Bộ Tài chính tổ chức Hội nghị triển khai Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP ngày 24/6/2026 của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính. Yêu cầu đặt ra là phải tháo gỡ nhanh các điểm nghẽn về thủ tục, tăng tính chủ động cho địa phương, đồng thời bảo đảm hiệu quả sử dụng tài sản công. Các cơ chế, chính sách đặc thù chính được quy định tại Nghị quyết như sau:
Tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương
Nghị quyết đã phân quyền cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được toàn quyền quyết định việc quản lý, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư và các cơ sở nhà, đất dôi dư giao cho tổ chức quản lý, kinh doanh nhà của địa phương quản lý, khai thác, kể cả các cơ sở nhà, đất do các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc trung ương quản lý nhưng đã chuyển giao cho địa phương quản lý, xử lý hoặc địa phương thu hồi, đảm bảo lợi ích tổng thể kinh tế, xã hội của địa phương; kiểm soát chặt chẽ các yếu tố ảnh hưởng tới quốc phòng, an ninh quốc gia, môi trường.
Được điều chỉnh các quyết định giao, điều chuyển, chuyển giao nhà, đất để phù hợp với thực tiễn.
Quyết định định mức chi hoạt động phục vụ cho tổ chức quản lý, kinh doanh nhà theo tỷ lệ % trên tổng số tiền thu được từ khai thác nhà, đất
Đồng thời, phân quyền cho thủ trưởng tổ chức quản lý, kinh doanh nhà và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã phê duyệt đơn giá cho thuê nhà (thay cho việc phải thuê thẩm định giá, trình UBND cấp tỉnh ban hành Bảng giá cho thuê nhà).
Việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ này sẽ giúp rút ngắn quy trình xử lý, phát huy tính chủ động của địa phương, giảm các khâu trung gian trong quá trình thực hiện.
Cắt giảm thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý
Theo đó, tổ chức quản lý, kinh doanh nhà được chủ động xây dựng phương án quản lý, khai thác nhà, đất được giao quản lý, khai thác mà không phải thực hiện quy trình lập, báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh điều chỉnh, bổ sung kế hoạch quản lý, khai thác như quy định hiện hành.
Đối với các cơ sở nhà, đất đã có quyết định chuyển giao về địa phương và giao cho tổ chức quản lý, kinh doanh nhà tiếp nhận thì không phải thực hiện thêm thủ tục giao tài sản một lần nữa.
Nghị quyết cũng cắt giảm thủ tục xây dựng bảng giá cho thuê nhà và thay thế bằng cơ chế xác định đơn giá cho thuê nhà theo công thức thống nhất, minh bạch, dễ áp dụng, giảm chi phí thuê tư vấn thẩm định giá và rút ngắn đáng kể thời gian đưa tài sản vào khai thác.
Ngoài ra, thủ tục lấy ý kiến của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trước khi thực hiện chuyển giao các cơ sở nhà, đất dôi dư, không có nhu cầu sử dụng của trung ương về địa phương quản lý, xử lý cũng được cắt giảm nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý.
Tạo cơ chế thuận lợi để khai thác hiệu quả nhà, đất dôi dư
Một điểm mới quan trọng của Nghị quyết là cho phép khai thác các cơ sở nhà, đất trong một số trường hợp đặc thù như chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy chứng nhận bị thất lạc; cho phép khai thác đối với nhà, đất dôi dư mà không phải thực hiện điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, qua đó giúp tài sản sớm được đưa vào sử dụng.
Đối với hoạt động cho thuê nhà, Nghị quyết nâng thời hạn cho thuê tối đa từ 05 năm lên 10 năm và cho phép gia hạn không giới hạn số lần nếu đáp ứng điều kiện theo quy định. Quy định này sẽ tạo sự ổn định về mặt bằng cho nhà đầu tư, doanh nghiệp, tổ chức; qua đó, tăng khả năng thu hút người có nhu cầu thuê và sớm đưa nhà, dất dôi dư vào khai thác cho thuê.
Nghị quyết cũng quy định bổ sung phương thức cho thuê nhà mới (chào giá cạnh tranh) với trình tự, thủ tục đơn giản hơn đấu giá nhưng vẫn bảo đảm công khai, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và phòng tránh tiêu cực.
Bổ sung các cơ chế xử lý linh hoạt đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư trong một số trường hợp đặc biệt
Đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư có vị trí phù hợp cho mục đích công cộng như công viên, sân chơi, thiết chế văn hóa hoặc phục vụ đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, Nghị quyết cho phép phá dỡ công trình hiện hữu không còn phù hợp để thực hiện phương án sử dụng mới.
Điều chỉnh cơ chế xử lý đối với tài sản gắn liền với đất khi thực hiện giao đất, cho thuê đất nhằm tạo điều kiện thu hút tổ chức, cá nhân tham gia khai thác và sử dụng hiệu quả các khu đất dôi dư.
Theo đó, đối với trường hợp phá dỡ, hủy bỏ tài sản gắn liền với đất trước khi giao đất, cho thuê đất thì không phải hoàn trả giá trị của tài sản cho Nhà nước; đối với trường hợp không phá dỡ, hủy bỏ tài sản gắn liền với đất trước khi giao đất, cho thuê đất thì người được giao đất, cho thuê đất có nghĩa vụ hoàn trả giá trị còn lại của nhà, tài sản gắn liền với đất đang được theo dõi trên sổ kế toán.
Đồng thời, Nghị quyết cho phép thực hiện chuyển đổi công năng sử dụng nhà, đất trước và cập nhật, điều chỉnh quy hoạch sau khi thực hiện chuyển đổi công năng các cơ sở nhà, đất để làm trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp công lập, các mục đích công cộng, quốc phòng, an ninh.
Bộ Tài chính cho biết, các cơ chế, chính sách đặc thù tại Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP được áp dụng trong thời hạn 05 năm. Sau một năm triển khai, Bộ Tài chính sẽ chủ trì sơ kết, đánh giá kết quả thực hiện để báo cáo Chính phủ; trên cơ sở đó nghiên cứu hoàn thiện các quy định pháp luật có liên quan nhằm thể chế hóa những cơ chế, chính sách phát huy hiệu quả trong thực tiễn.
