Để xăng dầu vận hành theo cơ chế giá thị trường, cũng nên chấm dứt hoạt động của Quỹ bình ổn giá

Lê Sáng | 15:57 18/11/2026

Đó là quan điểm của ông Nguyễn Tiến Thỏa - Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam (VVA) khi trao đổi với báo chí về kiến nghị mới đây của Thanh tra Chính phủ về việc nghiên cứu chấm dứt Quỹ bình ổn giá xăng dầu, chuyển sang cơ chế kết hợp dự trữ quốc gia và công cụ thuế.

Để xăng dầu vận hành theo cơ chế giá thị trường, cũng nên chấm dứt hoạt động của Quỹ bình ổn giá
Ông Nguyễn Tiến Thỏa, Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam. Ảnh: Phạm Hải - Vietnamnet

Theo đó, trước câu hỏi có nên bỏ Quỹ bình ổn giá xăng dầu (QBOGXD) hay không, ông Thỏa cho rằng, việc chấm dứt vai trò lịch sử của QBOGXD phụ thuộc vào việc nhà quản lý sẽ áp dụng cơ chế giá nào. Nếu nó gắn với việc chuyển hẳn sang cơ chế giá thị trường thì những kiến nghị ấy là phù hợp.

“Thực tế những năm qua, chúng ta điều hành giá xăng dầu chưa hoàn toàn theo cơ chế giá thị trường, với tư tưởng cơ bản cố gắng bảo đảm giá xăng dầu ổn định tương đối. Vì vậy, quỹ được hình thành nhằm tạo công cụ chủ động can thiệp trực tiếp vào giá. Theo đó, giá xăng dầu trong nước được điều hành theo chu kỳ, kết hợp sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu khi giá tăng cao. Cơ chế này nhằm ngăn những đợt tăng giá đột biến, hạn chế tác động tiêu cực đến các mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô như lạm phát, tăng trưởng, lãi suất, tỷ giá, việc làm,... đồng thời góp phần bảo đảm an sinh xã hội. Trong bối cảnh đó, việc duy trì Quỹ bình ổn giá xăng dầu là cần thiết”, Chủ tịch VVA Nguyễn Tiến Thỏa nêu quan điểm.

Cũng theo ông Thỏa, trong bối cảnh hiện nay, nếu chúng ta chuyển hẳn sang cơ chế giá thị trường, doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu sẽ được quyền quyết định giá theo tín hiệu khách quan của giá thị trường thế giới. Khi đó, Nhà nước thực hiện điều tiết giá thị trường chủ yếu bằng các công cụ gián tiếp từ chính các công cụ của thị trường (cung - cầu, thuế, phí... ) tác động vào giá, thay cho các biện pháp can thiệp trực tiếp làm méo mó thị trường.

“Vì vậy, cũng nên chấm dứt hoạt động của quỹ, bởi giữ nó sẽ không phù hợp với mục tiêu để giá xăng dầu vận hành theo cơ chế thị trường. Chỉ có như vậy mới bảo đảm để giá trong nước bám sát biến động của giá thế giới, giảm thiểu hiện tượng lệch pha giữa giá trong nước và giá thế giới. Đồng thời, xóa bỏ được tình trạng “nín giá”, không điều chỉnh khi giá thế giới tăng cao, để khi bắt buộc phải điều chỉnh giá thì điều chỉnh ở mức cao, giật cục như cơ chế cũ”, ông Nguyễn Tiến Thỏa nhận định.

xang-dau-17757348984511665408169-17774548934483140470-20-0-420-640-crop-1777454897890941405835.jpg

Giải pháp để điều hành giá xăng dầu “hậu quỹ bình ổn giá”

Trao đổi về những vấn đề đặt ra trong điều hành giá xăng dầu trong trường hợp bỏ cơ chế Quỹ bình ổn giá, ông Thỏa cho rằng, đề xuất dùng cơ chế kết hợp giữa dự trữ quốc gia và công cụ thuế là phù hợp.

Theo đó, đối với dự trữ quốc gia, trong cơ chế thị trường, cung - cầu giữ vai trò trực tiếp quyết định sự hình thành và biến động của giá cả. Dự trữ quốc gia là một bộ phận trong tổng nguồn cung, góp phần giúp chúng ta chủ động ứng phó với tình trạng thiếu hụt nguồn cung, bảo đảm dòng chảy xăng dầu không bị đứt gãy trong mọi tình huống, góp phần bảo đảm nguồn cung cho thị trường.

Cũng theo ông Thỏa, với dự trữ quốc gia, cần nhanh chóng nâng mức dự trữ lên khoảng 90 ngày nhập khẩu ròng, thay vì chỉ 5-7 ngày như hiện nay. Đây cũng là mục tiêu Bộ Chính trị đề ra tại Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025.

kho-du-tru-xang-dau-chien-luoc-cua-cua-my-xuong-muc-thap-ky-luc-trong-gan-40-nam1664021266-22367404113006873095896.jpeg
Dự trữ xăng dầu được kiến nghị dùng làm công cụ điều hành giá. Ảnh minh họa 

Cùng với đó, cần xây dựng cơ chế luân chuyển dự trữ hợp lý và cơ chế xuất hàng dự trữ để tham gia bình ổn thị trường. Đặc biệt, phải bảo đảm khả năng ứng phó kịp thời với tình trạng thiếu hụt nguồn cung trong các tình huống đột xuất, cấp bách như thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn hoặc các yêu cầu về an ninh, quốc phòng.

Theo ông Thỏa, khi cung - cầu cân đối, thị trường sẽ hình thành mức giá hợp lý, ngược lại, nếu nguồn cung xăng dầu thiếu hụt so với nhu cầu, tình trạng sốt giá là khó tránh khỏi.

Đối với công cụ thuế, gồm thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường, ông Thỏa đánh giá, đây là những yếu tố cấu thành giá xăng dầu theo quy định của pháp luật. Vì vậy, việc tăng hoặc giảm các loại thuế này sẽ trực tiếp làm thay đổi giá bán xăng dầu mà không làm méo mó tín hiệu giá thị trường.

“Từ 1/11/2026, Chính phủ cho phép giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0%, lập tức giá xăng giảm mạnh từ 1.575-1.804 đồng/lít, tác động tích cực ngay đến thị trường”, Chủ tịch VVA Nguyễn Tiến Thỏa nhấn mạnh vai trò của công cụ thuế đối với giá xăng dầu.

Cũng theo Chủ tịch VVA Nguyễn Tiến Thỏa, việc điều chỉnh của công cụ thuế cần linh hoạt nhưng phải dựa trên những nguyên tắc và giới hạn cụ thể về biến động thị trường. Đồng thời, cần đánh giá đầy đủ tác động đến các mục tiêu kinh tế vĩ mô để quyết định tăng, giảm thuế một cách hợp lý.

“Việc giảm thuế xăng dầu chắc chắn sẽ làm giảm nguồn thu ngân sách nhà nước từ mặt hàng này. Tuy nhiên, đây là giải pháp mang tính tình thế, cần chấp nhận sự đánh đổi và coi đó là một khoản đầu tư cho nền kinh tế. Bởi việc giảm thuế sẽ góp phần hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, kiểm soát lạm phát theo mục tiêu đề ra. Đổi lại, ngân sách có thể được bù đắp bằng nguồn thu tăng thêm ở khâu đầu ra cuối cùng của hoạt động sản xuất, kinh doanh trong toàn bộ nền kinh tế”, Chủ tịch VVA Nguyễn Tiến Thỏa phân tích.

Giữ vững vai trò điều hành của nhà nước

Từ những phân tích nêu trên, Chủ tịch VVA Nguyễn Tiến Thỏa cho rằng, Nếu chấm dứt hoạt động của Quỹ bình ổn giá xăng dầu và chuyển sang cơ chế giá thị trường, tình trạng mua cao, bán thấp do sử dụng quỹ để kìm giá bán sẽ không còn. Khi đó, giá xăng dầu trong nước sẽ phản ánh sát hơn và kịp thời hơn những biến động của giá thế giới.

Tuy nhiên, ông Thỏa nhấn mạnh quan điểm, việc thực hiện cơ chế giá thị trường không có nghĩa là Nhà nước thả nổi, để mặc những mặt trái của thị trường tác động một cách tự do, tự phát. Thay vào đó, giá xăng dầu vẫn vận hành theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước.

“Việc giá xăng dầu trong nước có xảy ra những cơn sốt giá khi thị trường thế giới biến động mạnh, bất thường hay không phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng phản ứng chính sách nhanh chóng, linh hoạt. Trong đó, quan trọng là việc triển khai các giải pháp cân đối cung cầu, điều chỉnh thuế, phí và áp dụng các biện pháp bình ổn giá khác theo quy định của Luật Giá”, ông Thỏa nhấn mạnh.

Bài liên quan

(0) Bình luận
Để xăng dầu vận hành theo cơ chế giá thị trường, cũng nên chấm dứt hoạt động của Quỹ bình ổn giá
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO