Một nghiên cứu quy mô lớn được công bố gần đây trên tạp chí uy tín của Hiệp hội Nghiên cứu Ung thư Hoa Kỳ (AACR) đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về sức khỏe nam giới.
Theo đó, trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2022, đàn ông Mỹ có tỷ lệ được chẩn đoán mắc ung thư ở giai đoạn tiến triển hoặc di căn cao hơn rõ rệt so với phụ nữ.
Nghiên cứu này tập trung vào 20 loại ung thư biểu mô thực thể không liên quan đến hệ sinh sản. Các nhà khoa học kỳ vọng những phát hiện mới này sẽ giúp lý giải sâu hơn về sự chênh lệch tỷ lệ tử vong do ung thư giữa hai giới, từ đó tìm ra giải pháp kéo dài sự sống cho người bệnh.
Tiến sĩ Beth Maclin, chuyên gia sau tiến sĩ tại Phân viện Dịch tễ học và Di truyền học Ung thư thuộc Viện Ung thư Quốc gia Mỹ (NCI), đồng thời là tác giả dẫn đầu nghiên cứu, nhấn mạnh rằng giai đoạn phát hiện bệnh là yếu tố quyết định đến cơ hội sống sót của bệnh nhân.
Về mặt y học, ung thư phát hiện càng muộn thì tiên lượng điều trị càng kém. Do đó, việc thấu hiểu sự khác biệt về giai đoạn bệnh giữa nam và nữ không chỉ giúp giải thích tại sao tỷ lệ tử vong ở nam giới luôn cao hơn, mà còn mở ra những hướng can thiệp y tế kịp thời để bảo vệ sức khỏe cho cộng đồng.
Những con số biết nói
Để đưa ra kết luận này, Tiến sĩ Maclin và các cộng sự đã tiến hành phân tích hồ sơ bệnh án của hơn 2,4 triệu ca mắc ung thư tại Mỹ. Dữ liệu được trích xuất từ cơ sở dữ liệu giám sát dịch tễ học của NCI trong vòng 7 năm.
Nhóm nghiên cứu đã phân loại giai đoạn ung thư thành ba mức độ gồm khu trú, di căn vùng và di căn xa, trong đó hai mức độ sau được coi là giai đoạn muộn. Kết quả phân tích sau khi đã loại bỏ các yếu tố gây nhiễu như tuổi tác và năm chẩn đoán cho thấy một bức tranh đáng lo ngại về sức khỏe của phái mạnh.
Đối với 16 loại ung thư phổ biến, nam giới có xu hướng phát hiện bệnh ở giai đoạn di căn vùng cao hơn hẳn nữ giới. Sự chênh lệch lớn nhất được ghi nhận ở các bệnh lý như ung thư tuyến nước bọt, ung thư hầu họng, ung thư tuyến giáp và ung thư dạ dày.
Cụ thể, nguy cơ phát hiện bệnh ở giai đoạn di căn vùng của nam giới cao hơn nữ giới lần lượt là 151% đối với ung thư lưỡi, 93% đối với ung thư tuyến nước bọt, 80% đối với ung thư hầu họng, 74% đối với ung thư tuyến giáp và 67% đối với ung thư dạ dày.
Không dừng lại ở đó, kịch bản tồi tệ hơn cũng xảy ra ở giai đoạn di căn xa khi tế bào ung thư đã lan sang các cơ quan khác. Nam giới chiếm ưu thế áp đảo về tỷ lệ chẩn đoán muộn ở 17 loại ung thư khác nhau, đặc biệt là ung thư hắc tố da và ung thư lưỡi.
Các số liệu thống kê chỉ ra rằng tỷ lệ nam giới nhận chẩn đoán di căn xa cao hơn nữ giới tới 134% ở ung thư lưỡi, 128% ở ung thư tuyến giáp, 97% ở ung thư tuyến nước bọt, 56% ở ung thư dạ dày và 50% ở ung thư hắc tố da.
Xu hướng này diễn ra đồng nhất trên nhiều nhóm chủng tộc, sắc tộc và không bị ảnh hưởng bởi mức thu nhập trung bình của hộ gia đình tại khu vực sinh sống.
Nghịch lý ở một số căn bệnh đặc thù
Mặc dù nam giới lép vế trong hầu hết các chẩn đoán ung thư giai đoạn muộn, nghiên cứu cũng ghi nhận một vài ngoại lệ thú vị.
Đối với một số ít loại ung thư đặc thù, phụ nữ lại là đối tượng có nguy cơ phát hiện bệnh muộn cao hơn nam giới. Điển hình là ung thư thanh quản và ung thư bàng quang, nơi nam giới có tỷ lệ chẩn đoán ở giai đoạn di căn vùng thấp hơn phụ nữ lần lượt là 40% và 20%.
Tương tự, khi tế bào ung thư đã di căn xa, nam giới mắc ung thư bàng quang, ung thư hậu môn hoặc ung thư gan lại có cơ hội phát hiện bệnh sớm hơn bạn đời của họ.
Số liệu cho thấy nguy cơ chẩn đoán muộn ở nam giới thấp hơn nữ giới lần lượt là 31% đối với ung thư bàng quang, 16% đối với ung thư hậu môn và 13% đối với ung thư gan. Sự đảo chiều này cho thấy cơ chế sinh học cũng như cách thức biểu hiện triệu chứng của mỗi loại ung thư ở hai giới có những đặc thù riêng biệt cần được nghiên cứu sâu hơn.
Rào cản từ tâm lý "ngại" gặp bác sĩ
Lý giải về nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt mang tính hệ thống này, Tiến sĩ Beth Maclin cho rằng có rất nhiều yếu tố cùng tác động.
Một trong những nguyên nhân hàng đầu là sự khác biệt trong việc tiếp cận và chủ động tham gia tầm soát ung thư định kỳ. Bên cạnh đó, thói quen chăm sóc sức khỏe của hai giới cũng đóng vai trò quyết định.
Các nghiên cứu trước đây đều chỉ ra rằng phụ nữ có xu hướng chủ động đi khám bệnh thường xuyên hơn nam giới. Thói quen này vô tình tạo ra nhiều cơ hội hơn cho các bác sĩ lâm sàng phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường trước khi tế bào ung thư kịp di căn.
Ngoài ra, định kiến giới trong y khoa cũng là một giả thuyết đáng cân nhắc. Cách các bác sĩ cảm nhận và đánh giá triệu chứng lâm sàng ở bệnh nhân nam và nữ có thể khác nhau, dẫn đến việc chỉ định các xét nghiệm chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị khác nhau, từ đó đẩy nhanh hoặc vô tình trì hoãn việc phát hiện bệnh.
Dù nguyên nhân thực sự là gì, thông điệp cốt lõi mà các nhà khoa học muốn truyền tải là việc chủ động lắng nghe cơ thể và duy trì thói quen thăm khám định kỳ là vô cùng quan trọng. Nam giới không nên trì hoãn việc gặp bác sĩ ngay khi nhận thấy bất kỳ thay đổi bất thường nào trên cơ thể mình.
Mặc dù nghiên cứu này mang lại nhiều giá trị thực tiễn, nhóm tác giả cũng thừa nhận một số hạn chế nhất định. Cơ sở dữ liệu chưa bao quát được các biến số quan trọng như tình trạng bảo hiểm y tế của bệnh nhân.
Đồng thời, việc sử dụng hệ thống phân giai đoạn SEER tuy giúp phân tích dữ liệu lịch sử tốt hơn nhưng lại kém chi tiết hơn hệ thống TNM thường dùng tại bệnh viện. Nghiên cứu cũng ghi nhận tình trạng thiếu hụt dữ liệu phân đoạn ở hơn 10% số ca mắc ung thư môi, thực quản, dạ dày, gan, màng phổi, xương khớp và ung thư mắt.
Tuy vậy, đây vẫn là một công trình có giá trị tham khảo lớn, thúc đẩy cộng đồng thay đổi nhận thức về việc chăm sóc sức khỏe chủ động cho nam giới.
Nguồn: Medical News
.jpg "Vạch trần thủ đoạn của công ty vàng lớn nhất Hà Tĩnh: Thực hiện 68.000 giao dịch trị giá tới 5.000 tỷ đồng nhưng chỉ nộp thuế 10-20 triệu/tháng")
