Ngày 9/10, ông Trump cho biết sau cuộc điện đàm với ông Putin, Nga đồng ý lập tức cung cấp hơn 300.000 tấn diesel cho thị trường Mỹ và toàn cầu. Tiếp đó, Moscow sẽ đưa thêm 500.000 tấn ra thị trường trong tháng 11 và một triệu tấn “ngay sau đó”.
Theo ông Trump, Nga còn có thể cung cấp thêm khoảng 3 triệu tấn trong thời gian ngắn tiếp theo, tùy thuộc tình trạng các nhà máy lọc dầu nước này.
“Giảm giá cho người Mỹ, đặc biệt là nông dân, chủ trang trại và tài xế xe tải, là ưu tiên lớn nhất của tôi”, Tổng thống Mỹ nói.
Ngay sau thông báo, Bộ Tài chính Mỹ cấp giấy phép tạm thời, nới các hạn chế đối với diesel Nga. Giấy phép cho phép nhập khẩu loại nhiên liệu này đến đầu tháng 4/2027 đối với những lô hàng đáp ứng điều kiện quy định.
Động thái diễn ra trong bối cảnh giá diesel Mỹ đang tiến sát mức kỷ lục. Theo AAA, giá trung bình toàn quốc ngày 9/10 ở khoảng 6,28 USD/gallon, cao hơn khoảng 70% so với trước khi xung đột tại Iran bùng phát hồi cuối tháng 2. Giá từng đạt kỷ lục 6,53 USD/gallon ngày 22/9.
Diesel đóng vai trò đặc biệt quan trọng với kinh tế Mỹ khi được sử dụng rộng rãi trong vận tải hàng hóa, nông nghiệp và nhiều ngành công nghiệp. Giá nhiên liệu cao vì thế có thể nhanh chóng lan sang chi phí vận chuyển và giá hàng hóa.
Áp lực này xuất hiện chỉ vài tuần trước cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3/11, thời điểm đảng Cộng hòa của ông Trump muốn bảo vệ thế đa số mong manh tại Quốc hội.
Quyết định mở cửa cho diesel Nga đặc biệt đáng chú ý bởi ngày 18/9, ông Trump vừa ký Đạo luật Trừng phạt Nga và Iran năm 2026. Luật này mở rộng các biện pháp nhằm vào quan chức, ngân hàng và đội tàu vận chuyển năng lượng Nga, cấm đầu tư mới của Mỹ tại nước này và siết một số giao dịch liên quan đến nợ chính phủ.
Washington còn được trao quyền áp thuế tới 100% đối với hàng hóa từ những quốc gia nằm trong nhóm khách hàng mua dầu hoặc khí Nga lớn nhất nếu tiếp tục thực hiện các giao dịch mới.
Mỹ gần như không nhập dầu khí Nga kể từ năm 2022, khi chính quyền Tổng thống Joe Biden cấm năng lượng Nga sau khi xung đột Ukraine bùng phát. Do đó, thỏa thuận mới đánh dấu sự đảo chiều rõ rệt. Washington tạm thời chấp nhận thêm nguồn nhiên liệu Nga đúng lúc thị trường toàn cầu thiếu diesel nghiêm trọng.
Nga từng là một trong những nhà xuất khẩu diesel lớn nhất thế giới, nhưng từ tháng 7 phải hạn chế xuất khẩu do nhiều nhà máy lọc dầu bị tập kích, khiến sản lượng giảm và thị trường nội địa thiếu nhiên liệu.
Sau thỏa thuận với Mỹ, Phó thủ tướng Nga Alexander Novak cho biết Moscow bắt đầu dỡ bỏ sớm một số hạn chế xuất khẩu và có thể cung cấp diesel cho Mỹ ngay trong tháng này.
Thông báo của ông Trump lập tức tác động tới thị trường. Giá hợp đồng tương lai diesel Mỹ có lúc giảm gần 5%, xuống khoảng 4,64 USD/gallon.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng lượng nhiên liệu Nga được bổ sung trước mắt chưa đủ lớn để giải quyết hoàn toàn tình trạng khan hiếm. Lô hơn 300.000 tấn đầu tiên tương đương khoảng 2,25 triệu thùng diesel. Trong khi đó, riêng Mỹ đang xuất khẩu khoảng 1,5 triệu thùng diesel/ngày.
Điều này đồng nghĩa tác động tới giá có thể chỉ mang tính ngắn hạn nếu nguồn cung từ những khu vực khác không được cải thiện.
Theo SCMP, Reuters
