Bức tranh thị trường trái phiếu doanh nghiệp quý 3/2026: Áp lực nợ chậm trả đè nặng các "ông lớn" bất động sản

Tăng trưởng nhờ ngân hàng và bất động sản

Theo báo cáo tổng quan thị trường TPDN quý 3/2026 từ VIS Rating, tổng giá trị phát hành sơ cấp trong quý đạt 172 nghìn tỷ đồng, tăng 9,7% so với cùng kỳ (svck). Trong đó, phát hành riêng lẻ chiếm áp đảo với 83%, phần còn lại 17% thuộc về phát hành ra công chúng. Lãi suất phát hành (coupon) trung bình của nhóm ngân hàng ghi nhận ở mức 8,8%/năm, trong khi nhóm bất động sản là 11,5%/năm.

Lực đẩy chính cho đà tăng trưởng phát hành đến từ hai nhóm ngành chủ lực. Thứ nhất là nhóm ngân hàng chiếm 66% tổng giá trị phát hành. Các ngân hàng quốc doanh và một số ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân (tiêu biểu như Sacombank) đã đẩy mạnh phát hành trái phiếu thứ cấp (vốn cấp 2) nhằm đáp ứng các quy định về hệ số an toàn vốn. Đáng chú ý, dòng trái phiếu thường của các ngân hàng lại sụt giảm 22% svck, do ngân hàng chuyển hướng sang huy động nguồn vốn dài hạn từ khách hàng cá nhân thông qua chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn dài.

Thứ hai, nhóm bất động sản chiếm 26% tổng giá trị phát hành. Mặc dù tổng giá trị phát hành bất động sản tăng 29% svck, hoạt động huy động vốn này lại phản ánh sự tập trung lớn vào một vài tên tuổi nổi bật. Trong đó có Vinhomes và các đơn vị liên quan đến Masterise. Đáng chú ý, các lô trái phiếu kỳ hạn dài từ 3 đến 7 năm được phát hành bởi nhóm doanh nghiệp liên quan đến Masterise nhằm phục vụ các dự án quy mô lớn.

Bên cạnh đó, nhiều đợt phát hành lớn được ghi nhận trong quý 3/2026. Đơn cử như Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank ) phát hành ra công chúng lô trái phiếu thứ cấp kỳ hạn 10 năm với giá trị 14.673 tỷ đồng (lãi suất kỳ đầu 7,9%/năm).

CTCP Vinhomes phát hành riêng lẻ 8.000 tỷ đồng trái phiếu thường kỳ hạn 2 năm, có tài sản đảm bảo (lãi suất 12%/năm).

Nhóm các công ty liên quan gồm CTCP Phát triển Bất động sản Hưng Long, CTCP Dịch vụ Cao Ốc Masterise Lumiere Office, và Công ty TNHH Đầu tư Kinh doanh và Phát triển Thành Quang mỗi đơn vị phát hành thành công 7.000 tỷ đồng trái phiếu riêng lẻ có tài sản đảm bảo, kỳ hạn từ 4 đến 7 năm (lãi suất 10,6%/năm).

Techcombank phát hành riêng lẻ 5.000 tỷ đồng trái phiếu thường, VIB thực hiện nhiều đợt phát hành riêng lẻ với tổng giá trị 9.300 tỷ đồng, và HDBank phát hành thành công 3.000 tỷ đồng.

Giao dịch thứ cấp sôi động

Tính đến cuối quý 3/2026, tổng giá trị TPDN đang lưu hành trên toàn thị trường đạt 1.535 nghìn tỷ đồng, tương đương 10,9% GDP danh nghĩa. Cơ cấu dư nợ theo ngành tiếp tục ghi nhận ngân hàng dẫn đầu với 699 nghìn tỷ đồng, tiếp theo là bất động sản dân cư với 475 nghìn tỷ đồng.

Trên thị trường thứ cấp, không khí giao dịch diễn ra sôi động với giá trị giao dịch trung bình hàng ngày đạt 7,2 nghìn tỷ đồng, tăng 12,2% svck. Top các tổ chức phát hành có trái phiếu được giao dịch nhiều nhất trong quý bao gồm: CTCP Vinhomes: 45.156 tỷ đồng (lũy kế từ đầu năm đạt 113.374 tỷ đồng); CTCP Hàng không Vietjet: 39.084 tỷ đồng (lũy kế 65.362 tỷ đồng); HDBank: 32.492 tỷ đồng (lũy kế 140.789 tỷ đồng); Tập đoàn Vingroup - CTCP: 21.739 tỷ đồng (lũy kế 60.038 tỷ đồng); VIB: 21.398 tỷ đồng (lũy kế 64.355 tỷ đồng).

Mặc dù thị trường xuất hiện sự gia tăng về quy mô phát hành, rủi ro tín nhiệm tại một số doanh nghiệp vẫn tiếp tục hiện hữu. Tỷ lệ chậm trả lũy kế 12 tháng gần nhất ghi nhận mức giảm xuống còn 0,2%. Trong quý 3/2026, giá trị phát sinh chậm trả mới chỉ là 0,3 nghìn tỷ đồng.

Trường hợp phát sinh chậm trả lần đầu kể từ đầu năm, đáng chú ý là Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Bất động sản Green Land với lô trái phiếu GRL12501 chậm trả lãi 315 tỷ đồng vào ngày 28/08/2026; Công ty TNHH Phát triển kinh doanh xây dựng 3 với lô XD3CH2328001 chậm trả gốc với 2.210 tỷ đồng vào ngày 20/6/2026; Công ty Đầu tư phát triển Residence với lô RESCH2426001 chậm trả lãi 660 tỷ đồng vào ngày 31/03/2026; Công ty TNHH Thành phố Aqua với lô trái phiếu TPACH2125001 chậm trả lãi 500 tỷ đồng vào ngày 17/03/2926; CTCP Thuỷ điện. Thuận Hoà Hà Giang…

Áp lực nghĩa vụ nợ vẫn đè nặng lên các doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái Novaland do doanh số bán hàng chững lại, lãi suất neo ở mức cao và khả năng tự tạo dòng tiền bị hạn chế.

Để ứng phó với áp lực trả nợ ngắn hạn, các tổ chức phát hành như CTCP Đầu tư và Du lịch Vạn Hương hay CTCP Đầu tư Thương mại SMC đã chủ động thương lượng gia hạn kỳ hạn trái phiếu thêm từ 1 đến 2 năm.

Ở chiều ngược lại, công tác xử lý và khắc phục nợ chậm trả cho trái chủ đã đạt được chuyển biến rất tích cực. Tỷ lệ thu hồi nợ lũy kế cải thiện đáng kể lên 51,5% (tăng 3,8 percentage points so với quý trước). Trong quý 3/2026, đã có hơn 11 nghìn tỷ đồng tiền mặt được các doanh nghiệp hoàn trả cho nhà đầu tư.

Tuy nhiên, vẫn còn một số tổ chức phát hành có giá trị hoàn trả nợ gốc chậm trả lớn nhất trong quý. Điển hình là Công ty TNHH Phát triển kinh doanh xây dựng 3: hoàn trả 1.210 tỷ đồng, dư nợ trái phiếu còn lại 1.000 tỷ đồng. CTCP Đầu tư địa ốc Nova: hoàn trả 968 tỷ đồng, dư nợ TP còn lại 460 tỷ đồng.

Công ty TNHH NOVA Thảo Điền: hoàn trả 965 tỷ đồng, dư nợ TP còn lại 885 tỷ đồng. Công ty TNHH Dịch vụ và Tư vấn xây dựng Anh Quân: hoàn trả 500 tỷ đồng, dư nợ TP còn lại 894 tỷ đồng. CTCP Đầu tư và Xây dựng Sunrise Việt Nam: hoàn trả 500 tỷ đồng. 

Áp lực đáo hạn giai đoạn tới

Thị trường TPDN đang từng bước xây dựng nền tảng minh bạch và kỷ luật hơn nhờ sự hoàn thiện của khung pháp lý.

Theo đó là luật sửa đổi Luật Các Tổ chức tín dụng (Luật 23/2026/QH16) có hiệu lực từ ngày 01/12/2026, cho phép các ngân hàng thương mại chính thức quản lý tài sản bảo đảm (TSBĐ) của trái phiếu. Quy định này được kỳ vọng sẽ gia tăng sự tham gia của các đại lý quản lý TSBĐ và nâng cao hiệu quả các cơ chế bảo đảm.

Thông tư 138 (hướng dẫn Nghị định 200/2026) yêu cầu công bố thông tin kịp thời về các trường hợp chậm trả, thanh toán sau chậm trả và gia hạn kỳ hạn. Điều này giúp nhà đầu tư đánh giá rủi ro chính xác hơn.

VIS Rating đánh giá, trong 12 tháng tới, áp lực tái cấp vốn được dự báo sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao khi có khoảng 252 nghìn tỷ đồng trái phiếu sắp đến hạn. Trong đó, tỷ trọng đáng kể thuộc về các trái phiếu đã từng chậm trả hoặc trải qua quá trình tái cơ cấu của các tổ chức phát hành gặp khó khăn tài chính.

Các doanh nghiệp phi ngân hàng có áp lực đáo hạn lớn nhất trong 12 tháng tới bao gồm Tập đoàn Vingroup (23.000 tỷ đồng), Công ty TNHH Hưng Phát Invest Hà Nội (16.950 tỷ đồng), CTCP Phát triển Bất động sản Hưng Long (16.000 tỷ đồng), CTCP Đầu tư Phát triển Bất động sản TNR Holdings Việt Nam (8.860 tỷ đồng), và Công ty TNHH ParkLand 53 (7.000 tỷ đồng).

Dự báo cho quý 4/2026, hoạt động phát hành sơ cấp sẽ duy trì trạng thái ổn định nhờ nhu cầu huy động vốn phục vụ dự án và áp lực tái cấp vốn của các chủ đầu tư. Dẫu vậy, chi phí vốn duy trì ở mức cao cùng tính thanh khoản hạn chế sẽ tiếp tục là thử thách lớn đối với các doanh nghiệp có hồ sơ tín nhiệm yếu kém.