Waymo, công ty con của Alphabet, đang cân nhắc các phương án chấm dứt hợp tác với Uber trong bối cảnh mối quan hệ giữa hai gã khổng lồ công nghệ ngày càng rạn nứt vì cuộc chiến vận động hành lang khốc liệt quanh tương lai của xe taxi tự lái (robotaxi).
Theo nhiều nguồn tin thân cận, công ty phát triển xe tự lái này đã tổ chức các cuộc thảo luận nội bộ về việc hủy bỏ thỏa thuận hiện tại với tập đoàn gọi xe công nghệ - đơn vị đang vận hành các dịch vụ của Waymo tại hai thành phố Austin và Atlanta.
Trong một tuyên bố, Uber cho biết Waymo đã chính thức thông báo về kế hoạch tự mình thâm nhập các thị trường này vào tháng 1 năm 2028 - mốc thời gian được hợp đồng hiện tại cho phép.
Bắt đầu bắt tay từ năm 2023, mối quan hệ hợp tác giữa hai bên đã suy giảm nghiêm trọng khi họ dần trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp tại một số thị trường. Cả hai cũng đang ráo riết vận động hành lang cho các đạo luật về robotaxi theo hướng có lợi cho mô hình kinh doanh của mình và gây bất lợi cho bên còn lại. Một nguồn tin nhận định hai công ty đang "theo đuổi những mục tiêu hoàn toàn trái ngược."
Cả Waymo và Uber đều liên tục đưa ra những lời phàn nàn, đổ lỗi cho nhau về chất lượng dịch vụ kém cũng như các sự cố an toàn tại những thị trường mà họ đang hợp tác.
Một cuộc "ly hôn" ồn ào được dự báo sẽ giáng đòn mạnh vào tham vọng tự chủ công nghệ xe tự lái của Uber. Doanh nghiệp này đã phải đua tốc độ để bù đắp khoảng trống sau khi bán đi mảng xe tự lái nội bộ vào năm 2020, thông qua việc rót hơn 10 tỷ USD trong năm qua vào các khoản góp vốn và thỏa thuận đội xe robotaxi.
Giá cổ phiếu của Uber bốc hơi hơn 16% kể từ đầu năm đến nay, một phần xuất phát từ sự lo ngại của giới đầu tư rằng công ty sẽ bị các nhà cung cấp xe tự lái (AV) vượt mặt. Ngay sau tin tức Waymo có thể rút lui, cổ phiếu Uber lập tức giảm thêm 4%.
Ở chiều ngược lại, Waymo đã nhanh chóng cắm rễ tại nhiều thành phố Mỹ và liên tục gặm nhấm thị phần của Uber tại các địa bàn then chốt như San Francisco. Hiện Waymo đang vận hành hơn 3.800 phương tiện trên khắp 10 thành phố. Vào tháng 2, công ty này đã huy động thành công 16 tỷ USD ở mức định giá 126 tỷ USD để tài trợ cho chiến dịch mở rộng quy mô.
Waymo lần đầu hợp tác với Uber vào tháng 5 năm 2023 để triển khai robotaxi tại Phoenix. Tiếp đó là các thỏa thuận tại Austin và Atlanta - nơi xe của Waymo chỉ có thể được đặt qua ứng dụng Uber, trong khi việc quản lý đội xe do Uber phối hợp cùng đối tác Avomo đảm nhận.
Đến tháng 5, Uber và Waymo đường ai nấy đi tại Phoenix sau khi thỏa thuận hết hạn. Hai bên cũng xảy ra va chạm gay gắt về chất lượng dịch vụ của Waymo do Uber vận hành tại Austin và Atlanta.
Nguồn tin cho biết phía Waymo đã đặt dấu hỏi về độ sạch sẽ của xe cũng như khả năng định tuyến lộ trình, trong khi tập đoàn gọi xe lại thanh minh rằng họ đã gặp nhiều hạn chế trong quá trình triển khai.
Vào tháng 5, Waymo từng hứng chịu nhiều chỉ trích khi hàng chục chiếc xe của hãng làm tắc nghẽn một đường cụt ở Atlanta. Nguồn tin khẳng định Uber mới là bên chịu trách nhiệm điều hướng lộ trình của các phương tiện này.
Ở hướng ngược lại, Uber bày tỏ sự quan ngại rằng các điều khoản tài chính của thỏa thuận thiếu tính bền vững, đồng thời chỉ trích việc xe Waymo đột ngột ngưng hoạt động mỗi khi thời tiết xấu. Tháng 12 năm ngoái, Uber đã gửi thư cảnh báo cho Waymo sau hàng loạt sự cố xe tự lái vượt qua các xe buýt đưa đón học sinh đang dừng đỗ tại Austin.
Waymo chọn cách tự mình mở rộng sang nhiều thị trường tại Mỹ mà không cần Uber, cho phép hành khách đặt xe trực tiếp qua ứng dụng riêng. Ban đầu, hãng dự kiến sẽ cung cấp dịch vụ đặt xe trực tiếp tại Austin và Atlanta song song với ứng dụng Uber, tương tự như mô hình hợp tác với Lyft tại Nashville.
Các nguồn tin nói thêm rằng Waymo không loại trừ khả năng sẽ cắt đứt hoàn toàn quan hệ. Trong một tuyên bố, Waymo chia sẻ: "Chúng tôi tin tưởng vào một hệ sinh thái xe tự lái sôi động và có tính hợp tác - nơi tôn vinh sự đổi mới sáng tạo và mang lại cho người đi xe quyền lựa chọn cách thức trải nghiệm công nghệ này."
Về phần mình, Uber cho biết họ dự kiến sẽ tiếp tục duy trì cung cấp các dịch vụ của Waymo tại hai thị trường nói trên cho đến tháng 5 năm 2028, thời điểm hợp đồng hiện tại chính thức đáo hạn.
Cuộc chiến pháp lý đằng sau hậu trường
Thức tế, căng thẳng giữa hai bên càng trở nên trầm trọng khi Uber tích cực vận động hành lang giới lập pháp cấp tiểu bang và liên bang nhằm áp đặt mô hình gọi là "mạng lưới kết hợp" (hybrid networks) - nơi tài xế truyền thống và xe tự lái cùng hoạt động trên một nền tảng.
Tại New Jersey, các nhà vận động hành lang của Uber đã đề xuất quy định: bất kỳ nền tảng nào cung cấp dịch vụ robotaxi cũng phải đảm bảo tài xế người thật thực hiện tối thiểu 85% tổng số chuyến đi trong chương trình thí điểm kéo dài 3 năm.
Giới phân tích cho rằng quy định này nếu được thông qua sẽ buộc các công ty xe tự lái sở hữu ứng dụng riêng như Tesla, Waymo hay Zoox (thuộc Amazon) phải cung cấp dịch vụ của họ thông qua các ứng dụng gọi xe của bên thứ ba.
Grayson Brulte, đồng sáng lập công ty phân tích dữ liệu Autnmy AI nhận định: "Uber đang tìm cách câu giờ thông qua chiêu bài thao túng chính sách. Họ đơn giản là đang cố bảo vệ bằng được thị phần của mình."
Ở chiều đối lập, Waymo lại ủng hộ việc nâng cao chi phí cấp phép cho các đơn vị vận hành xe tự lái mới. Điều này nhằm dựng lên rào cản đối với các đối thủ nhỏ hơn - những bên vốn có xu hướng bắt tay với Uber.
Đứng trước các cáo buộc, Uber khẳng định thông tin họ "chống lại xe tự lái hoặc tìm cách làm chậm quá trình triển khai" là hoàn toàn sai sự thật. Công ty cho rằng các mạng lưới kết hợp sẽ "giúp đưa công nghệ đến tay người tiêu dùng sớm hơn, đồng thời mang lại cho các nhà quản lý một khuôn khổ thực tế để kiểm soát quá trình chuyển giao này."
Theo: Financial Times, The NY Times
.png "Lạ: Lần đầu tiên sau 165 ngày, quỹ Đài Loan trở lại mua cổ phiếu Việt Nam")
