Tại Diễn đàn Thị trường vốn Việt Nam 2026 do Báo Tuổi Trẻ phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức chiều 30/10, ông Johan Nyvene, Chủ tịch HĐQT Công ty Chứng khoán TP.HCM (HSC), cho rằng sự chuẩn bị của doanh nghiệp Việt Nam khi IPO, kể cả ở những doanh nghiệp quy mô lớn, còn yếu.
Lý do là đa phần doanh nghiệp đang quen huy động vốn từ kênh ngân hàng. Theo ông, khi vay tiền ngân hàng, chỉ cần một kế toán trưởng đi nói chuyện và trình bày số liệu quá khứ, rồi đưa ra tài sản thế chấp là có thể được nhà băng giải ngân.
Trái lại, nếu tiến hành một đợt IPO hay phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp cần phải làm roadshow, phải đi gặp các nhà đầu tư ở ngoài Việt Nam, phải trình bày rõ cho họ các thông tin.
“Nhiều doanh nghiệp trong nước không có nổi một giám đốc tài chính đủ tầm để làm những việc đó”, Chủ tịch HSC nói thẳng và chỉ ra: Có trường hợp, Chủ tịch hay là giám đốc công ty còn không hiện diện tại cuộc gặp gỡ nhà đầu tư. Điều này chưa tạo được đủ sự tin cậy cho nhà đầu tư.
Không chỉ có vấn đề về mặt nhân sự, doanh nghiệp nội còn thiếu sự chuẩn bị về tài chính. Số liệu có thể đã được kiểm toán nhưng doanh nghiệp lại không chuẩn bị kỹ để trả lời câu hỏi của các nhà đầu tư.
Bởi, theo ông Johan Nyvene, nhà đầu tư ngoại có thể hỏi rất chi tiết về phân loại doanh thu, như doanh thu đó đến từ khách hàng ngắn hạn hay là dài hạn, khách lặp lại hay khách mới. Nhiều doanh nghiệp Việt không có những phân tích dạng này nên số liệu tài chính kém thuyết phục.
Trong thực tế, ông chỉ ra, doanh nghiệp nội đang quen làm những thứ nhanh, gọn, và không đòi hỏi nhiều chi phí như vay vốn ngân hàng.
Song, nếu muốn huy động vốn từ các nhà đầu tư chuyên nghiệp nước ngoài, doanh nghiệp cần phải có tư vấn, kiểm toán, hãy tư vấn luật. Các chi phí này cộng lại có thể lên tới vài triệu USD.
Khi thấy chi phí lớn, doanh nghiệp lại chọn đi vay ngân hàng cho dễ. Và sự thoái thác đó kéo dài qua nhiều năm, cho đến khi lãi suất lên hơn 10% như hiện nay thì doanh nghiệp mới than: “Ôi chết rồi. Tôi không đi vay ngân hàng bây giờ được, ông giúp tôi huy động vốn quốc tế bằng phát hành trái phiếu đi”, ông Johan Nyvene nói và cho rằng: "Đó là điều rất là vô lý".
Dè chừng doanh nghiệp 'đánh bóng'
Trong khi đó, ở vai trò của một quỹ đầu tư, ông Đinh Đức Minh - Giám đốc Đầu tư cấp cao Công ty CP Quản lý quỹ VinaCapital cho biết, đơn vị này đặt ra hàng loạt câu hỏi trước khi quyết định đầu tư vào một doanh nghiệp.
Đơn cử, VinaCapital xem mô hình kinh doanh có bền vững và phát triển trong tương lai được hay là không? Tương quan về cạnh tranh của doanh nghiệp so với những đối thủ khác ở trên thị trường như thế nào? Hay công ty có những cái lợi thế nào để duy trì được năng lực cạnh tranh?
Bên cạnh đó, đơn vị cũng ‘soi’ chiến lược kinh doanh, năng lực của ban lãnh đạo và chất lượng quản trị doanh nghiệp.
“Chúng tôi đặt yếu tố quan trọng vào độ minh bạch trong quản trị doanh nghiệp cũng như là tính minh bạch về công bố thông tin”, ông Minh nói.
Ngoài ra, chất lượng tăng trưởng là điều cũng rất đáng lưu tâm. Có những công ty tăng trưởng nhưng các quỹ vẫn rất thận trọng trong quyết định đầu tư.
Chất lượng tăng trưởng không chỉ đến từ số liệu lợi nhuận trên báo cáo tài chính, có những công ty báo cáo số liệu tăng trưởng nhưng dòng tiền lại không đi đôi tương xứng. Bởi, tăng trưởng đó có thể đến từ những thu nhập bất thường hay là những giao dịch về tài chính, những giao dịch không làm phát sinh dòng tiền, không mang lại lợi ích cho cổ đông.
Hoặc đối với những doanh nghiệp đưa ra giá chào bán quá cao, VinaCapital cũng rất thận trọng và tránh.
Ông Đinh Đức Minh lý giải, khi chào bán cổ phiếu, doanh nghiệp có xu hướng là bán được giá càng cao càng tốt và đưa ra tất những thông tin tích cực 'đánh bóng' về tình hình kinh doanh.
Song, nếu thấy doanh nghiệp đó định giá quá cao, VinaCapital cũng sẽ tránh đầu tư.
Theo Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đến ngày 21/10, quy mô thị trường cổ phiếu đạt 10,16 triệu tỷ đồng, tương đương 79,1% GDP ước tính năm 2025; thị trường trái phiếu niêm yết đạt khoảng 2,94 triệu tỷ đồng, tương đương 22,9% GDP. Số lượng tài khoản nhà đầu tư đã vượt 14 triệu.
Đặc biệt, việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp ngày 21/9 đang mở ra cơ hội tiếp cận rộng hơn với các nhà đầu tư tổ chức và dòng vốn quốc tế.
.jpg "Ông Trịnh Văn Tuệ bị khởi tố, doanh nghiệp phát thông báo quan trọng")
