Giữa sa mạc Gobi khắc nghiệt ở thành phố Hami, Tân Cương (Trung Quốc), một mỏ than lộ thiên đang thu hút sự chú ý nhờ quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ. Tại đây, 147 xe tải không người lái hoạt động liên tục trong hệ thống khai thác tự động hóa, góp phần thay đổi diện mạo ngành khai khoáng truyền thống.
Theo Reform.net.cn, mỏ than lộ thiên Thạch Đầu Mai số 1 do Công ty Phát triển và Xây dựng Năng lượng Tam Đường Hồ - Hami, trực thuộc Tập đoàn Năng lượng Tân Cương, vận hành. Mỏ sở hữu trữ lượng tài nguyên khoảng 3,575 tỷ tấn than, với diện tích lên tới 102,75 km².
Dự án xây dựng mỏ thông minh được khởi động từ tháng 9/2023 với tổng vốn đầu tư 189 triệu NDT (hơn 734 tỷ đồng). Sau 13 tháng thi công, dự án hoàn thành và được Sở Quản lý Ứng phó Khẩn cấp Khu tự trị Tân Cương nghiệm thu vào tháng 10/2024, đạt tiêu chuẩn mỏ thông minh cấp trung của Trung Quốc.
Khu mỏ gây ấn tượng vì không còn chỉ là nơi “đào than”, mà đã được trang bị một “bộ não thông minh” có khả năng cảm nhận, phân tích, ra quyết định và tự tối ưu, dung hòa hiệu quả 3 mục tiêu vốn khó song hành trong ngành mỏ: sản lượng, an toàn và bảo vệ môi trường, qua đó hình thành một mô hình hiện đại có thể nhân rộng tại Tân Cương.
Bước vào khu khai thác lộ thiên của mỏ Thạch Đầu Mai hiện nay, hình ảnh dễ bắt gặp nhất là những đoàn xe tải không người lái di chuyển theo lộ trình được lập trình sẵn. Sau khi vận chuyển than đến trạm nghiền, các phương tiện tự động quay đầu để tiếp tục chu trình khai thác mà không cần tài xế điều khiển.
Không chỉ khâu vận chuyển, nhiều công đoạn khác cũng được tự động hóa. Các trạm bốc xếp vận hành hoàn toàn tự động, than được đưa qua hệ thống băng tải khép kín rồi chuyển đến khu lưu trữ hoặc bốc xếp lên phương tiện vận chuyển với độ chính xác cao.
Tại trung tâm điều hành, toàn bộ hoạt động của mỏ được giám sát thông qua hệ thống màn hình thời gian thực. Nhân viên chỉ cần theo dõi và điều phối từ xa các khâu khai thác, vận chuyển, nghiền, lưu trữ và bốc xếp trên một nền tảng quản lý thống nhất.
Để phục vụ quá trình chuyển đổi số, mỏ đã xây dựng 25 trạm phát sóng 5G phủ sóng toàn bộ khu vực khai thác. Nhờ hạ tầng kết nối tốc độ cao, Thạch Đầu Mai được công nhận là “nhà máy kết nối toàn diện 5G cấp quốc gia” của Trung Quốc.
Hiện mỏ đang vận hành 147 xe tải khai thác không người lái và đặt mục tiêu hoàn tất tự động hóa toàn bộ các khâu khai thác, bóc đất và vận chuyển vào năm 2026. Quy trình sản xuất bán liên tục cũng đã được kết nối đồng bộ từ trạm nghiền không người trực, hệ thống băng tải tự động đến các silo bốc xếp thông minh.
Đáng chú ý, đội xe khai thác sử dụng công nghệ lai dầu - điện, giúp tiết kiệm hơn 30% năng lượng tiêu thụ và giảm khoảng 80% nhu cầu nhân lực vận hành, đồng thời nâng cao đáng kể mức độ an toàn trong khai thác.
Theo ông Lưu Phú Hữu, kỹ sư trưởng của Công ty Phát triển và Xây dựng Năng lượng Tam Đường Hồ - Hami, mục tiêu của dự án là xây dựng Thạch Đầu Mai trở thành mỏ lộ thiên thông minh, xanh và hướng tới phát thải bằng 0, đóng vai trò tiên phong trong ngành khai khoáng của Tân Cương.
Than tại đây thuộc loại than không dính chất lượng cao, có hàm lượng tro và lưu huỳnh thấp nhưng nhiệt lượng lớn. Đây được xem là nguồn tài nguyên chiến lược phục vụ các chương trình truyền tải điện, vận chuyển than từ Tân Cương đến các khu vực khác của Trung Quốc, đồng thời hỗ trợ phát triển Khu năng lượng tổng hợp Hami Bắc trong tương lai.
.png "Thị trường hàng hoá ngày 13/6: Cao su khởi sắc, gạo và hồ tiêu giữ giá ổn định")
