Những ô cửa sổ bị xây kín ở Anh: Tàn tích của một loại thuế khiến người dân phải “hy sinh” ánh sáng

Những ô cửa sổ bị xây kín bằng gạch xuất hiện trên nhiều ngôi nhà cổ ở Anh không phải là lỗi thiết kế. Đây là dấu tích của một thời kỳ đặc biệt, khi số lượng cửa sổ trong nhà có thể quyết định số tiền thuế mà chủ nhà phải nộp.

Trong lịch sử, con người từng phải chịu nhiều loại thuế kỳ lạ. Người Ai Cập cổ đại từng đánh thuế dầu ăn, các thương nhân La Mã phải nộp thuế đối với nước tiểu – khi đó được sử dụng để giặt quần áo và thuộc da – trong khi Nga dưới thời Peter Đại đế từng đánh thuế vào râu.

Nước Anh cũng có một loại thuế đặc biệt không kém: thuế cửa sổ.

Thuế cửa sổ ra đời như thế nào?

Thuế cửa sổ được ban hành dưới thời Vua William III vào năm 1696. Đúng như tên gọi, đây là khoản thuế được tính dựa trên số lượng cửa sổ của một ngôi nhà.

Mục tiêu ban đầu của chính sách là bù đắp khoản ngân sách thất thoát do tình trạng cắt xén tiền xu, một hình thức gian lận tài chính phổ biến khi người ta cắt hoặc lấy đi một phần bạc, vàng từ đồng tiền để nấu chảy và bán, qua đó làm giảm giá trị tiền tệ.

Về lý thuyết, thuế cửa sổ được thiết kế như một dạng thuế tài sản lũy tiến, trong đó những chủ nhà sở hữu nhiều cửa sổ hơn sẽ phải trả nhiều tiền hơn.

Theo tài liệu của Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Anh, những ngôi nhà có từ 10 cửa sổ trở lên phải chịu thuế cửa sổ. Chẳng hạn, chủ nhà có 10-14 cửa sổ phải trả 6 xu cho mỗi cửa sổ. Trong khi đó, những ngôi nhà có dưới 10 cửa sổ phải chịu một khoản thuế nhà cố định 2 shilling, tương đương 24 xu, nhưng được miễn thuế cửa sổ.

Tuy nhiên, trên thực tế, chính sách này ảnh hưởng đến người dân ở nhiều tầng lớp thu nhập khác nhau. Tác động đặc biệt rõ tại các khu vực đô thị, nơi những ngôi nhà trọ lớn có nhiều căn hộ dành cho người lao động đôi khi bị tính thuế như chỉ là một hộ gia đình.

Một vấn đề khác nằm ở chính cách luật định nghĩa “cửa sổ”. Quy định không đưa ra ranh giới rõ ràng về thứ gì được tính là cửa sổ. Vì vậy, nhân viên thuế có thể tính cả những khoảng hở trên tường, song sắt hay thậm chí các khe nứt vào diện tích chịu thuế.

Người Anh đã đối phó với thuế cửa sổ ra sao?

Để giảm gánh nặng thuế, các chủ nhà tìm nhiều cách khác nhau để hạn chế số lượng cửa sổ.

Chủ những tòa nhà chung cư thường chuyển chi phí thuế sang người thuê. Trong khi đó, một số chủ nhà lựa chọn bịt kín cửa sổ bằng gỗ hoặc xây gạch, biến những ô cửa sổ thành một phần tường.

Dấu tích của cách làm này vẫn có thể được nhìn thấy trên nhiều công trình lịch sử ở Anh ngày nay.

Năm 1766, khi chính quyền hạ ngưỡng chịu thuế từ 10 xuống còn 7 cửa sổ, số lượng nhà tại Anh và xứ Wales có đúng 7 cửa sổ đã giảm gần 2/3.

Những ô cửa sổ bị bịt kín này về sau được gọi là “Pitt's Pictures”, ám chỉ chính trị gia bảo thủ William Pitt the Younger, một trong những người ủng hộ mạnh mẽ thuế cửa sổ.

Thuế cửa sổ và những hệ lụy sức khỏe

Không chỉ làm thay đổi diện mạo kiến trúc, thuế cửa sổ còn được cho là gây ra những hệ lụy đáng kể đối với sức khỏe cộng đồng.

Các quan chức y tế cảnh báo rằng những gia đình thuộc tầng lớp lao động phải sống trong các căn nhà ít cửa sổ, thông gió kém và thiếu ánh sáng tự nhiên có nguy cơ mắc nhiều bệnh truyền nhiễm như thương hàn, tả và đậu mùa.

Điều kiện sống của người lao động và gia đình họ trở thành một trong những lý do khiến nhiều chuyên gia y tế công cộng kêu gọi bãi bỏ loại thuế này.

Năm 1845, các quan chức vệ sinh thành phố Sunderland cảnh báo rằng việc chủ nhà bịt kín cửa sổ để tránh thuế đã làm điều kiện sống trở nên tồi tệ hơn, thậm chí trong một số trường hợp có thể là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến bệnh tật và tử vong.

Những lời kêu gọi cuối cùng đã có tác động. Sau hơn 150 năm tồn tại, thuế cửa sổ chính thức bị bãi bỏ vào năm 1851.

Kể từ đó, các chủ nhà không còn phải cân nhắc số lượng cửa sổ để tránh thuế. Những ô cửa từng bị xây kín dần được mở trở lại, trong khi những bức tường gạch còn sót lại trên các công trình cổ trở thành dấu tích kiến trúc đặc biệt của một thời kỳ nước Anh đánh thuế ánh sáng và không khí.

Theo Mental Floss