Kể từ khi chính quyền Tổng thống Donald Trump triển khai chiến dịch phong tỏa năng lượng Cuba hồi tháng 1, chỉ 1 tàu chở dầu từ Nga cập cảng nước này. Đến tháng 5, chính phủ Cuba thông báo đã cạn nguồn dầu nhiên liệu và diesel.
Tuy nhiên, đường phố Cuba không hoàn toàn rơi vào tình trạng thiếu nhiên liệu như những tháng đầu. Theo phân tích dữ liệu thương mại của Wall Street Journal, xăng, diesel và các sản phẩm nhiên liệu từ Mỹ đang được đưa sang Cuba bằng nhiều lô hàng nhỏ, giúp ôtô, xe tải và máy phát điện gia đình tiếp tục hoạt động.
Nguyên nhân nằm ở một ngoại lệ đáng chú ý trong chính sách của Washington. Chỉ vài tuần sau khi bắt đầu siết nguồn cung dầu cho Cuba, Mỹ cho phép nhiên liệu được bán cho các doanh nghiệp tư nhân và người dân trên đảo theo những điều kiện nhất định.
Theo dữ liệu Cục Thống kê Dân số Mỹ được WSJ phân tích, từ khi cơ chế này được triển khai đến hết tháng 8, các cảng Mỹ đã xuất hơn 1,6 triệu thùng nhiên liệu sang Cuba, tổng trị giá trên 230 triệu USD.
Thứ trưởng Ngoại thương và Đầu tư Cuba Carlos Luis Méndez gọi tình hình hiện tại là một nghịch lý. Ông cho rằng chính sách của Washington đang khiến Cuba ngày càng phụ thuộc vào nhiên liệu Mỹ và gọi điều này là “hoàn toàn không thể chấp nhận”.
Nhà Trắng không bình luận về nhận định này, nhưng cho biết mục tiêu của chính quyền là tạo ra “thay đổi căn bản” tại Cuba.
Nền kinh tế do nhà nước chi phối của Cuba đang trải qua cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất kể từ khi Liên Xô tan rã trong thập niên 1990. Thiếu nhiên liệu khiến hoạt động kinh tế suy giảm và nhiều phương tiện giao thông công cộng phải ngừng hoạt động.
Trong bối cảnh đó, khu vực tư nhân ngày càng đóng vai trò lớn hơn. Các doanh nghiệp nhỏ bắt đầu tham gia những lĩnh vực trước đây chủ yếu do doanh nghiệp nhà nước đảm nhiệm, từ phân phối thực phẩm tới hàng hóa thiết yếu.
Oniel Díaz Castellanos, người điều hành một dịch vụ tư vấn doanh nghiệp tại Cuba, cho biết vài tháng trước đường phố gần như không có xe. Hiện ôtô và xe tải đã xuất hiện trở lại nhờ xăng dầu nhập từ Mỹ.
Nhiên liệu này còn giúp nhiều gia đình vận hành máy phát điện trong thời gian mất điện. Người dân sử dụng máy phát để bảo quản thực phẩm và chạy quạt trong thời tiết nóng, khi nhiều khu vực chỉ được cấp điện vài giờ mỗi ngày.
Theo nền tảng dữ liệu thương mại ImportGenius, hàng chục công ty Mỹ, phần lớn đặt tại miền nam Florida, đang xuất khẩu xăng, diesel và các sản phẩm liên quan sang Cuba. Phần lớn hàng rời Mỹ từ Port Everglades, Jacksonville và Houston.
Một số nhà xuất khẩu cho biết đây từng là hoạt động kinh doanh có biên lợi nhuận trên 50% vào đầu năm. Khi ngày càng nhiều doanh nghiệp tham gia và nguồn nhiên liệu Mỹ tới Cuba tăng lên, mức này giảm còn khoảng 20%.
Thay vì những tàu dầu khổng lồ, một đội tàu vận chuyển các bồn ISO và container nhiên liệu nhỏ liên tục di chuyển giữa hai nước. Cách vận chuyển này phù hợp với quy định của Mỹ, theo đó nhiên liệu chỉ được cung cấp cho doanh nghiệp tư nhân và cá nhân đủ điều kiện.
Sau khi cập cảng Mariel, các bồn nhiên liệu được vận chuyển bằng xe tải tới những nhà phân phối tư nhân rồi bán lại cho doanh nghiệp và người dân.
Havana cũng xuất hiện ngày càng nhiều điểm bán nhiên liệu tư nhân. Cuba đã bắt đầu hợp pháp hóa hoạt động này trong năm nay, ban đầu với bán buôn và sau đó mở rộng sang bán lẻ. Chính phủ còn cho doanh nghiệp tư nhân thuê một số trạm xăng thuộc tập đoàn dầu khí quốc doanh CUPET để phân phối nhiên liệu nhập khẩu.
Ranh giới giữa khu vực tư nhân và nhà nước tại Cuba lại không hoàn toàn rõ ràng. Các quan chức Cuba phủ nhận chính phủ trực tiếp thu lợi từ nhiên liệu Mỹ dành cho khu vực tư nhân. Tuy nhiên, WSJ cho biết ít nhất một phần nguồn cung đã tới các thực thể có liên hệ với nhà nước.
Tháng trước, giới chức Mỹ đã tịch thu lượng nhiên liệu trị giá 3 triệu USD mà họ cho rằng đang được chuyển tới một doanh nghiệp nhà nước. Havana phủ nhận có liên quan.
Dù trở thành nguồn cung quan trọng, nhiên liệu Mỹ hiện vẫn chỉ đáp ứng một phần nhu cầu của Cuba và chưa giải quyết được tình trạng mất điện.
Khoảng 40% điện của hòn đảo đến từ 7 nhà máy lớn đã hoạt động nhiều thập kỷ và phần lớn vượt xa tuổi thọ thiết kế. Một 40% khác được sản xuất tại các nhà máy điện nhỏ phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu - cũng là khu vực chịu tác động mạnh nhất từ việc nguồn cung bên ngoài bị siết chặt.
Theo WSJ
.jpg "Khối ngoại bán ròng gần nghìn tỷ trong tuần 9/13/11, một cổ phiếu bị \"xả\" gần 900 tỷ"){kind=avatar}
.png "Bà Trương Lý Hoàng Phi: Doanh thu vẫn tăng, nhưng lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp có thể đã bắt đầu suy giảm")
.png "Microsoft sập diện rộng, hàng nghìn người dùng bị ảnh hưởng")
