Kịch bản giá dầu vượt 125 USD khiến EU 'toát mồ hôi', nền kinh tế lớn thứ 2 khối thừa nhận: 'Chúng tôi không còn tiền'

Chủ tịch EC Ursula von der Leyen cho biết chỉ trong 10 ngày đầu của cuộc xung đột, giá dầu và khí đốt tăng đã khiến người nộp thuế châu Âu phải chi thêm khoảng 3 tỷ euro cho nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch.

Trong khi đó, dư địa tài chính của nhiều quốc gia đã cạn kiệt sau nhiều năm chi tiêu lớn để hỗ trợ nền kinh tế. Thống đốc Ngân hàng trung ương Pháp (Bank of France), François Villeroy de Galhau, thẳng thắn thừa nhận: “Chúng ta không còn tiền nữa”.

So với thời điểm Nga thực hiện chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine năm 2022, tình hình tài chính của châu Âu hiện khó khăn hơn. Khi đó, lãi suất vay nợ thấp và các hộ gia đình vẫn còn nguồn tiền hỗ trợ từ các gói kích thích thời đại dịch. Còn hiện tại, chi phí vay đang tăng mạnh, trong khi nợ công của Anh và Pháp đã đạt hoặc gần đạt mức cao nhất trong hơn 6 thập niên.

Giá năng lượng tăng cũng làm dấy lên nguy cơ cho xu hướng phi công nghiệp hóa tại châu Âu. Những ngành sử dụng nhiều năng lượng như hóa chất, thép hay sản xuất phân bón đang chịu áp lực lớn khi chi phí nhiên liệu tăng mạnh. Nhiều doanh nghiệp có thể buộc phải đóng cửa nhà máy hoặc chuyển sản xuất sang những khu vực có chi phí năng lượng thấp hơn như Trung Quốc hoặc Mỹ.

Tại Đức, Gerhard Freitag, quản lý một nhà máy của hãng sản xuất máy nông nghiệp Claas, cho biết chi phí vận chuyển đã tăng rõ rệt kể từ khi xung đột bùng phát. Công ty này đã ký các hợp đồng năng lượng dài hạn để giảm rủi ro, nên tác động từ giá năng lượng cao sẽ xuất hiện chậm hơn. Tuy nhiên, họ vẫn phải thực hiện các biện pháp tiết kiệm năng lượng như giảm nhiệt độ trong một số quy trình sản xuất và thay thế hệ thống chiếu sáng bằng đèn LED.

Theo CEO Claas, Jan-Hendrik Mohr, mối lo lớn hơn hiện nay nằm ở các khách hàng của họ - những người nông dân đang phải đối mặt với chi phí đầu vào tăng vọt. Giá dầu diesel và phân bón tăng sau xung đột tại Iran đang khiến lợi nhuận của nông dân bị thu hẹp. Điều này có thể đẩy giá thực phẩm tăng cao trong thời gian tới.

Ngành hóa chất châu Âu cũng chịu áp lực nặng nề. Công ty SKW Piesteritz tại miền đông Đức cho biết giá khí đốt - nguyên liệu chính để sản xuất phân bón, đã tăng mạnh. Theo đại diện Markus Bosch, nếu chi phí nguyên liệu không thể chuyển sang giá bán sản phẩm, doanh nghiệp sẽ đối mặt với rủi ro nghiêm trọng. Ông cảnh báo điều này có thể dẫn tới lạm phát lan rộng trong toàn bộ nền kinh tế.

Một số tập đoàn lớn đã bắt đầu cảm nhận rõ tác động của cuộc chiến. Công ty sản xuất sô-cô-la Lindt của Thụy Sĩ gần đây đã hạ dự báo kinh doanh trong năm nay, một phần do tình hình Trung Đông. Trong khi đó, hãng xe Volkswagen cho rằng xung đột sẽ làm gia tăng rủi ro địa chính trị và có thể ảnh hưởng tới doanh số của các thương hiệu cao cấp như Porsche và Audi.

Những khó khăn này càng trở nên nghiêm trọng hơn khi châu Âu vốn phụ thuộc mạnh vào thương mại quốc tế. Giá trị xuất nhập khẩu của khu vực đồng euro tương đương gần một nửa tổng sản lượng kinh tế, cao hơn nhiều so với khoảng 35% của Trung Quốc và 25% của Mỹ.

Các nhà kinh tế cảnh báo, nếu giá dầu tăng lên 125 USD/thùng hoặc cao hơn, nền kinh tế châu Âu có thể rơi vào suy thoái. 

Đối với Anh, quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu thực phẩm và năng lượng, tác động có thể đặc biệt nặng nề.

Theo các chuyên gia của Goldman Sachs, nền kinh tế Anh vốn đang dần phục hồi sau nhiều cú sốc liên tiếp như Brexit, đại dịch và bất ổn tài chính trong những năm gần đây. Tuy nhiên, cú sốc năng lượng mới có thể khiến tăng trưởng chậm lại đáng kể.

Ở một kịch bản tiêu cực hơn, nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa trong 3 tháng và giá dầu dao động từ 120 đến 150 USD/thùng, GDP của Đức có thể giảm gần 0,5 điểm phần trăm trong năm tới, theo ước tính của ngân hàng phát triển KfW.

Trong khi đó, giá nhiên liệu tại các trạm xăng đã bắt đầu tăng nhanh tại nhiều nước. Tại Đức, chi phí đổ đầy một bình xăng không chì đã tăng thêm khoảng 13 euro chỉ trong 1 tuần sau khi chiến sự bùng phát.

Khác với giai đoạn khủng hoảng năng lượng năm 2022, khi Pháp tung ra gói hỗ trợ trị giá 105 tỷ euro để trợ giá năng lượng, các chính phủ hiện không còn đủ nguồn lực để thực hiện những biện pháp quy mô lớn. Trong bối cảnh nợ công của Pháp lên tới 3.480 tỷ euro và thâm hụt ngân sách khoảng 5,4% GDP, khả năng tung ra các gói hỗ trợ lớn gần như không còn.

Thay vào đó, các biện pháp hiện nay chủ yếu mang tính hạn chế chi tiêu. Đức đề xuất cấm các trạm xăng thay đổi giá nhiều hơn 1 lần mỗi ngày, trong khi các nước châu Âu đồng ý giải phóng một phần dự trữ dầu chiến lược. Pháp cũng triển khai các cuộc kiểm tra để ngăn chặn việc tăng giá quá mức tại các trạm nhiên liệu.

Theo WSJ