Theo Reuters ngày 8/10, USD tiến gần mức cao nhất trong 18 tháng, trong khi euro giảm xuống mức thấp nhất 17 tháng, còn 1,1174 USD. Tính từ đầu năm, USD đã tăng khoảng 5% so với euro, qua đó góp phần nâng chỉ số USD, thước đo sức mạnh của đồng bạc xanh so với rổ sáu đồng tiền chủ chốt.
Điểm đáng chú ý là đà tăng của USD lần này không chỉ đến từ các yếu tố của kinh tế Mỹ. Những vấn đề tài khóa và chính trị tại châu Âu cũng đang trở thành một động lực quan trọng.
Pháp trở thành tâm điểm của thị trường trái phiếu
Pháp đang là nguồn gây bất ổn lớn nhất trên thị trường trái phiếu khu vực đồng euro. Thâm hụt ngân sách lớn, nợ công cao và những khó khăn trong việc thông qua ngân sách năm 2027 khiến nhà đầu tư yêu cầu mức lợi suất cao hơn để nắm giữ trái phiếu Pháp.
Lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm đã tăng gần 80 điểm cơ bản kể từ đầu tháng 9 và lên mức cao nhất kể từ tháng 7/2002, sát ngưỡng 5%. Chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu Pháp và Đức cũng tăng mạnh, phản ánh mức bù rủi ro mà nhà đầu tư yêu cầu đối với nợ công Pháp.
Pháp dự kiến phát hành kỷ lục khoảng 340 tỷ euro trái phiếu trong năm 2027 để tài trợ cho ngân sách và tái cấp vốn một phần khoản nợ từ thời đại dịch. Trong bối cảnh chi phí vay tăng, thị trường ngày càng chú ý đến khả năng chính phủ kiểm soát thâm hụt và đưa nợ công về quỹ đạo bền vững.
Đáng chú ý, lợi suất cao trong trường hợp này không mang lại nhiều hỗ trợ cho euro. Thay vào đó, nó phản ánh phần bù rủi ro mà nhà đầu tư đòi hỏi khi nắm giữ trái phiếu Pháp. Đây cũng là lý do euro không hưởng lợi như thông thường khi lợi suất châu Âu tăng.
Áp lực bắt đầu lan sang Italy
Italy cũng đang chịu sức ép trên thị trường trái phiếu, dù mức độ rủi ro chưa tương đương Pháp.
Ngày 7/10, lợi suất trái phiếu chính phủ Italy kỳ hạn 10 năm tăng 15,8 điểm cơ bản lên 4,6936%, trong khi lợi suất trái phiếu Pháp tăng 16,6 điểm cơ bản lên 4,9132%. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu Đức chỉ tăng 3,1 điểm cơ bản lên 3,5123%, cho thấy nhà đầu tư đang phân biệt rõ hơn giữa các thị trường có mức độ rủi ro khác nhau.
Điều này đặc biệt đáng chú ý đối với eurozone. ECB điều hành chính sách tiền tệ chung, nhưng các chính phủ thành viên vẫn phải tự quản lý ngân sách, nợ công và nhu cầu phát hành trái phiếu.
Khi thị trường bắt đầu yêu cầu mức bù rủi ro cao hơn đối với một số nước thành viên, lợi suất tăng không nhất thiết đồng nghĩa với đồng euro mạnh hơn. Ngược lại, nếu lợi suất tăng vì lo ngại về tài khóa, đó có thể trở thành yếu tố gây sức ép lên đồng tiền chung.
ECB đứng trước bài toán khó
Một nghịch lý đang xuất hiện tại châu Âu là lạm phát tăng trở lại trong khi triển vọng tăng trưởng vẫn khiến thị trường thận trọng.
Lạm phát khu vực đồng euro đang chịu tác động lớn từ giá năng lượng. ECB đã tăng lãi suất hai lần trong mùa hè để ứng phó với áp lực giá, nhưng các quan chức ngân hàng trung ương gần đây phát tín hiệu rằng họ chưa vội tiếp tục tăng lãi suất trong ngắn hạn, bởi phần lớn đợt tăng lạm phát hiện nay đến từ năng lượng và chưa tạo ra hiệu ứng lan rộng rõ rệt sang tiền lương hay lạm phát cơ bản.
Điều đó đặt ECB vào thế khó. Nếu tiếp tục thắt chặt để kiểm soát lạm phát, chi phí tài chính của doanh nghiệp, hộ gia đình và các chính phủ sẽ tăng thêm. Nhưng nếu quá thận trọng trong bối cảnh giá năng lượng còn cao, áp lực lạm phát có thể kéo dài.
Vì thế, thị trường đang không chỉ theo dõi mức lãi suất của ECB mà còn quan tâm đến câu hỏi liệu ngân hàng trung ương có thể chống lạm phát mà không gây thêm sức ép lên tăng trưởng hay không.
Giá năng lượng làm bài toán của châu Âu thêm khó
Giá năng lượng là một điểm yếu khác của khu vực đồng euro.
Châu Âu phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng và có tỷ trọng sản xuất công nghiệp lớn. Khi giá dầu và khí đốt tăng, doanh nghiệp phải đối mặt với chi phí đầu vào cao hơn, trong khi người tiêu dùng cũng chịu sức ép từ giá nhiên liệu và hàng hóa.
Benjamin Ford, nhà nghiên cứu tại Macro Hive, cho rằng châu Âu dễ tổn thương hơn Mỹ trước các cú sốc năng lượng vì khu vực này phụ thuộc nhiều hơn vào nhập khẩu năng lượng và sản xuất công nghiệp. Ông dự báo euro có thể giảm về khoảng 1,10 USD trong vòng một tháng, thấp hơn gần 2% so với mức hiện tại.
Giá năng lượng cao vì vậy tạo ra sức ép kép: làm lạm phát tăng, đồng thời khiến tăng trưởng yếu đi. Đây là một trong những lý do khiến lợi suất châu Âu tăng nhưng euro vẫn suy yếu.
Vì sao khó khăn của châu Âu lại hỗ trợ USD?
USD đang nhận được sự hỗ trợ từ lợi suất trái phiếu Mỹ cao, triển vọng tăng trưởng tương đối vững và kỳ vọng chính sách tiền tệ vẫn có thể duy trì ở mức chặt nếu lạm phát tiếp tục dai dẳng. Trong khi đó, euro chịu sức ép từ những bất ổn tài khóa tại Pháp, rủi ro lan sang các thị trường khác trong eurozone và tác động của giá năng lượng lên tăng trưởng.
Reuters ngày 8/10 cho biết biên độ lợi suất giữa Đức và các nước có mức nợ cao như Pháp, Italy đang mở rộng, trong khi giá dầu tăng tiếp tục gây áp lực lên thị trường trái phiếu. Những yếu tố này đã kéo euro xuống mức thấp nhất kể từ tháng 5/2025.
Ở Mỹ, biên bản cuộc họp tháng 9 của Fed cho thấy các quan chức coi lạm phát là rủi ro lớn đối với triển vọng chính sách. Thị trường khi đó đã định giá hoàn toàn một đợt tăng lãi suất 25 điểm cơ bản vào tháng 12, dù Fed được dự báo giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp tháng 10.
Điều này tạo thêm lợi thế tương đối cho các tài sản định giá bằng USD.
Thị trường phái sinh cũng nghiêng về kịch bản euro yếu
Tâm lý thận trọng với euro còn thể hiện trên thị trường phái sinh, khi nhà đầu tư tăng nhu cầu phòng hộ trước nguy cơ đồng tiền chung tiếp tục giảm.
Xu hướng này đáng chú ý bởi thị trường ngoại hối thường phản ứng rất nhanh với những thay đổi trong kỳ vọng về chính sách tiền tệ và rủi ro tài khóa. Khi triển vọng của euro xấu đi, nhu cầu phòng hộ có thể tiếp tục gia tăng, qua đó củng cố áp lực giảm giá.
Một đồng euro yếu cũng làm hàng hóa nhập khẩu tính bằng USD trở nên đắt hơn đối với châu Âu. Nếu giá năng lượng toàn cầu tiếp tục ở mức cao, tác động này sẽ càng rõ.
USD hưởng lợi từ sự khác biệt giữa hai bờ Đại Tây Dương
Điểm đáng chú ý nhất của thị trường tiền tệ hiện nay không phải là Mỹ không có vấn đề. Washington vẫn phải đối mặt với lạm phát, chi phí vay cao và những rủi ro tài khóa riêng.
Tuy nhiên, trong tương quan với châu Âu, các yếu tố này chưa làm suy giảm sức hấp dẫn của USD. Ngược lại, lợi suất Mỹ cao và kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao đang hỗ trợ đồng bạc xanh.
Trong khi đó, những vấn đề của châu Âu tác động trực tiếp hơn đến niềm tin đối với euro, từ thâm hụt ngân sách, nợ công cho tới bất ổn chính trị và giá năng lượng.
Karl Schamotta, chiến lược gia thị trường chính tại Corpay, cho rằng sự chú ý của nhà đầu tư đang tập trung vào những quốc gia mà bất ổn chính trị cản trở việc đưa tài khóa trở lại quỹ đạo bền vững.
Điều này giải thích tại sao câu chuyện USD mạnh hiện nay không thể chỉ nhìn qua lăng kính Fed. Những vấn đề của châu Âu cũng đang làm thay đổi cán cân trên thị trường ngoại hối.
Euro còn chịu sức ép trong bao lâu?
Nếu giá năng lượng tiếp tục tăng và những bất ổn tài khóa tại Pháp kéo dài, euro có thể tiếp tục chịu áp lực. Khi đó, ECB sẽ phải cân nhắc giữa kiểm soát lạm phát và hạn chế tác động tiêu cực của lãi suất cao lên tăng trưởng.
Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa USD sẽ tăng liên tục. Cán cân có thể thay đổi nếu kinh tế Mỹ suy yếu rõ rệt, lạm phát hạ nhiệt nhanh hơn dự kiến hoặc Fed chuyển sang nới lỏng chính sách.
Ở thời điểm hiện tại, lợi thế của USD đến từ cả hai phía: sức mạnh tương đối của kinh tế Mỹ và sự suy yếu của những điểm tựa đối với euro.
Vì vậy, câu chuyện đáng chú ý trên thị trường tiền tệ không đơn thuần là USD mạnh lên. Đó còn là việc euro đang mất dần lợi thế khi các vấn đề tài khóa, chính trị và năng lượng khiến nhà đầu tư phải đánh giá lại rủi ro của khu vực đồng euro.
Nếu áp lực đối với trái phiếu Pháp tiếp tục kéo dài và lan rộng, trong khi giá năng lượng vẫn ở mức cao, những bất ổn của châu Âu có thể tiếp tục trở thành một trong các yếu tố hỗ trợ USD trong những tháng tới.
.png "“Gã khổng lồ” bất động sản khu công nghiệp sắp trả cổ tức 6.000 đồng/cp")
