Thủ đô của Trung Quốc vừa áp đặt lệnh cấm diện rộng đối với thiết bị bay không người lái (drone/flycam). Cụ thể, chính quyền không chỉ cấm các hoạt động bay mà cấm cả hành vi sở hữu thiết bị.
Kể từ ngày 15/11, bất kỳ ai cất giữ flycam tại nhà, mang thiết bị vào thành phố hay thậm chí chỉ quá cảnh qua Bắc Kinh cũng bị coi là vi phạm pháp luật. Người vi phạm không chỉ đứng trước nguy cơ bị phạt tiền nặng, tịch thu thiết bị mà trong một số trường hợp còn có thể bị tạm giam hành chính lên đến 10 ngày.
Không có gì kinh ngạc khi trước các cửa hàng, dòng người đang xếp hàng dài tấp nập để tranh thủ tẩu tán thiết bị. Điều gì đã khiến quốc gia từng biến flycam dân dụng thành một hiện tượng phổ biến toàn cầu lại quay sang coi sự xuất hiện của chúng là một mối đe dọa?
Nhanh tay tẩu tán trước khi quá muộn
Người dân Bắc Kinh đang rủ nhau xếp hàng, nhưng không phải để săn đón các dòng sản phẩm mới ra mắt, mà là để tẩu tán những chiếc flycam vừa trở thành "mối họa tiềm ẩn".
Ai nấy đều vội vã bán tháo thiết bị trước ngày 15/11 — thời điểm lệnh cấm chính thức có hiệu lực. Kể từ mốc thời gian này, tại thủ đô của Trung Quốc, mọi hoạt động vận hành, sở hữu, cất giữ flycam trong nhà hay mang thiết bị vào địa phận thành phố đều bị nghiêm cấm hoàn toàn. Chính quyền đã cho người dân thời hạn hai tháng để giao nộp thiết bị, gửi đi hủy bỏ hoặc chuyển ra ngoài phạm vi Bắc Kinh.
Nhằm đẩy nhanh tiến độ, chính phủ đã đưa ra chính sách hỗ trợ tài chính: trợ cấp 30% giá trị giao dịch, nhưng không quá 3.000 Nhân dân tệ (NDT) đối với các trường hợp bán lại nhanh chóng.
Động thái khuyến khích này đã phát huy tác dụng vượt ngoài mong đợi. Lượng người xả hàng tăng đột biến khiến giá flycam trên thị trường đồ cũ bị kéo tụt khoảng 40%. Trong khi đó, cửa hàng của DJI liên tục bị bao vây bởi đám đông người dân Bắc Kinh muốn tẩu tán thiết bị càng sớm càng tốt trước khi chúng chính thức trở thành hàng cấm.
Mức xử phạt được đưa ra là vô cùng khắt khe. Việc cá nhân vận chuyển flycam vào Bắc Kinh sẽ đối mặt với mức phạt tiền từ 500 đến 5.000 NDT, đi kèm với hình phạt tịch thu thiết bị. Hành vi cho bay tự phát khi chưa được cấp phép sẽ bị phạt tiền lên tới 10.000 NDT và cũng bị tịch thu thiết bị.
Chưa dừng lại ở đó, kể từ ngày 1/1/2026, Trung Quốc đã đưa vào áp dụng điều luật mới: các trường hợp vi phạm nghiêm trọng quy định quản lý vùng trời sẽ bị tạm giam hành chính từ 5 đến 10 ngày. Nếu flycam bay vượt đường biên giới quốc gia, thời hạn tạm giam sẽ tăng lên tới 15 ngày.
Cảnh sát Bắc Kinh đã khởi tố vụ án đầu tiên tại quận Diên Khánh: một cá nhân đã điều khiển flycam cất cánh khi chưa đăng ký đơn xin phép, hậu quả là thiết bị bị tịch thu và chủ sở hữu bị phạt tiền. Trong một trường hợp vi phạm khác, đối tượng đã bị áp dụng hình phạt tạm giam hành chính 5 ngày.
Lập "hàng rào điện tử" bao quanh thành phố
Cú hích dẫn đến quyết định thắt chặt kiểm soát một cách triệt để này xuất phát từ một sự cố xảy ra hồi tháng 6.
Một chiếc máy bay hạng nhẹ tư nhân đã bay lệch khỏi lộ trình được cấp phép và đâm trực diện vào một tòa nhà cao tầng. Vụ tai nạn khiến phi công thiệt mạng và 13 người khác bị thương. Thảm kịch này đã buộc chính quyền phải hành động quyết liệt và không chút chậm trễ. Mọi cuộc thảo luận về các quy định hạn chế mới không bị kéo dài lê thê hàng tháng trời mà đi đến quyết định vô cùng nhanh chóng.
Ngay sau thảm họa, một vùng kiểm soát đặc biệt khổng lồ có diện tích khoảng 280.000 km² đã được thiết lập xung quanh Bắc Kinh. Quy mô khu vực này tương đương với diện tích của một quốc gia lớn ở châu Âu, và toàn bộ không phận bên trên hiện đều nằm dưới sự giám sát chặt chẽ. Chính quyền giải thích các quy định mới là nỗ lực cấp thiết nhằm bảo vệ an ninh tuyệt đối cho thủ đô.
Trên toàn địa bàn Bắc Kinh, một hệ thống giám sát điện tử chuyên dụng dành cho thiết bị bay không người lái đã được triển khai, tự động kích hoạt ngay khi phát hiện thiết bị vượt qua ranh giới khu vực. Mọi tính toán nhằm lách luật tại các khu vực hẻo lánh vùng chân núi đều hoàn toàn phá sản: hàng rào điện tử này đã phủ kín toàn bộ lãnh thổ hành chính của thành phố.
Các trường hợp ngoại lệ được miễn trừ cấm đoán là rất hẹp. Việc sử dụng flycam chỉ được cấp phép hạn chế cho lực lượng hành pháp, cứu hộ cứu nạn, hoặc phục vụ các nhiệm vụ sản xuất, nghiên cứu khoa học và một số mục đích chuyên dụng đặc thù khác.
Đối với tất cả những đối tượng còn lại, ngay cả việc cất giữ một chiếc flycam đã tắt nguồn trong tủ đồ cũng bị tính là hành vi vi phạm. Cơ quan chức năng hoàn toàn không quan tâm thiết bị đó có từng cất cánh hay chưa, điều quan trọng duy nhất là sự tồn tại của nó.
Đáng chú ý, Bắc Kinh không phải là đô thị duy nhất tại Trung Quốc siết chặt quản lý đối với flycam. Điển hình như tại Thượng Hải, trong 9 tháng đầu năm 2025, lực lượng cảnh sát đã khởi tố hơn 380 vụ việc liên quan đến flycam và thu giữ hơn 110 thiết bị. Đây không còn là những đợt kiểm tra lẻ tóm tóm tắt, mà cả bộ máy giám sát đã và đang vận hành liên tục như một dây chuyền.
Trung Quốc quay lưng với "đứa con cưng" của chính mình
Sự nghịch lý nằm ở chỗ, toàn bộ cục diện này lại đang diễn ra ngay tại Trung Quốc — quốc gia từng có công biến những chiếc flycam dân dụng nhỏ bé thành một sản phẩm công nghệ phổ biến trên toàn thế giới.
Chỉ tính riêng trong năm 2025, tổng giá trị sản xuất flycam dân dụng của nước này đã đạt 176 tỷ NDT, trong đó các thiết bị tiêu dùng cá nhân chiếm tới gần một phần ba. Số lượng flycam đăng ký quản lý trong năm đã tăng gấp rưỡi, chạm mốc gần 3,3 triệu thiết bị.
Thị trường từng bùng nổ mạnh mẽ đến mức không một ai có thể ngờ rằng, chính tại quê nhà, nó lại phải đối mặt với rào cản pháp lý khắc nghiệt nhất trong lịch sử phát triển của mình.
Những năm gần đây, các dòng flycam dân dụng đã có bước tiến vượt bậc về tầm bay lẫn thời lượng hoạt động, đi kèm với chất lượng camera được nâng cấp đáng kể. Thế nhưng, các cuộc xung đột thực tế đã chỉ ra rằng: một chiếc flycam phổ thông với giá thành tương đối rẻ có thể dễ dàng bị biến đổi từ một thiết bị quay chụp đơn thuần thành công cụ trinh sát, trạm tiếp sóng tín hiệu hoặc thậm chí là vũ khí nguy hiểm.
Trong khi phần lớn các quốc gia trên thế giới phản ứng với xu hướng này bằng các biện pháp có phần hạn chế như bắt buộc đăng ký, phân vùng hoạt động hoặc cấm bay ở một số khu vực nhất định, thì Bắc Kinh lại đưa ra một hình mẫu hoàn toàn khác.
Chính quyền khẳng định, vấn đề không nằm ở việc có cho phép bay hay không, mà vấn đề nằm ở chính sự hiện diện của chiếc flycam. Thành phố không chỉ cấm bay ở những khu vực cụ thể, mà họ cấm triệt để sự tồn tại của thiết bị.
Đối với các nhà sản xuất lớn như DJI, đây là một tín hiệu cực kỳ bất lợi. Chính họ là những người đã gây dựng nên thị trường flycam tiêu dùng và liên tục mở rộng nó qua từng năm, nhưng giờ đây, chính thành phố quê nhà lại tuyên bố sản phẩm của họ là đối tượng không được hoan nghênh.
Dẫu vậy, không thể nói lệnh cấm này là một bất ngờ hoàn toàn. Ngay từ mùa xuân, Bắc Kinh đã chấm dứt hoạt động mua bán tự do flycam, dù ở thời điểm đó chủ sở hữu vẫn được phép cất giữ thiết bị tại nhà. Tuy nhiên, các quy định mới xuất hiện đã bịt kín kẽ hở cuối cùng này. Lệnh cấm hiện bao trùm lên toàn bộ các dòng flycam hoàn chỉnh lẫn các linh kiện cấu thành then chốt.
Nếu các siêu đô thị và các quốc gia khác bắt đầu nhân rộng mô hình của Bắc Kinh, thị trường flycam tiêu dùng chắc chắn sẽ phải trải qua một bước ngoặt mang tính bước ngoặt: từ một mặt hàng điện tử gia dụng thông thường chuyển dịch sang một trạng thái mang bản chất hoàn toàn khác.
.jpg "Thị trường cho thuê văn phòng Hà Nội và TP.HCM: Cạnh tranh gay gắt về giá")
