Tàu du lịch Nga đang di chuyển bất ngờ bị chặn bắt, Moscow được yêu cầu phải trả 5 tỷ USD

Cụ thể, tàu Professor Molchanov bị giới chức Na Uy tạm giữ ngày 2/9 tại cảng Barentsburg, khu định cư của Nga trên quần đảo Svalbard ở Bắc Cực.

Hoạt động này được tiến hành sau khi Tòa án quận Nord-Troms và Senja của Na Uy ban hành quyết định hôm 31/8, chấp thuận yêu cầu từ Naftogaz.

Thống đốc Svalbard Lars Fause, cơ quan đóng vai trò thi hành án tại địa phương, cho biết Professor Molchanov không được phép rời vị trí hiện tại. Những hành khách có mặt trên tàu được nhà chức trách Na Uy xử lý riêng.

Đằng sau vụ tạm giữ là cuộc tranh chấp pháp lý kéo dài hơn 1 thập kỷ liên quan đến Crimea.

Sau khi Nga sáp nhập bán đảo này năm 2014, Naftogaz cho rằng Moscow đã sở hữu trái phép hàng loạt tài sản năng lượng của tập đoàn và 6 công ty liên quan. Những tài sản này gồm các mỏ khí đốt, đường ống và Chornomornaftogaz, doanh nghiệp khai thác dầu khí tại Biển Đen.

Năm 2023, hội đồng trọng tài thuộc Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) tại The Hague ra phán quyết yêu cầu Nga bồi thường cho Naftogaz và các công ty liên quan.

Khoản tiền gốc chưa thanh toán hiện khoảng 4,22 tỷ USD. Nếu cộng thêm lãi và các chi phí phát sinh, tổng số tiền Nga có thể phải trả vào khoảng 5 tỷ USD. Moscow đến nay từ chối thanh toán.

Điều này khiến Naftogaz chuyển sang chiến lược khác là tìm kiếm những tài sản thương mại thuộc sở hữu Nga tại nước ngoài và đề nghị tòa án địa phương cho phép tịch biên để thi hành phán quyết trọng tài.

Na Uy trước đó đã công nhận phán quyết có khả năng được thi hành tại nước này. Việc tịch thu tàu Professor Molchanov vì thế trở thành một bước mới trong chiến dịch pháp lý của tập đoàn Ukraine.

Quyền CEO Naftogaz Sergii Fedorenko cho hay: "Nga không thể né tránh trách nhiệm chỉ bằng cách từ chối tuân thủ phán quyết trọng tài quốc tế."

Ông gọi việc tạm giữ con tàu là "một bước quan trọng nữa hướng tới khôi phục công lý". Fedorenko tuyên bố Naftogaz sẽ tiếp tục truy tìm tài sản Nga trên toàn thế giới cho tới khi khoản bồi thường được thanh toán.

Naftogaz - tập đoàn năng lượng của Ukraine, hiện triển khai thủ tục thi hành phán quyết liên quan đến Crimea tại khoảng 10 khu vực tài phán. Một số tài sản Nga đã bị tịch biên hoặc phong tỏa tại Phần Lan và Pháp. Tại Na Uy, Naftogaz được hãng luật Wikborg Rein đại diện, phối hợp cùng hãng luật quốc tế Covington & Burling.

Địa điểm tàu Professor Molchanov bị giữ cũng khiến vụ việc trở nên đặc biệt.

Barentsburg là khu định cư khai thác than của Nga nhưng nằm trên lãnh thổ thuộc chủ quyền Na Uy. Đây là một di sản từ Hiệp ước Svalbard năm 1920, văn kiện công nhận chủ quyền của Na Uy đối với quần đảo nhưng trao cho các quốc gia ký kết, trong đó có Nga, quyền bình đẳng trong một số hoạt động kinh tế.

Do đó, Nga duy trì sự hiện diện lâu đời tại Barentsburg, chủ yếu thông qua hoạt động khai thác than và các hoạt động thương mại khác.

Professor Molchanov thuộc sở hữu của Liên bang Nga và được sử dụng cho các chuyến du lịch thám hiểm thương mại, trong đó có hành trình tới chính Svalbard. Con tàu hiện không thể rời Barentsburg trong thời gian lệnh tạm giữ còn hiệu lực.

Theo Euronews