Sáng 7/10, Liên minh HTX Việt Nam, Tạp chí Kinh Doanh (VnBusiness) và Viện Khoa học Kinh tế Hợp tác tổ chức Diễn đàn “Chuyển đổi số trong HTX: Từ dữ liệu sản xuất đến mở rộng thị trường” tại Hà Nội.
Diễn đàn nhằm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; đồng thời triển khai Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số của Liên minh HTX Việt Nam.
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam cho biết, tại các diễn đàn quốc tế lớn, chuyển đổi số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn đã trở thành yêu cầu bắt buộc và là xu thế tất yếu. Tuy nhiên, nhìn lại khu vực HTX của chúng ta, mức độ thực hành chuyển đổi số vẫn còn rất hạn chế - chỉ số trưởng thành mới đạt khoảng 29,5%, đang ở giai đoạn bắt đầu.
Khoảng cách này đòi hỏi chúng ta phải hành động ngay lập tức. Chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà là con đường bắt buộc phải đi để tạo ra giá trị thiết thực cho HTX và thành viên, nâng cao năng lực quản trị, sản xuất, kinh doanh và phát triển thị trường trong thời đại mới.
Điểm nghẽn của chuyển đổi số trong HTX hiện nay không đơn thuần nằm ở thiết bị hay công nghệ. Điểm nghẽn còn nằm ở dữ liệu, kỹ năng và phương thức quản trị. Quan trọng hơn là khả năng biến công nghệ thành giá trị kinh tế.
Chuyển đổi số trong HTX không nên bắt đầu bằng câu hỏi “mua công nghệ gì”, mà phải bắt đầu bằng câu hỏi “công nghệ giải quyết được vấn đề gì”.
Theo bà Cao Xuân Thu Vân, cốt lõi của chuyển đổi số là dữ liệu. - nguồn lực tạo ra giá trị và năng lực cạnh tranh thực sự. Công nghệ giúp chuẩn hóa toàn bộ thông tin về nguyên liệu, quy trình, sản lượng, chất lượng và chi phí; từ đó biến câu chuyện sản phẩm từ "cảm tính" thành "có thể kiểm chứng".
Thứ hai là quản trị dữ liệu. Công nghệ phải giúp HTX quản lý thành viên tốt hơn, tổ chức sản xuất hiệu quả hơn, giảm chi phí, nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng và ra quyết định nhanh hơn. Nếu đầu tư công nghệ nhưng quản trị không tốt hơn, chi phí không giảm, hiệu quả không tăng thì cần xem lại cách thức chuyển đổi số.
Thứ ba là thị trường. Chuyển đổi số phải giúp sản phẩm của HTX tiếp cận được nhiều khách hàng hơn, kết nối với doanh nghiệp và hệ thống phân phối, tham gia thương mại điện tử và từng bước đi sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Tuy nhiên, để đạt được những kết quả đó, chúng ta cần xác định đây là một quá trình dài hạn. Một HTX đơn lẻ khó có thể tự giải quyết toàn bộ bài toán chuyển đổi số. Chuyển đổi số trong HTX cần được đặt trong một hệ sinh thái hỗ trợ. Nhà nước kiến tạo thể chế, hạ tầng dữ liệu và hệ thống. Liên minh Hợp tác xã Việt Nam kết nối nhu cầu của HTX với chính sách, công nghệ, tài chính và thị trường.
Lấy ví dụ một HTX thuê nhân sự công nghệ với chi phí khoảng 15 triệu đồng/tháng, bà Vân cho rằng, điều quan trọng nhất là người đứng đầu HTX phải biết mình cần người đó làm gì, dữ liệu nào cần quản lý và kết quả nào cần đạt được. Các tổ chức tài chính, tín dụng cần có sản phẩm phù hợp để HTX đầu tư. Doanh nghiệp và hệ thống phân phối cần đưa ra những yêu cầu rõ ràng về chất lượng dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn thị trường.
Về phía HTX, cần chủ động thay đổi tư duy quản trị, coi dữ liệu là tài sản và công nghệ là công cụ để nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Nếu từng chủ thể làm riêng lẻ thì rất khó tạo ra sự chuyển biến. Nhưng nếu kết nối thành một hệ sinh thái, chúng ta có thể giảm đáng kể chi phí và rủi ro.
“Tôi đề nghị diễn đàn hôm nay tập trung trả lời bốn vấn đề: Làm thế nào để hợp tác xã có thể tạo lập, chuẩn hóa và khai thác dữ liệu sản xuất một cách đơn giản, hiệu quả? Đâu là những giải pháp số dễ dùng, chi phí hợp lý, phù hợp với hợp tác xã nhỏ và vừa? Cơ chế nào giúp hợp tác xã tiếp cận thuận lợi hơn với chính sách, tài chính, công nghệ và nguồn nhân lực phục vụ chuyển đổi số? Làm thế nào để kết nối dữ liệu và công nghệ với doanh nghiệp, hệ thống phân phối và thị trường, để sản phẩm hợp tác xã bán được nhiều hơn và có giá trị cao hơn?”, bà Cao Xuân Thu Vân nhấn mạnh.
