Công an tỉnh Nghệ An cho biết, điện thoại thông minh ngày càng trở thành mục tiêu hấp dẫn đối với tội phạm mạng. Chúng lưu trữ từ tin nhắn, ảnh cá nhân đến thông tin ngân hàng. Chỉ cần một sơ suất nhỏ, kẻ xấu có thể chiếm quyền kiểm soát thiết bị mà bạn không hề hay biết.
Các dấu hiệu cho thấy điện thoại đã bị chiếm quyền kiểm soát.
Ứng dụng lạ hoặc quảng cáo bật lên liên tục
Nếu trên điện thoại bỗng xuất hiện một ứng dụng kỳ lạ mà bạn không nhớ đã từng cài, đó là dấu hiệu cảnh báo quan trọng. Bạn cần chú ý ngay lập tức, vì đây có thể là biểu hiện đầu tiên của việc thiết bị bị cài phần mềm độc hại.
Android nổi tiếng vì khả năng tùy biến cao và cho phép cài ứng dụng từ nhiều nguồn khác nhau, không chỉ riêng Cửa hàng Play. Điều này đem lại sự linh hoạt cho người dùng, nhưng đồng thời cũng khiến Android dễ trở thành mục tiêu của các ứng dụng độc hại hơn so với iOS.
Có hai dạng mã độc phổ biến nhất trên điện thoại:
- Phần mềm quảng cáo (adware): Liên tục hiển thị pop-up và kiếm tiền từ lượt xem hoặc nhấp của bạn, gây khó chịu và ảnh hưởng đến việc sử dụng.
- Trojan: Nguy hiểm hơn nhiều vì có thể âm thầm đánh cắp dữ liệu cá nhân như mật khẩu, tin nhắn hay thông tin ngân hàng.
Dù là loại nào, khi thấy ứng dụng đáng ngờ, bạn nên gỡ bỏ ngay lập tức.
Trên Android, hãy nhấn giữ biểu tượng ứng dụng → chọn Thông tin ứng dụng để xem nguồn cài đặt. Nếu ứng dụng không đến từ Cửa hàng Play, khả năng cao nó được tải từ nguồn không an toàn.
Bạn cũng có thể dùng tính năng bảo mật Google Play Protect để quét mã độc bằng cách vào Cửa hàng Play → Ảnh đại diện → Play Protect → Quét.
Thiết bị chậm, nóng máy hoặc hao pin bất thường
Không phải phần mềm độc hại nào cũng gây ồn ào bằng quảng cáo bật lên. Nhiều loại được thiết kế để hoạt động âm thầm, ẩn sâu trong hệ thống, khiến bạn khó phát hiện. Một ví dụ điển hình là mã độc đào tiền điện tử (cryptojacking). Trước đây, dạng tấn công này chủ yếu xuất hiện trên máy tính, nhưng hiện đã có nhiều trường hợp ghi nhận trên điện thoại Android.
Mục đích của loại mã độc này không phải đánh cắp dữ liệu, mà là lén sử dụng sức mạnh xử lý của điện thoại để đào tiền mã hóa. Vì hoạt động liên tục ở chế độ nền, nó khiến thiết bị trở nên chậm, nóng bất thường dù bạn không chạy ứng dụng nặng.
Một dấu hiệu khác dễ nhận ra là pin tụt nhanh bất thường. Nếu bạn đã đóng toàn bộ ứng dụng mà điện thoại vẫn nóng lên hoặc pin giảm mạnh, đó là lúc bạn nên nghi ngờ. Để kiểm tra, hãy vào Cài đặt → Pin để xem ứng dụng nào đang tiêu thụ nhiều năng lượng. Nếu xuất hiện tên ứng dụng lạ hoặc dịch vụ chạy nền không rõ ràng, rất có thể máy đã bị cài mã độc.
Không chỉ cryptojacking, các loại phần mềm gián điệp và keylogger (ghi lại thao tác của người dùng) cũng liên tục chạy ngầm, sử dụng tài nguyên hệ thống và gây hao pin.
Bạn cũng nên kiểm tra mức tiêu thụ dữ liệu di động. Những đợt tăng đột biến dữ liệu bất thường có thể cho thấy điện thoại đang âm thầm gửi thông tin về máy chủ của kẻ tấn công, một dấu hiệu quan trọng cho thấy thiết bị đã bị xâm nhập.
Tin nhắn lạ hoặc yêu cầu đăng nhập bất thường
Lừa đảo trực tuyến vẫn là cách tấn công phổ biến và hiệu quả nhất hiện nay. Hacker thường gửi email hoặc tin nhắn SMS có gắn đường link dẫn đến những trang web trông rất giống trang chính thức, rồi dụ bạn tự nhập mật khẩu hoặc thông tin cá nhân.
Ở giai đoạn này, điện thoại của bạn chưa bị nhiễm mã độc, nhưng việc liên tục nhận được những tin nhắn hoặc email đáng ngờ là dấu hiệu cho thấy bạn đang trở thành mục tiêu tấn công.
Nguyên tắc an toàn nhất là không nhấp vào bất kỳ đường link nào hay tải tệp đính kèm từ nguồn bạn không hoàn toàn tin tưởng. Các dịch vụ như Gmail hiện đã làm khá tốt trong việc chặn email rác và cảnh báo liên kết nguy hiểm, nhưng bạn vẫn nên cẩn trọng nếu người gửi không quen biết.
Một dạng lừa đảo tinh vi hơn là lừa đảo qua email hoặc tin nhắn được nhắm mục tiêu cụ thể (spear phishing). Trong trường hợp này, tin nhắn có thể được viết rất tự nhiên, thậm chí giả danh người quen, khiến nạn nhân dễ bị mất cảnh giác.
Bật xác thực hai yếu tố (2FA) là cách quan trọng để ngăn ai đó đăng nhập trái phép, ngay cả khi mật khẩu của bạn bị lộ. Tuy nhiên, 2FA không phải là “lá chắn tuyệt đối”. Một số hệ thống chỉ yêu cầu bạn bấm “Cho phép” hoặc “OK” để xác nhận đăng nhập, và hacker có thể lợi dụng điều này để lừa bạn chấp thuận yêu cầu mà bạn không hề thực hiện.
Vì vậy, hãy đặc biệt chú ý: nếu điện thoại xuất hiện yêu cầu xác thực mà bạn không chủ động tạo ra, hãy từ chối ngay lập tức. Đây là lớp phòng vệ quan trọng giúp bạn tránh rơi vào bẫy của kẻ gian.
Phải làm gì khi phát hiện điện thoại bị điều khiển từ xa?
Khi kẻ lừa đảo điều khiển từ xa, màn hình điện thoại bị đen chỉ là hình thức che khuất về mặt thị giác. Các thao tác đánh cắp thông tin, chuyển tiền hoặc sử dụng thông tin của nạn nhân để vay tiền trực tuyến ở chế độ nền vẫn tiếp tục diễn ra.
Khi phát hiện bất thường, cần tháo SIM, tắt nguồn, ngắt mạng, không nhập bất kỳ mật khẩu nào và không phối hợp thực hiện bất kỳ thao tác nào theo yêu cầu của đối phương.
Đây là những biện pháp then chốt để nhanh chóng hạn chế thiệt hại và tránh tổn thất tài sản nghiêm trọng.
Cụ thể gồm 4 bước:
Bước 1: Ngắt kết nối vật lý
Lập tức tháo SIM khỏi điện thoại, qua đó cắt đứt kênh để kẻ lừa đảo đánh cắp mã xác thực SMS, gọi điện dụ dỗ hoặc đọc thông tin xác thực ở chế độ nền.
Đây là bước quan trọng để nhanh chóng hạn chế thiệt hại. Đồng thời, cưỡng chế tắt nguồn điện thoại và ngắt kết nối mạng để tránh kẻ lừa đảo tiếp tục điều khiển. Nếu có điều kiện, hãy trực tiếp ngắt mạng WiFi gia đình để tránh điện thoại tự động kết nối trở lại.
Bước 2: Đảm bảo an toàn cho tài khoản ngân hàng
Khi điện thoại đã bị kẻ lừa đảo kiểm soát, tuyệt đối không sử dụng chính chiếc điện thoại đó để đổi mật khẩu.
Hãy lập tức sử dụng điện thoại hoặc máy tính của người thân, bạn bè để đăng nhập ứng dụng ngân hàng và ngay lập tức thực hiện các thủ tục đóng băng tài khoản hoặc báo mất.
Các biện pháp bao gồm tạm thời khóa thẻ ngân hàng, hạn chế giao dịch ngoài quầy. Đồng thời, thay đổi tất cả mật khẩu thanh toán và đăng nhập, đồng thời hủy liên kết với tất cả các thiết bị đáng ngờ.
Bước 3: Kiểm tra an toàn
Sau khi đã tháo SIM và ngắt mạng, không lắp lại SIM, không kết nối WiFi và khởi động lại điện thoại ngay.
Lập tức gỡ tất cả các ứng dụng đáng ngờ liên quan đến điều khiển từ xa, họp trực tuyến hoặc chia sẻ màn hình. Đồng thời tắt các quyền như trợ năng, cửa sổ nổi, ghi màn hình... Trong trường hợp cần thiết, hãy khôi phục cài đặt gốc để xóa hoàn toàn mã độc.
Bước 4: Báo cảnh sát kịp thời
Lập tức báo hoặc đến đồn công an gần nhất trình báo. Đồng thời lưu giữ các bằng chứng liên quan để phối hợp với cơ quan công an điều tra.
.jpg "Thị trường cho thuê văn phòng Hà Nội và TP.HCM: Cạnh tranh gay gắt về giá")
