Ngày 5/3 vừa qua, Netflix đã chính thức hoàn tất thương vụ thâu tóm InterPositive, một startup công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) được sáng lập bởi tài tử Hollywood Ben Affleck với một mức giá chưa được tiết lộ.
Động thái này ngay lập tức gửi một tín hiệu cảnh báo cho ngành ngành hậu kỳ điện ảnh thế giới. InterPositive sở hữu khả năng tự động hóa các công đoạn chỉnh màu (color grading), tái chiếu sáng (relighting) và xử lý tính liên tục của khung hình, những công việc vốn đang nuôi sống hàng triệu nghệ sĩ kỹ xảo (VFX) tại Ấn Độ, Hàn Quốc và Mỹ Latinh.
"Lưỡi hái" AI nhắm vào những mắt xích yếu nhất
Thị trường kỹ xảo điện ảnh toàn cầu hiện có hơn 2 triệu chuyên gia đang làm việc miệt mài. Trong đó, những quốc gia như Ấn Độ đóng vai trò là "công xưởng" gia công khổng lồ.
Theo Joseph Bell, tác giả cuốn Visual Effects & Animation World Atlas, hơn 90% công việc rotoscoping (cắt lớp hình ảnh thủ công từng khung hình) của Hollywood được thực hiện tại Ấn Độ. Đây là công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và thường là "cửa ngõ" để các nghệ sĩ trẻ bước chân vào ngành.
Tuy nhiên, với sự xuất hiện của InterPositive trong hệ sinh thái của Netflix, những cơ hội này đang đứng trước nguy cơ bị xóa sổ. Mohsin Kazi, giám đốc giám sát kỹ xảo tại DNEG (đơn vị từng 8 lần đoạt giải Oscar với các siêu phẩm như Dune hay Interstellar) nhận định rằng nếu các công cụ AI bắt đầu xử lý việc dọn dẹp khung hình hay xử lý ánh sáng cơ bản, tác động lớn nhất sẽ rơi vào nhóm nhân sự cấp thấp (entry-level).
Đây chính là nơi các nghệ sĩ truyền thống bắt đầu học nghề qua thực tế, và khi "trường học" này bị thay thế bởi máy móc, tương lai của cả một thế hệ nghệ sĩ đang trở nên mờ mịt hơn bao giờ hết.
Số liệu từ cuộc khảo sát 300 lãnh đạo ngành giải trí do Animation Guild và Concept Art Association thực hiện vào năm 2023 cho thấy một bức tranh tối màu: khoảng 75% các giám đốc điều hành đã sử dụng AI để cắt giảm hoặc hợp nhất các vị trí công việc.
Nghiên cứu ước tính có tới 118.500 vị trí tại Mỹ có thể biến mất trong vòng ba năm tới, với 80% những đơn vị tiên phong áp dụng AI vào khâu hậu kỳ.
Trong khi một số chuyên gia lạc quan cho rằng hiệu suất từ AI sẽ giúp Netflix sản xuất nhiều nội dung hơn, từ đó tạo ra việc làm mới, thì Tiến sĩ Kimberly Owczarski từ Đại học Christian Texas lại đưa ra góc nhìn phản biện đầy sắc sảo. Bà chỉ ra rằng ngành công nghiệp này đang co lại chứ không hề mở rộng.
Chỉ riêng tại hạt Los Angeles, 41.000 việc làm trong ngành điện ảnh và truyền hình đã bốc hơi trong ba năm qua, tương đương 25% lực lượng lao động. Với doanh thu 45,2 tỷ USD và 325 triệu thuê bao tính đến cuối năm ngoái, Netflix dường như đang ưu tiên tối ưu hóa lợi nhuận hơn là bảo vệ hệ sinh thái lao động toàn cầu mà họ đang dựa vào.
Theo The Wired, tính dễ tổn thương của ngành kỹ xảo đã lộ rõ ngay trước thương vụ InterPositive.
Ví dụ điển hình là Technicolor, "gã khổng lồ" hậu kỳ có trụ sở tại Paris và là đối tác quan trọng của Disney, Paramount lẫn Netflix, đã sụp đổ dưới sức nặng của nợ nần và đột ngột đóng cửa các cơ sở tại Ấn Độ vào tháng 2/2025. Khoảng 3.000 công nhân tại Bengaluru và Mumbai bị mất việc mà không có thông báo trước hay tiền trợ cấp.
Trong khi các hiệp hội tại Mỹ như SAG-AFTRA hay WGA đang nỗ lực đưa các điều khoản bảo vệ trước AI vào hợp đồng lao động, thì các nghệ sĩ tại châu Á và Mỹ Latinh lại hoàn toàn không có sự bảo vệ tương đương.
Netflix vừa khai trương cơ sở Eyeline Studios rộng gần 3.000 mét vuông tại Hyderabad, Ấn Độ để tập trung vào cái gọi là "hiệu ứng ảo tạo sinh" (generative virtual effects).
Dù Giám đốc Công nghệ Elizabeth Stone khẳng định AI sẽ phục vụ nhu cầu của cộng đồng sáng tạo, nhưng "cộng đồng" đó có bao gồm hàng nghìn nghệ sĩ gia công tại châu Á hay không thì vẫn là một câu hỏi còn bỏ ngỏ.
Một thực tế đáng ngại khác là nhận thức về sức mạnh của AI đang lan rộng nhanh hơn chính khả năng thực sự của nó.
Tác giả Joseph Bell cảnh báo rằng ngay cả khi AI chưa thể thay thế hoàn toàn một công việc cụ thể, chỉ cần khách hàng hoặc người quản lý "nghĩ rằng" nó có thể làm được, điều đó đã đủ để làm rối loạn ngân sách dự án, lịch trình và trực tiếp đe dọa đến vị trí của nhân sự.
*Nguồn: Wired, CNET, RoT
.png "Hà Nội dự kiến cấm xe máy xăng quanh vùng lõi Hoàn Kiếm từ 1/7")
.png "MB hợp tác cùng Cục Thuế TP.HCM ra mắt giải pháp số \"MB Seller\" cho hộ kinh doanh")
