Trái đất đã thay đổi quá nhiều trong 58 năm: Những bức ảnh từ Artemis khiến các phi hành gia cũng bất ngờ

Theo BBC, sau 58 năm, từ "Trái đất mọc" 1968 đến "Trái đất lặn" 2026, hành tinh xanh hiện lên đầy ám ảnh với những vết sẹo tàn khốc: thềm băng vỡ vụn, khí hậu biến đổi và lời cảnh báo đanh thép gửi về từ không gian sâu thẳm.

Sau khi phi hành đoàn Apollo 8 chụp được bức ảnh "Trái đất mọc" (Earthrise) mang tính biểu tượng vào năm 1968, các phi hành gia Artemis đã tái hiện lại hình ảnh này.

Sự tái hiện này đã hé lộ những thay đổi trên hành tinh xanh mỏng manh của chúng ta sau hơn nửa thế kỷ.

Khi chỉ huy tàu Apollo 8, Frank Borman, lần đầu tiên nhìn thấy mặt xa của Mặt Trăng vào năm 1968, ông đã bị sốc bởi vẻ ngoài hoang tàn của nó.

Ông Frank Borman chia sẻ trong cuộc phỏng vấn với BBC năm 2018: "Bề mặt mặt trăng bị tàn phá khủng khiếp bởi các hố va chạm thiên thạch và tro bụi núi lửa. Nó chỉ toàn màu xám, đen hoặc trắng - tuyệt đối không có màu sắc nào trên bề mặt mặt trăng, và nó hỗn độn đến mức không thể tin được."

Nhưng khi tàu vũ trụ hoàn thành vòng quỹ đạo mặt trăng thứ tư, đột nhiên, một khung cảnh rất khác hiện ra.

Ông Borman nhớ lại khoảnh khắc lịch sử: "Chúng tôi nhìn lên và thấy Trái đất ở phía hậu cảnh đang hiện lên phía trên bề mặt mặt trăng. Bill Anders đã chụp bức ảnh mà có lẽ đã trở thành một trong những bức ảnh ý nghĩa nhất mà con người từng thực hiện."

Tiếp lời, ông khẳng định: "Trái đất là thứ duy nhất trong toàn bộ Vũ trụ có màu sắc, đó là một cảnh tượng đáng kinh ngạc - chúng ta thực sự rất may mắn khi được sống trên hành tinh này."

Bức ảnh Earthrise sau đó đã trở thành một trong những hình ảnh được sao chép nhiều nhất mọi thời đại, thúc đẩy mạnh mẽ phong trào môi trường toàn cầu.

Sự tái hiện sau hơn nửa thế kỷ: Từ Apollo đến Artemis

Năm mươi tám năm sau, các phi hành gia của Nasa đã chụp được một bức ảnh ấn tượng khác: "Earthset" (Trái đất lặn).

Trong chuyến bay ngang qua Mặt Trăng vào đầu tháng này, phi hành đoàn Artemis II đã ghi lại hình ảnh mới về hành tinh xanh trong không gian bao la.

Chúng ta không biết ai là người trực tiếp chụp vì bốn phi hành gia đã chọn không ghi công cho cá nhân mà cho toàn bộ phi hành đoàn.

Về mặt địa chất, 6 thập kỷ chỉ như một cái chớp mắt, nhưng biến đổi khí hậu đã làm thay đổi bề mặt Trái đất đáng kể trong thời gian qua.

Phi hành gia Sian Proctor, phi công sứ mệnh Inspiration, đặt câu hỏi về bức ảnh năm 1968: "Họ đã bắt gặp nó một cách tình cờ, đúng không? Apollo 8 đã thay đổi cách chúng ta nhìn nhận hành tinh và đó là cảm hứng chúng ta cần lúc này."

Tại cuộc họp báo sau vụ phóng Artemis, Nasa khẳng định lần này họ đã có sự chuẩn bị kỹ lưỡng để không bị bất ngờ.

Bà Lori Glaze, lãnh đạo Ban Giám đốc Sứ mệnh tại Nasa, khẳng định: "Chúng tôi sẽ làm mọi thứ có thể để cố gắng biến điều đó thành hiện thực."

Bức ảnh Earthset được ghi lại qua cửa sổ tàu Orion vào lúc 18:41 ngày 6/4 (giờ Mỹ), tức 05:41 sáng ngày 7/4 giờ Việt Nam.

Phía Nasa mô tả: "Phía chiếu sáng của Trái đất cho thấy mây trắng và nước biển xanh trên khu vực Châu Đại Dương, trong khi các vùng tối là ban đêm. Hình ảnh cũng cho thấy chi tiết kinh ngạc về bề mặt Mặt Trăng với các hố va chạm và lưu vực xếp chồng lên nhau."

Dù hiện nay có vô số vệ tinh giám sát Trái đất, việc Earthset được chụp bởi chính bàn tay con người vẫn tạo nên giá trị riêng biệt.

Ông Craig Donlon từ Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (Esa) nhận định: "Những hình ảnh từ con người được đóng khung, lấy nét và có những lựa chọn có ý thức của phi hành gia khi họ nhấn nút chụp. Điều đó thúc đẩy cảm xúc, giúp chúng ta nhận ra: Trái đất bé nhỏ kia chính là nơi chúng ta sống, là tất cả những gì chúng ta có."

Ông Frank Borman từng để lại một câu nói bất hủ: "Tôi không nghĩ chúng tôi chú ý đến việc đi tới tận Mặt Trăng nhưng lại quan tâm đến việc nhìn ngắm Trái đất nhiều hơn."

Những vết sẹo thời gian trên hành tinh xanh

Hai bức ảnh chụp cách nhau 58 năm đã tiết lộ sự thật tàn khốc về sự biến đổi của ngôi nhà chung của chúng ta.

Giáo sư Richard Allan cho biết: "Kể từ thời Earthrise, nồng độ CO2 trong khí quyển tăng khoảng 1/3 và nhiệt độ toàn cầu nóng lên ít nhất 1 độ C."

Nhiều khu vực như Biển Aral đã thu hẹp xuống còn chưa đầy 10% kích thước ban đầu, và các thành phố không ngừng mở rộng lấn át rừng rậm.

Nhà băng hà học Benjamin Wallis nhấn mạnh: "Bán đảo Nam Cực là một trong những nơi nóng lên nhanh nhất. 28.000 km vuông thềm băng đã sụp đổ giữa hai thời điểm chụp ảnh."

Bà Petra Heil, nhà khoa học tại Cơ quan Khảo sát Nam Cực của Anh, cho biết: "Hiện chúng tôi đã thấy ở cả hai bán cực sự sụt giảm đáng kể về diện tích băng biển theo mùa. Chúng tôi thấy tuyết phủ lục địa xuất hiện muộn hơn và tan sớm hơn nhiều so với trước đây."

"Tôi nghĩ chúng tôi khá tự tin để quy trách nhiệm cho khoảng 90-95% sự thay đổi này là do tác động của con người", Bà Heil khẳng định chắc chắn.

Đồng quan điểm, bà Kathleen Rogers, chủ tịch mạng lưới Ngày Trái đất, chia sẻ: "Earthrise khiến mọi người sững sờ vì vẻ đẹp của Trái đất và nhận ra những tổn thương nó đang phải gánh chịu. Từ xa, Trái đất trông thật hoàn hảo, nhưng tiến lại gần, bạn sẽ thấy sự tàn phá của 150 năm cái gọi là tiến bộ."

Bà Rogers kết luận: "Nhưng chính bức ảnh đó đã truyền cảm hứng cho cả một thế hệ để họ thực sự dấn thân và trở thành một phần của phong trào xã hội này."

Frank Borman qua đời vào năm 2023, nhưng lời nhắn nhủ của ông vẫn sống mãi: "Chúng ta đi đến tận Mặt Trăng, nhưng điều thú vị nhất lại là nhìn về Trái đất."

*Nguồn: BCC