Hơn 3 giờ sáng, một nhóm kỹ sư lặng lẽ tiến qua cổng an ninh vắng lặng tại nhà máy xe tải của Ford Motor ở ngoại ô Detroit. Vào giờ đó, các dây chuyền sản xuất không hề hoạt động, nhưng đây là ý đồ của họ.
Nhóm kỹ sư có mặt để thử nghiệm mẫu xe tải mới mà rất ít người trong tập đoàn biết đến sự tồn tại. Dự án tuyệt mật mang một tham vọng lớn: giải mã bài toán sản xuất xe điện (EV) tại Mỹ sao cho đủ sức cạnh tranh với các đối thủ Trung Quốc đang càn quét thị trường toàn cầu.
Bí mật giờ đây đã được hé lộ khi Ford đang ráo riết hoàn thiện mẫu xe đầu tiên. Đó là một chiếc xe tải mới mà hãng khẳng định sẽ có tốc độ ngang ngửa dòng Mustang, tầm hoạt động khoảng 300 dặm (480 km) sau mỗi lần sạc và sở hữu công nghệ đủ sức đối đầu với Tesla hay các hãng xe Trung Quốc. Ford đặt mục tiêu ra mắt vào năm 2027 với mức giá khoảng 30.000 USD - tương đương giá một chiếc Toyota Camry.
Đập đi xây lại di sản một thế kỷ
Để đạt được mức giá đó, Ford buộc phải phá bỏ những quy tắc sản xuất đã tồn tại cả thế kỷ trong một ngành công nghiệp vốn nổi tiếng là bảo thủ. Canh bạc này mang ý nghĩa sống còn: xác định tương lai của Ford vượt ra ngoài những dòng xe tải và SUV ngốn xăng.
Dự án được khởi động âm thầm từ năm 2022, dẫn dắt bởi những cựu binh từ Tesla và Apple làm việc tại một văn phòng ở California. Ford sau đó đã đưa thêm nhân sự nội bộ vào để thực thi tầm nhìn. Quá trình này không thiếu những hiểu lầm và hoài nghi khi những “kẻ ngoại đạo” từ giới công nghệ phải tìm cách thuyết phục các kỹ sư kỳ cựu vốn cực kỳ ngại rủi ro của Detroit.
Để chế tạo những chiếc EV mới này, Ford phải sử dụng ít nhân lực hơn, linh kiện đơn giản hơn và tháo dỡ sự trì trệ trong kỹ thuật suốt nhiều thập kỷ. Giám đốc điều hành Jim Farley gọi đây là “khoảnh khắc Model T” mới của Ford. Tuy nhiên, các đối thủ lại cho rằng việc vượt mặt Trung Quốc là điều bất khả thi, bởi họ có lợi thế từ sự hỗ trợ của chính phủ, nhân công giá rẻ và một xuất phát điểm quá xa.
Sự thành bại của Ford phụ thuộc vào khả năng hòa hợp giữa Detroit và Thung lũng Silicon. Trong quá khứ, các hãng xe truyền thống từng cố gắng đưa bí quyết từ bên ngoài vào nhưng kết quả thường rất ảm đạm: từ các dự án taxi tự hành bị bỏ dở cho đến những mẫu EV đắt đỏ và bị ghẻ lạnh.
“Tôi đã từng rất khiếp sợ khi đến lúc phải kết hợp hai phe”, Alan Clarke chia sẻ. Ông là cựu nhân sự Tesla, người từng tham gia chế tạo Model S, Cybertruck và hiện đang chỉ huy dự án EV mới của Ford. Trong hai năm, đội ngũ của ông làm việc gần như biệt lập tại California.
“Chúng tôi phải học cách tin tưởng lẫn nhau”, Jolanta Coffey, Giám đốc chương trình xe và là một trong những cựu binh Ford đầu tiên gia nhập dự án, cho biết.
Các mẫu xe điện trước đây của Ford đã gây thua lỗ hàng tỷ USD. CEO Jim Farley từng phàn nàn rằng chúng có quá nhiều linh kiện và chi phí thừa thãi. Năm ngoái, hãng đã phải khai tử dòng F-150 Lightning đầy hứa hẹn vốn có giá từ 50.000 đến 77.000 USD. Với mẫu xe mới, Ford tuyên bố đã loại bỏ hàng nghìn mét dây đồng nặng nề, cắt giảm hàng trăm linh kiện và tối ưu hóa khí động học thêm 15%.
Họ thậm chí tái định nghĩa lại dây chuyền lắp ráp - thứ mà chính Ford là người tiên phong. Thay vì quy trình chậm chạp phụ thuộc vào vô số đối tác bên ngoài, hệ thống mô-đun mới của Ford sử dụng hai khối đúc nhôm khổng lồ và bộ pin được kết hợp vào cuối quy trình - cách làm tương đồng với Tesla và các hãng xe Trung Quốc.
“Chúng tôi chưa bao giờ dám đập bỏ mọi thứ để bắt đầu lại từ đầu như thế này”, Coffey nói. “Nếu chúng tôi thành công, chúng tôi sẽ định nghĩa lại toàn bộ hệ thống của Ford”.
Biệt đội Skunk Work
Dự án được gọi là skunk work - thuật ngữ ám chỉ những đội ngũ làm việc bí mật trên các dự án đột phá. Để bán được xe điện với giá cạnh tranh mà vẫn có lãi, họ phải giải bài toán hóc búa: Cắt giảm chi phí ở mọi ngóc ngách để bù đắp cho bộ pin đắt đỏ.
Đội ngũ nòng cốt chỉ có 17 người, con số cực nhỏ so với tiêu chuẩn của Ford, đã vấp phải mâu thuẫn với tầm nhìn của CEO. Farley đã bác bỏ mẫu SUV mà đội California đang phát triển và yêu cầu họ phải xây dựng một chiếc xe tải cỡ trung. Theo ông, đó mới là phân khúc còn trống và sẽ tạo cú hích lớn.
Đội ngũ dần tăng lên hàng trăm người. Một trong những quyết định đầu tiên của họ là: Vứt bỏ hệ thống thiết kế hỗ trợ máy tính mà Ford đã dùng suốt hàng chục năm. Tiếp đó, họ tấn công vào những quy chuẩn lỗi thời.
Chẳng hạn, mọi xe Ford trước nay đều có một phần gờ nhỏ phía trên cửa sổ để ngăn mưa rơi vào khi người trong xe hé cửa hút thuốc. Chúng làm tăng lực cản không khí, làm giảm tầm hoạt động của pin. Chiếc xe tải mới sẽ loại bỏ nó.
Khi cần nhân sự mới, họ tìm kiếm những “kẻ nổi loạn” bên trong Ford - những người cảm thấy tù túng dưới cấu trúc cứng nhắc của tập đoàn. Ứng viên phải trải qua quy trình phỏng vấn 12 câu hỏi kiểu Apple hay Google để đo lường tư duy giải quyết vấn đề, ví dụ: "Bạn có thể làm bao nhiêu đôi giày từ một tấm da bò?"
Giai đoạn thử nghiệm tự do đã kết thúc. Tại nhà máy ở Louisville, Kentucky, các công nhân đang ráo riết lắp đặt thiết bị cho ba dây chuyền lắp ráp EV mới. Cuối năm nay, những mẫu xe xuất xưởng đầu tiên sẽ được chạy thử nghiệm.
Dù vậy, các nhà phân tích vẫn đặt dấu hỏi về khả năng thực thi của Ford. Thị trường EV tại Mỹ đã nguội lạnh sau khi chính quyền Trump bãi bỏ các ưu đãi thuế và quy định hỗ trợ tăng trưởng xe điện.
CEO của Hyundai Motor, ông José Muñoz, khi được hỏi liệu một hãng xe có thể sản xuất xe tại Mỹ để đấu lại Trung Quốc hay không, đã trả lời thẳng thừng: “Điều đó là không thể, trừ khi có sự trợ cấp từ chính phủ”.
Theo: WSJ
.png "Mọi ánh mắt đổ dồn về báo cáo việc làm Mỹ: Tia sáng hay gáo nước lạnh dập tắt kỳ vọng cắt giảm lãi suất của Fed?")
