Amazon gia nhập thị trường thương mại nhanh tại Ấn Độ khá muộn và đang lên kế hoạch chi khoảng 3 tỷ USD trong vài năm tới để cạnh tranh với những đối thủ đã có vị thế vững chắc.
Theo Financial Times, gã khổng lồ thương mại điện tử Mỹ dự kiến đầu tư 1 tỷ USD vào năm tới và thêm 2 tỷ USD vào năm 2030 cho Amazon Now, dịch vụ giao hàng nhanh của hãng. Trước đó, hãng cho biết sẽ chi 300 triệu USD trong năm nay để tăng gấp ba số lượng kho hàng địa phương, hay còn gọi là “dark store”, lên hơn 1.000 cơ sở. Qua đó, hãng muốn mở rộng Amazon Now từ 15 lên khoảng 300 thành phố tại Ấn Độ.
“Khách hàng rất yêu thích dịch vụ này”, CEO Andy Jassy nói trong chuyến thăm Mumbai hồi đầu năm. Ông cho biết Amazon cũng đang áp dụng những kinh nghiệm thu được từ thị trường Ấn Độ tại các quốc gia khác.
Giao hàng trong vài phút thay đổi thói quen mua sắm
Các đội ngũ tài xế giao hàng tự do sử dụng xe máy đã trở nên phổ biến tại những thành phố đông đúc và thường xuyên tắc nghẽn của Ấn Độ. Họ vận chuyển từ thực phẩm, đồ ăn nhẹ đến nhiều mặt hàng tiêu dùng khác trong vòng 20 phút hoặc thậm chí nhanh hơn. Mô hình này đang làm thay đổi thói quen mua sắm của tầng lớp trung lưu Ấn Độ. Khi thời gian giao hàng được rút ngắn từ hàng giờ xuống chỉ còn vài phút, kỳ vọng của người tiêu dùng cũng thay đổi đáng kể.
Satish Meena, nhà sáng lập công ty nghiên cứu người tiêu dùng Datum Intelligence, ví ngành thương mại nhanh tại Ấn Độ như một “DoorDash phiên bản nâng cấp”.
Theo báo cáo gần đây của Deloitte và Google, thị trường thương mại nhanh tại Ấn Độ hiện có giá trị khoảng 8 tỷ USD. Con số này được dự báo tăng lên 50 tỷ USD vào năm 2030, phục vụ khoảng 70 triệu người mua sắm, khi tốc độ tăng trưởng tiếp theo được thúc đẩy bởi các thành phố nhỏ hơn.
Dù hiện chỉ chiếm khoảng 10% thị trường mua sắm trực tuyến tại Ấn Độ, thương mại nhanh ngày càng giành thị phần từ các nền tảng thương mại điện tử truyền thống và hàng triệu cửa hàng tạp hóa nhỏ, hay “kirana”, vốn là một phần đặc trưng của ngành bán lẻ nước này.
“Khách hàng đang yêu cầu điều đó. Nếu bạn không sẵn sàng, người khác sẽ cung cấp và họ sẽ chiếm lĩnh thị trường”, Meena nói.
Tuy nhiên, ông cũng nhận định thương mại nhanh đã trở thành một lĩnh vực “rất cạnh tranh”, khi các doanh nghiệp liên tục tìm cách mở rộng sang những thành phố mới để thu hút nhóm khách hàng tiên phong và xây dựng thị phần từ đó.
Amazon đối đầu với những người đi trước
Các công ty tiên phong trong lĩnh vực thương mại nhanh tại Ấn Độ như Blinkit, Swiggy và Zepto hiện phải đối mặt với sự gia nhập của Amazon cùng nhiều đối thủ khác. Trong số này có Flipkart, thuộc sở hữu của Walmart, cũng như các tập đoàn nội địa như Reliance Industries và Tata Group. Tất cả đang tìm cách giành vị trí trong cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt và tốn kém.
Flipkart đặt mục tiêu nâng số lượng “dark store” lên khoảng 1.500 cơ sở tại 180 thành phố vào cuối năm nay, từ khoảng 1.000 cơ sở hiện tại.
Một số doanh nghiệp chỉ nhận ra sức hút của thương mại nhanh sau khi bắt đầu mất khách hàng. Amazon cho biết các lãnh đạo công ty từng tranh luận về việc liệu mô hình này có chỉ là “một trào lưu nhất thời” hay không, trước khi đi đến kết luận rằng đây là thời điểm thích hợp để “mở rộng quy mô và phát triển”.
“Tất cả các chuyên gia đều nói rằng điều này không có tương lai — nhưng tất cả họ đều đã sai”, Ravi Kapoor, trưởng bộ phận bán lẻ và tiêu dùng tại PwC Ấn Độ, nhận xét. Theo ông, một trong những quan niệm lâu nay cho rằng mô hình giao hàng nhanh chỉ có thị trường tại các thành phố lớn đã bị đặt dấu hỏi và bác bỏ.
Lao động giá rẻ thúc đẩy thương mại nhanh
Sự bùng nổ của thương mại nhanh tại Ấn Độ được hỗ trợ bởi nguồn lao động giá rẻ dồi dào, trong bối cảnh nền kinh tế nước này vẫn gặp khó khăn trong việc tạo thêm việc làm chính thức và GDP bình quân đầu người vẫn dưới 3.000 USD.
Mô hình này đã trở thành nguồn thu nhập bổ sung cho nhiều lao động. Ranjit Giri, một người bán vải 34 tuổi tại Mumbai, kiếm khoảng 4.000 rupee (42 USD) mỗi cuối tuần nhờ công việc giao hàng, bên cạnh mức lương 40.000 rupee mỗi tháng.
Tuy nhiên, điều kiện làm việc của lực lượng lao động tự do trong ngành đang chịu sự giám sát ngày càng chặt chẽ từ chính phủ. New Delhi đã yêu cầu các nền tảng lớn ngừng quảng bá cam kết giao hàng trong 10 phút, vốn bị chỉ trích là có thể gây nguy hiểm và bóc lột người lao động.
Deepinder Goyal, nhà sáng lập Eternal, công ty sở hữu Blinkit, từng bác bỏ những chỉ trích về mô hình kinh doanh này. Goyal cho rằng nếu người lao động tự nguyện lựa chọn công việc để kiếm thu nhập thì đó có thể được xem là một cơ hội kinh tế tốt hơn. Theo ông, người lao động có thể rời bỏ công việc bất cứ lúc nào và không bị ràng buộc bởi hợp đồng.
Bài toán lợi nhuận vẫn là thách thức lớn
Bên cạnh tốc độ tăng trưởng, tính bền vững của ngành thương mại nhanh cũng bắt đầu được đặt câu hỏi. Phần lớn doanh nghiệp vẫn thua lỗ và tiếp tục đốt tiền để giành thị phần, thường thông qua các chương trình giảm giá và khuyến mãi.
Tốc độ mở rộng nhanh cũng khiến một số doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc duy trì chất lượng. Zepto và Swiggy nhiều lần bị cơ quan quản lý tiêu chuẩn thực phẩm khiển trách liên quan đến vấn đề vệ sinh tại các “dark store”, bao gồm tình trạng gián xâm nhập, sản phẩm hết hạn và nông sản hư hỏng.
Một số lãnh đạo doanh nghiệp cũng đặt câu hỏi về giới hạn tăng trưởng của thị trường, trong bối cảnh sức mua của người tiêu dùng Ấn Độ vẫn còn hạn chế và khoảng hai phần ba dân số sống tại các khu vực nông thôn rộng lớn.
Một lãnh đạo cấp cao tại một công ty thương mại điện tử lớn thậm chí cho rằng dịch vụ giao hàng nhanh đang bị “thổi phồng quá mức”.
Hari Menon, đồng sáng lập BigBasket thuộc Tata, cảnh báo ngành này vẫn “khó khăn về mặt cấu trúc” và rất khó tạo ra lợi nhuận.
Theo Menon, doanh nghiệp muốn có lợi nhuận phải đồng thời đạt được ba yếu tố: mật độ khách hàng cao, giá trị đơn hàng trung bình lớn và tỷ suất lợi nhuận gộp cao.
Blinkit hiện là một ngoại lệ đáng chú ý. Công ty nắm gần 50% thị phần và vận hành khoảng 2.400 “dark store”, hơn gấp đôi số lượng của Swiggy. Thương hiệu ghi nhận lợi nhuận quý đầu tiên vào cuối năm ngoái, nhờ thu hút khách hàng bằng danh mục sản phẩm đa dạng và độ tin cậy của dịch vụ.
Các nhà đầu tư cũng đánh giá tích cực hơn về vị thế của Blinkit. Cổ phiếu công ty mẹ Eternal tăng 18% trong năm nay, trong khi cổ phiếu Swiggy giảm 32%. Zepto, một trong những đối thủ hàng đầu khác, đã trì hoãn kế hoạch IPO trong năm nay.
Tuy nhiên, giới phân tích dự báo ngành này có thể bước vào giai đoạn sàng lọc mạnh khi các nhà đầu tư bắt đầu yêu cầu doanh nghiệp chứng minh khả năng sinh lời. “Về lâu dài, các nhà đầu tư vào những doanh nghiệp này sẽ yêu cầu lợi nhuận — họ không thể chỉ dựa vào các chương trình khuyến mãi”, Srikumar Krishnamurthy, Phó Chủ tịch cấp cao tại ICRA, cơ quan xếp hạng tín nhiệm của Ấn Độ thuộc sở hữu của Moody’s, nói.
Theo ông, ngành thương mại nhanh cuối cùng sẽ chứng kiến “một lượng lớn sự hợp nhất”.
Dù vậy, các doanh nghiệp dường như chưa có ý định rút lui khỏi cuộc đua.
“Chúng tôi cũng có nguồn tài chính dồi dào. Nếu phải chi tiêu nhiều hơn Amazon, chúng tôi hoàn toàn có thể”, Goyal, nhà sáng lập Eternal, khẳng định.
Theo Financial Times
.jpg "Nhà máy sản xuất tự động 13.500 tỷ đồng lớn nhất thế giới đã hình thành")
