot-com cuối thập niên 90, dù hàng trăm công ty đã IPO, nhân viên vẫn thường phải trải qua thời gian phong tỏa cổ phiếu rất dài sau khi niêm yết mới có thể rút tiền. Với nhiều người thời đó, bong bóng đã kịp vỡ trước khi họ chạm tay vào tài sản thực sự.
Tuy nhiên, kỷ nguyên AI lại vận hành theo một quy luật khác. Đối với các chuyên gia AI có trình độ cao, quy mô của các gói thù lao hiện nay đạt đến mức khó tin trong lịch sử lao động hiện đại. Mặc dù những nhân viên đời đầu của Google hay Facebook từng kiếm được hàng triệu USD sau khi công ty niêm yết, nhưng tốc độ và phạm vi tạo ra tài sản cho các chuyên gia AI đang thiết lập những kỷ lục mới cao hơn hẳn.
Cuộc chiến giành giật nhân tài đã đẩy mức đãi ngộ lên đỉnh điểm. Điển hình như Meta vào năm ngoái đã không ngần ngại chào mời các gói thù lao lên tới 300 triệu USD để lôi kéo các nhà nghiên cứu hàng đầu từ đối thủ. Tại OpenAI, mức lương cơ bản hàng năm cho các vị trí kỹ thuật thường vượt ngưỡng 500.000 USD, chưa kể đến lượng cổ phiếu thưởng hậu hĩnh.
Theo báo cáo từ tờ Wall Street Journal, vào tháng 8 năm ngoái, công ty thậm chí đã chi trả các khoản thưởng một lần trị giá hàng triệu USD cho một số nhân viên cốt cán nhằm giữ chân họ trước sự lôi kéo của thị trường.
Sự giàu có nhanh chóng này không chỉ mang lại niềm vui cá nhân mà còn tác động mạnh mẽ đến hạ tầng xã hội. Tại San Francisco, làn gió tài chính từ OpenAI đang trực tiếp đẩy giá thuê nhà và giá bất động sản tăng vọt, làm dấy lên những lo ngại về sự phân hóa giàu nghèo và khoảng cách giai cấp ngày càng sâu sắc trong lòng thành phố vốn đã đắt đỏ này.
Giá trị tăng vọt và quyền lợi của những người tiên phong
Sức hấp dẫn của OpenAI đến từ tốc độ tăng trưởng giá trị doanh nghiệp thần tốc. Hiện tại, đây là startup công nghệ có giá trị cao nhất thế giới. Đối với những nhân viên kỳ cựu đã gắn bó với công ty từ 7 năm trước, họ đã chứng kiến giá trị tài sản của mình tăng trưởng hơn 100 lần.
Để có cái nhìn tương quan, chỉ số Nasdaq Composite (đại diện cho các cổ phiếu công nghệ) cũng chỉ tăng khoảng gấp ba lần trong cùng khoảng thời gian đó.
Trong suốt chiều dài lịch sử của Thung lũng Silicon, nhân viên thường phải "treo" quyền lợi của mình cho đến ngày IPO. Tuy nhiên, xu hướng các công ty công nghệ duy trì trạng thái chưa niêm yết lâu hơn đã khiến nhiều người rơi vào cảnh "giàu trên giấy" mà không có tiền mặt để chi tiêu.
Để giải quyết mâu thuẫn này, các đợt chào mua công khai đã trở thành giải pháp cứu cánh, cho phép nhân viên bán bớt một phần cổ phần cho các nhà đầu tư tổ chức bên ngoài.
Trước đây, OpenAI từng áp dụng chính sách khá thận trọng khi giới hạn mức bán chỉ 10 triệu USD cho mỗi cá nhân. Quy định này từng khiến không ít nhà nghiên cứu và kỹ sư hàng đầu cảm thấy không hài lòng. Đáp lại áp lực từ cả nhân viên lẫn nhu cầu cực lớn từ các nhà đầu tư bên ngoài, công ty đã quyết định tăng hạn mức này lên gấp ba lần vào mùa thu năm ngoái.
Ở cấp độ lãnh đạo, những con số còn khủng khiếp hơn nhiều. Trong một lời khai đáng chú ý tại tòa, Chủ tịch OpenAI Greg Brockman tiết lộ rằng ông đang nắm giữ lượng cổ phần có giá trị lên tới khoảng 30 tỷ USD. Đây là một con số khổng lồ, đưa ông vào hàng ngũ những người giàu nhất hành tinh trong lĩnh vực công nghệ.
Riêng đối với Giám đốc điều hành Sam Altman, ông vẫn khẳng định mình không sở hữu bất kỳ cổ phần nào trong công ty, viện dẫn mục tiêu phi lợi nhuận ban đầu của OpenAI. Tuy nhiên, giới đầu tư và dư luận đang theo dõi sát sao vụ kiện với Elon Musk.
Nhiều dự đoán cho rằng, nếu thắng thế trong cuộc chiến pháp lý về việc tái cấu trúc OpenAI từ một tổ chức phi lợi nhuận thành doanh nghiệp vì lợi nhuận, ông Altman có thể sẽ nhận được một lượng cổ phần tương xứng với vị thế của mình, chính thức gia nhập câu lạc bộ các tỷ phú AI.
*Nguồn: Mint
.jpg "ABBank chơi lớn: Sinh nhật ngân hàng, cơn mưa quà tặng cho khách")
